ความแม่นยำของการตรวจอัลตราซาวด์ฉุกเฉินในการวินิจฉัยการบาดเจ็บช่องท้องเมื่อเปรียบเทียบกับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์และการศึกษาลักษณะอวัยวะที่บาดเจ็บจากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ในโรงพยาบาลหัวหิน

ศุภัจฉรีย์  อรุณศิริวัฒนา

ผู้แต่ง

ศุภัจฉรีย์ อรุณศิริวัฒนา กลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลหัวหิน

คำสำคัญ:

การบาดเจ็บช่องท้องจากแรงกระแทก, FAST, เอกซเรย์คอมพิวเตอร์, ความแม่นยำในการวินิจฉัย

บทคัดย่อ

บทนำ: การบาดเจ็บช่องท้องจากแรงกระแทก (Blunt Abdominal Trauma; BAT) เป็นภาวะฉุกเฉินที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุสำคัญของการเจ็บป่วยและเสียชีวิต การตรวจอัลตราซาวด์ฉุกเฉินในผู้ป่วยอุบัติเหตุ (Focused Assessment with Sonography in Trauma; FAST) เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการประเมินเบื้องต้นอย่างรวดเร็ว ขณะที่การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (Computed Tomography; CT) ยังคงเป็นมาตรฐานในการวินิจฉัยการบาดเจ็บภายในช่องท้อง

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบความแม่นยำของการตรวจ FAST กับการตรวจ CT ซึ่งถือเป็นมาตรฐานอ้างอิงในการวินิจฉัยการบาดเจ็บช่องท้อง และเพื่อศึกษาลักษณะและระดับความรุนแรงของการบาดเจ็บของอวัยวะ จากภาพ CT ในผู้ป่วย BAT ณ โรงพยาบาลหัวหิน

วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลังเชิงวิเคราะห์ (retrospective cohort study) ในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นที่ได้รับการบาดเจ็บช่องท้องจากแรงกระแทก และได้รับการตรวจทั้ง FAST และ CT ณ โรงพยาบาลหัวหิน ระหว่างวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2563 ถึง 1 สิงหาคม พ.ศ. 2568 โดยใช้ CT เป็นมาตรฐานอ้างอิง วิเคราะห์ค่าความไว (Sensitivity) ความจำเพาะ (Specificity) ความแม่นยำ (Accuracy) ค่าพยากรณ์บวก (Positive Predictive Value; PPV) และค่าพยากรณ์ลบ (Negative Predictive Value; NPV)

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยทั้งหมด 218 ราย ผลการตรวจ FAST มีค่าความไวร้อยละ 91.2 ความจำเพาะร้อยละ 92.3 และความแม่นยำร้อยละ 91.3 โดยมีค่าพยากรณ์บวกสูงร้อยละ 99.5 แต่ค่าพยากรณ์ลบต่ำร้อยละ 40.0 อวัยวะที่พบบาดเจ็บมากที่สุด ได้แก่ ตับ (ร้อยละ 38.53) และม้าม (ร้อยละ 29.82) โดยพบการบาดเจ็บระดับ 3 มากที่สุด นอกจากนี้ยังพบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างภาวะกระดูกเชิงกรานหักกับการบาดเจ็บของกระเพาะปัสสาวะและทวารหนัก/ไส้ตรง (p < 0.001)

สรุป/วิจารณ์: FAST เป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์ในการคัดกรองการบาดเจ็บภายในช่องท้อง และมีความแม่นยำสูงเมื่อผลตรวจเป็นบวก อย่างไรก็ตาม ผลตรวจลบไม่สามารถตัดภาวะบาดเจ็บได้อย่างน่าเชื่อถือ เนื่องจากมีค่าพยากรณ์ลบต่ำ ดังนั้นในผู้ป่วยที่ยังมีข้อบ่งชี้ทางคลินิกหรือมีความเสี่ยงสูง ควรได้รับการตรวจ CT เพิ่มเติม ทั้งนี้ CT ยังคงเป็นวิธีมาตรฐานสำคัญสำหรับการวินิจฉัย การประเมินระดับความรุนแรง และการวางแผนการรักษาในผู้ป่วยที่ได้รับการบาดเจ็บช่องท้องจากแรงกระแทก แม้ว่าการศึกษานี้จะพบว่าการตรวจ FAST มีค่าความจำเพาะร้อยละ 84.62 แต่ช่วงความเชื่อมั่นของค่าดังกล่าวค่อนข้างกว้าง เนื่องจากจำนวนผู้ป่วยที่ไม่พบการบาดเจ็บจาก CT มีจำนวนน้อย จึงควรตีความค่าความจำเพาะดังกล่าวด้วยความระมัดระวัง เนื่องจากอาจมีความไม่แน่นอนของค่าประมาณทางสถิติอยู่พอสมควร

