ความท้าทายและโอกาสในการให้วัคซีน HPV: บทวิเคราะห์จากประเทศไทยในบริบทระดับโลก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ไวรัสฮิวแมนแพปพิลโลมา (Human papillomavirus: HPV) เป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์อื่น ๆ ทั่วโลก โดยประเทศไทยยังคงมีภาระโรคในระดับสูง การพัฒนาวัคซีนป้องกันการติดเชื้อ HPV ทั้งชนิดสองสายพันธุ์ (Bivalent), สี่สายพันธุ์ (Quadrivalent) และเก้าสายพันธุ์ (Nonavalent) ได้เปลี่ยนแปลงแนวทางการป้องกันมะเร็งปากมดลูกอย่างมีนัยสำคัญ ประเทศไทยได้บรรจุวัคซีน HPV ชนิด Bivalent (Cervarix) ไว้ใน โครงการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันแห่งชาติ (National Immunization Program: NIP) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 โดยให้บริการวัคซีนฟรีแก่นักเรียนหญิงชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 อายุ 11–12 ปี การทบทวนวรรณกรรมเชิงบรรยายฉบับนี้รวบรวมหลักฐานจากระดับโลกและระดับชาติระหว่างปี ค.ศ. 2000–2025 เพื่อวิเคราะห์ความก้าวหน้าและความท้าทายของโครงการวัคซีน HPV ของประเทศไทยเมื่อเปรียบเทียบกับประสบการณ์จากต่างประเทศ ผลการสังเคราะห์พบว่า แม้โครงการในประเทศไทยมีส่วนช่วยลดการติดเชื้อ HPV ได้อย่างเป็นรูปธรรม แต่ความครอบคลุมของการฉีดวัคซีนยังไม่สม่ำเสมอ และยังมีข้อจำกัดด้านนโยบายที่ไม่ครอบคลุมเด็กชายและกลุ่มที่พลาดโอกาส (Catch-up cohorts) ประเทศที่ประสบความสำเร็จสูง เช่น ออสเตรเลียและสหราชอาณาจักร แสดงให้เห็นถึงประสิทธิผลของนโยบายการฉีดวัคซีนแบบไม่จำกัดเพศ (Gender-neutral vaccination) และระบบคัดกรองที่บูรณาการอย่างเข้มแข็ง ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้าน เช่น มาเลเซียและฟิลิปปินส์ แสดงให้เห็นความแตกต่างด้านความพร้อมของระบบสาธารณสุขและความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน สำหรับประเทศไทย แนวทางเชิงนโยบายที่สำคัญ ได้แก่ การขยายกลุ่มเป้าหมายให้ครอบคลุมเด็กชายและกลุ่ม Catch-up, การเสริมระบบส่งวัคซีนในพื้นที่ชนบทโดยใช้แนวทางวัคซีน แบบหนึ่งเข็ม (Single-dose strategy) ตามข้อเสนอขององค์การอนามัยโลก, การบูรณาการวัคซีน HPV เข้ากับการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยการตรวจ HPV DNA และการสื่อสารสาธารณะอย่างโปร่งใสเพื่อลดความเข้าใจผิดและความลังเลต่อวัคซีน ในอนาคต ประเทศไทยควรเตรียมความพร้อมสำหรับวัคซีนรุ่นใหม่ เช่น วัคซีนชนิด mRNA และ L2-based ที่มีศักยภาพในการป้องกันสายพันธุ์ได้กว้างขึ้น และเร่งขับเคลื่อนนโยบายให้สอดคล้องกับเป้าหมาย 90-70-90 ขององค์การอนามัยโลก เพื่อมุ่งสู่การขจัดมะเร็งปากมดลูกเป็นปัญหาสาธารณสุขอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
เอกสารอ้างอิง
CDC Human Papillomavirus (HPV) [Internet]. Atlanta: Centers for Disease Control and Prevention; c2024. HPV Vaccination; 2024 [cited 2025 Oct 5]; [about 1 p.]. Available from: https://www.cdc.gov/hpv/vaccines/index.html
World Health Organization [Internet]. Geneva: World Health Organization; c2024. WHO adds an HPV vaccine for single-dose use; 2024 [cited 2025 Oct 5]; [about 1 p.]. Available from: https://www.who.int/news/item/04-10-2024-who-adds-an-hpv-vaccine-for-single-dose-use
Drolet M, Bénard É, Pérez N, Brisson M; HPV Vaccination Impact Study Group. Population-level impact and herd effects following the introduction of human papillomavirus vaccination programmes: updated systematic review and meta-analysis. Lancet. 2019 Aug 10;394(10197):497-509. doi: 10.1016/S0140-6736(19)30298-3.
