การเฝ้าระวัง และป้องกันโรคติดต่อระหว่างประเทศ: กรณีศึกษาโรคไข้เหลือง ณ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ ปีงบประมาณ 2566-2568
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาเชิงพรรณนาในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การเฝ้าระวังป้องกันโรคติดต่อระหว่างประเทศ กรณีการเฝ้าระวังป้องกันโรคไข้เหลืองโดยการตรวจคัดกรองผู้้เดินทางจากพื้นที่เขตติดโรค หรือพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากโรคไข้เหลืองในช่วงปี พ.ศ. 2566-2568 ของด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ ทำการรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิ และทุติยภูมิ จากการคัดกรองผู้เดินทางจากเขตติดโรคไข้เหลือง ผ่านระบบ E-Screening และการตอบแบบสำรวจปัญหา และอุปสรรคของเจ้าหน้าที่ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ จำนวน 6 ท่าน ข้อมูลปฐมภูมิใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเพื่อจัดหมวดหมู่ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ สำหรับข้อมูลทุติยภูมิทำการวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา โดยนำเสนอในรูปแบบ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าสูงสุด และค่าต่ำสุด ผลการศึกษาพบว่าช่วง พ.ศ. 2566-2568 มีจำนวนผู้เดินทางจากพื้นที่เขตติดโรคไข้เหลืองทั้งหมด 6,150 คน มีผู้เดินทางมามากที่สุด ในเดือนมกราคม ร้อยละ 13.43 น้อยที่สุด ในเดือนกรกฎาคม ร้อยละ 5.88 มีเอกสารรับรองการฉีดวัคซีนไข้เหลืองครบถ้วนถูกต้อง ร้อยละ 67.89 สัญชาติที่เดินทางมายังประเทศไทยซึ่งผ่านการคัดกรองที่ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่มากที่สุด คือ บราซิล (Brazil) ร้อยละ 45.98 รองลงมาคือ อาร์เจนตินา (Argentina) โคลอมเบีย (Colombia) ร้อยละ 20.63 และ 16.34 ตามลำดับ น้อยที่สุด คือ เซียร์ราลีโอน (Sierra Leone) โตโก (Togo) เบนิน (Benin) มาลี (Mali) และกินี (Guinea) โดยแต่ละสัญชาติคิดเป็นร้อยละ 0.02 ปัญหา และอุปสรรคของเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานการตรวจคัดกรอง คือ 1) ด้านกระบวนการคัดกรอง และระบบฐานข้อมูล 2) ด้านนโยบาย และมาตรการเฝ้าระวัง 3) ด้านการสื่อสาร และ 4) ด้านกำลังคน และภาระงาน โดยจากการศึกษาครั้งนี้ มีข้อเสนอแนะ ดังนี้ คือ 1) ควรมีการพัฒนาประสิทธิภาพระบบการคัดกรอง และฐานข้อมูลของผู้เดินทางให้ทันสมัย และบูรณาการฐานข้อมูลหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 2) เพิ่มช่องทางการประสานงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการตรวจคัดกรอง และติดตามข้อมูลการเดินทางเพื่อป้องกันโรคติดต่อระหว่างประเทศ 3) เพิ่มทรัพยากรบุคคลเพื่อปฏิบัติงานในช่วงที่มีแนวโน้มผู้เดินทางเข้าประเทศเป็นจำนวนมาก และควรเพิ่มบุคลากรที่ให้ความช่วยเหลือในเรื่องภาษา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2567 เรื่อง ชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่ออันตราย. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 141, ตอนพิเศษ 130 ง (ลงวันนที่ 9 พฤษภาคม 2567).
กรมควบคุมโรค. พระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558. พิมพ์ครั้งที่ 7. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย: กรมควบคุมโรค; 2563.
วิชาญ ปาวัน, บรรณาธิการ. คู่มือโรคติดต่ออันตรายตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 สำหรับประชาชน. กรุงเทพฯ: สำนักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ; 2561.
Centers for Disease Control and Prevention [Internet]. Atlanta: CDC; c2026. About yellow fever virus; 2026 [cited 2026 Jun 23]; [about 1 p.]. Available from: https://www.cdc.gov/yellow-fever/about/index.html
Halsey ES, Angelo KM, Barnett ED, Chen LH, Coyle C, Ericsson CD, et al, editors. CDC Yellow Book, 2026 edition: Health Information for International Travel. Atlanta: Centers for Disease Control and Prevention; 2025.
World Health Organization [Internet]. Geneva: WHO; c2024. Yellow fever; 2024 [cited 2025 Aug 24]; [about 1 p.]. Available from: https://www.afro.who.int/health-topics/yellow-fever
World Health Organization [Internet]. Geneva: WHO; c2024. South Sudan launches yellow fever vaccination campaign to halt outbreak in Western Equatoria State; 2024 [cited 2025 Aug 24]; [about 1 p.]. Available from: https://www.afro.who.int/countries/south-sudan/news/south-sudan-launches-yellow-fever-vaccination-campaign-halt-outbreak-western-equatoria-state
Centers for Disease Control and Prevention [Internet]. Atlanta: CDC; c2024. Transmission of
yellow fever virus; 2024 [cited 2025 Aug 24]; [about 1 p.]. Available from: https://www.cdc.gov/yellow-fever/php/transmission/index.html
Centers for Disease Control and Prevention [Internet]. Atlanta: CDC; c2024. Yellow fever vaccine; 2024 [cited 2025 Aug 24]; [about 1 p.]. Available from: https://www.cdc.gov/yellow-fever/vaccine/index.html
สำนักโรคติดต่อทั่วไป. แนวทางมาตรฐานการปฏิบัติงานด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าเรือ. นนทบุรี: สำนักโรคติดต่อทั่วไป; 2554.
สำนักโรคติดต่อทั่วไป. แนวทางมาตรฐานการปฏิบัติงาน ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยาน. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2554.
กรมควบคุมโรค, สำนักโรคติดต่อทั่วไป. คู่มือการประเมินตนเอง: การพัฒนาสมรรถนะหลักของช่องทางเข้าออกประเทศ ท่าอากาศยาน ท่าเรือ และพรมแดนทางบก. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2562.
Rogers DJ, Wilson AJ, Hay SI, Graham AJ. The global distribution of yellow fever and dengue. Adv Parasitol. 2006;62:181-220. doi: 10.1016/S0065-308X(05)62006-4.
นาริฐา ทาคาสุข, ศิวากานต์ ชัยนนถี, พิมพ์ฤทัย จงกระโทก. รายงานการศึกษาการดำเนินการเฝ้าระวังป้องกันโรคติดต่อระหว่างประเทศ: กรณีศึกษาการเฝ้าระวังป้องกันโรคไข้เหลือง ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยานดอนเมือง ปี พ.ศ. 2558-2562. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. 2567;9(1):1-20.
นรินทิพย์ ชัยพรมเขียว, ดารารัตน์ ศิริมงคล. รายงานการศึกษา การดำเนินงานเฝ้าระวังป้องกันโรคติดต่อระหว่างประเทศ: กรณีศึกษาการเฝ้าระวังและป้องกันโรคไข้เหลือง ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ปีงบประมาณ 2557 – 256. สมุทรปราการ: ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ; 2562.