เอกสารอ้างอิง

Bodhit AN, Bhagra A, Stead LG. Abdominal trauma: never underestimate it. Case Rep Emerg Med. 2011;2011:1–3.

Udeani J, Salomone JA, Keim SM, et al. Blunt abdominal trauma.

Van der Vlies CH, Olthof DC, Gaakeer M, et al. Changing patterns in diagnostic strategies and the treatment of blunt injury to solid abdominal organs. Int J Emerg Med. 2011;4:47.

Sun Z, Ng KH, Vijayananthan A. Is utilisation of computed tomography justified in clinical practice? Part I: application in the emergency department. Singapore Med J. 2010;51(3):200–6.

Yu J, Fulcher AS, Turner MA, et al. Blunt bowel and mesenteric injury: MDCT diagnosis. Abdom Imaging. 2011;36(1):50–61.

Hassan R, Aziz AA. Computed tomography (CT) imaging of injuries from blunt abdominal trauma: a pictorial essay. Malays J Med Sci. 2010;17(2):29–39.

Radwan MM, Abu-Zidan FM. Focussed assessment sonograph trauma (FAST) and CT scan in blunt abdominal trauma: surgeon’s perspective. Afr Health Sci. 2006;6(3):187–90.

Paajanen H, Lahti P, Nordback I. Sensitivity of transabdominal ultrasonography in detection of intraperitoneal fluid in humans. Eur Radiol. 1999;9(7):1423–5.

Stengel D, Bauwens K, Sehouli J, Porzsolt F, Rademacher G, Mutze S, et al. Systematic review and meta-analysis of emergency ultrasonography for blunt abdominal trauma. Br J Surg. 2001;88(7):901–12.

Hamilton JD, Kumaravel M, Censullo ML, Cohen AM, Kievlan DS, West OC. Multidetector CT evaluation of active extravasation in blunt abdominal and pelvic trauma patients. Radiographics. 2008;28(6):1603–16.

Elton C, Riaz AA, Young N, Schamschula R, Papadopoulos B, Malka V. Accuracy of computed tomography in the detection of blunt bowel and mesenteric injuries. Br J Surg. 2005;92(8):1024–8.

Fleming S, Bird R, Ratnasingham K, Sarker SJ, Walsh M, Patel B. Accuracy of FAST scan in blunt abdominal trauma in a major London trauma centre. Int J Surg. 2012;10(9):470–4.

El Wakeel AM, Habib RM, Ali AN. Role of CT in evaluation of blunt abdominal trauma. Int J Med Imaging. 2015;3(5):89–93.

Clancy TV, Maxwell JG, Covington DL, Brinker CC, Blackman D. A statewide analysis of level I and II trauma centers for patients with major injuries. J Trauma. 2001;51(2):346–51.

Matthes G, Stengel D, Seifert J, Rademacher G, Mutze S, Ekkernkamp A. Blunt liver injuries in polytrauma: results from a cohort study with the regular use of whole-body helical computed tomography. World J Surg. 2003;27(10):1124–30.

Hamidi MI, Aldaoud KM, Qtaish I. The role of computed tomography in blunt abdominal trauma. Sultan Qaboos Univ Med J. 2007;7(1):41–6.

Demetriades D, Karaiskakis M, Toutouzas K, Alo K, Velmahos G, Chan L. Pelvic fractures: epidemiology and predictors of associated abdominal injuries and outcomes. J Am Coll Surg. 2002;195(1):1–10.

Rabinovici R, Ovadia P, Mathiak G, Abdullah F. Abdominal injuries associated with lumbar spine fractures in blunt trauma. Injury. 1999;30(7):471–4.