Nilyanimit P, Vichaiwattana P, Aeemchinda R, Bhunyakitikorn W, Thantithaveewat T, Seetho S, et al. Effectiveness of HPV vaccine as part of national immunization program for preventing HPV infection in Thai schoolgirls after seven years post-vaccination. Hum Vaccin Immunother. 2024 Dec 31;20(1):2392330. doi: 10.1080/21645515.2024.2392330.
World Health Organization [Internet]. Geneva: World Health Organization; c2020. Global strategy to accelerate the elimination of cervical cancer as a public health problem; 2020 [cited 2025 Oct 4]; [about 1 p.]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240014107
Bruni L, Albero G, Serrano B, Mena M, Collado JJ, Gómez D, et al. Human Papillomavirus and Related Diseases Report Thailand. Barcelona: CO/IARC HPV Information Centre; 2023.
Phansri T, Boonmark K, Ngamkham J. Retrospective Study of Human Papilloma Virus Infection in Thailand: A Systematic Review. Thai Cancer J. 2022;42(1):10–29.
Chaopotong P, Laiwejpithya S, Areeswate C. Prevalence of High-Risk HPV Detection and HPV Vaccination in Cervical Cancer Screening During the HPV Vaccination Era at Siriraj Hospital - Thailand's Largest National Tertiary Referral Center. Asian Pac J Cancer Prev. 2024 Apr 1;25(4):1241-45. doi: 10.31557/APJCP.2024.25.4.1241.
World Health Organization [Internet]. Geneva: World Health Organization; c2025. Cervical cancer elimination: Progress evident, but tragically slow; 2025 [cited 2025 Oct 6]; [about 1 p.]. Available from: https://www.who.int/europe/news/item/27-01-2025-cervical-cancer-elimination--progress-evident--but-tragically-slow
Bruni L, Albero G, Serrano B, Mena M, Collado JJ, Gómez D, et al. Human Papillomavirus and Related Diseases in Asia. Barcelona: ICO/IARC HPV Information Centre; 2023.
Yousefi Z, Aria H, Ghaedrahmati F, Bakhtiari T, Azizi M, Bastan R, et al. An Update on Human Papilloma Virus Vaccines: History, Types, Protection, and Efficacy. Front Immunol. 2022 Jan 27;12:805695. doi: 10.3389/fimmu.2021.805695.
Villa LL, Costa RL, Petta CA, Andrade RP, Ault KA, Giuliano AR, et al. Prophylactic quadrivalent human papillomavirus (types 6, 11, 16, and 18) L1 virus-like particle vaccine in young women: a randomised double-blind placebo-controlled multicentre phase II efficacy trial. Lancet Oncol. 2005 May;6(5):271-8. doi: 10.1016/S1470-2045(05)70101-7.
Petrosky E, Bocchini JA Jr, Hariri S, Chesson H, Curtis CR, Saraiya M, et al. Use of 9-valent human papillomavirus (HPV) vaccine: updated HPV vaccination recommendations of the advisory committee on immunization practices. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2015 Mar 27;64(11):300-4.
European Medicines Agency Science Medicines Health [Internet]. London: European Medicines Agency Science Medicines Health; c2016. Gardasil 9 Human Papillomavirus 9-valent Vaccine; 2016 [cited 2025 Oct 6]; [about 1 p.]. Available from: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/gardasil-9
Trimble CL, Morrow MP, Kraynyak KA, Shen X, Dallas M, Yan J, et al. Safety, efficacy, and immunogenicity of VGX-3100, a therapeutic synthetic DNA vaccine targeting human papillomavirus 16 and 18 E6 and E7 proteins for cervical intraepithelial neoplasia 2/3: a randomised, double-blind, placebo-controlled phase 2b trial. Lancet. 2015 Nov 21;386(10008):2078-2088. doi: 10.1016/S0140-6736(15)00239-1.
Watson-Jones D, Changalucha J, Whitworth H, Pinto L, Mutani P, Indangasi J, et al. Immunogenicity and safety of one-dose human papillomavirus vaccine compared with two or three doses in Tanzanian girls (DoRIS): an open-label, randomised, non-inferiority trial. Lancet Glob Health. 2022 Oct;10(10):e1473-e1484. doi: 10.1016/S2214-109X(22)00309-6.
Kreimer AR, Watson-Jones D, Kim JJ, Dull P. Single-dose human papillomavirus vaccination: an update. J Natl Cancer Inst Monogr. 2024 Nov 1;2024(67):313-316. doi: 10.1093/jncimonographs/lgae030.
Stokley S, Curtis CR, Jeyarajah J, Harrington T, Gee J, Markowitz L. Human Papillomavirus Vaccination Coverage Among Adolescent Girls, 2007–2012, and Postlicensure Vaccine Safety Monitoring, 2006–2013 — United States. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2013 Jul 26;62(29):591–5.
Sripan P, Pongnikorn D, Chitapanarux I, Tangmunkongvorakul A, Daoprasert K, Aurpibul L, et al. Geographical risk pattern and temporal trends in incidence of HPV-related cancers in northern Thailand: A population-based study. PLoS One. 2022 Jun 28;17(6):e0270670. doi: 10.1371/journal.pone.0270670.
Bednarczyk RA. Addressing HPV vaccine myths: practical information for healthcare providers. Hum Vaccin Immunother. 2019;15(7-8):1628-1638. doi: 10.1080/21645515.2019.1565267.
Petrosky EY, Liu G, Hariri S, Markowitz LE. Human Papillomavirus Vaccination and Age at First Sexual Activity, National Health and Nutrition Examination Survey. Clin Pediatr (Phila). 2017 Apr;56(4):363-370. doi: 10.1177/0009922816660541.
Ward D, Thorsen NM, Frisch M, Valentiner-Branth P, Mølbak K, Hviid A. A cluster analysis of serious adverse event reports after human papillomavirus (HPV) vaccination in Danish girls and young women, September 2009 to August 2017. Euro Surveill. 2019 May;24(19):1800380. doi: 10.2807/1560-7917.ES.2019.24.19.1800380.
Feiring B, Laake I, Bakken IJ, Greve-Isdahl M, Wyller VB, Håberg SE, et al. HPV vaccination and risk of chronic fatigue syndrome/myalgic encephalomyelitis: A nationwide register-based study from Norway. Vaccine. 2017 Jul 24;35(33):4203-4212. doi: 10.1016/j.vaccine.2017.06.031.
McKeithen MC, Gilkey MB, Kong WY, Oh NL, Heisler-MacKinnon J, Carlson R, et al. Policy Approaches for Increasing Adolescent HPV Vaccination Coverage: A Systematic Review. Pediatrics. 2024 May 1;153(5):e2023064692. doi: 10.1542/peds.2023-064692.
Torres AR, Johnson NP, Ellingson MK, Hansen CE, Oliveira CR, Niccolai LM, et al. State Laws Permitting Adolescent Consent to Human Papillomavirus Vaccination and Rates of Immunization. JAMA Pediatr. 2022 Feb 1;176(2):203-205. doi: 10.1001/jamapediatrics.2021.4591.
Tsukamoto K, Yamashita A, Maeki M, Tokeshi M, Imai H, Fukao A, et al. Enhanced Broad-Spectrum Efficacy of an L2-Based mRNA Vaccine Targeting HPV Types 6, 11, 16, 18, with Cross-Protection Against Multiple Additional High-Risk Types. Vaccines (Basel). 2024 Oct 30;12(11):1239. doi: 10.3390/vaccines12111239.
Wang R, Huang H, Yu C, Li X, Wang Y, Xie L. Current status and future directions for the development of human papillomavirus vaccines. Front Immunol. 2024 Jun 25;15:1362770. doi: 10.3389/fimmu.2024.1362770.
