นวัตกรรมการจัดการด้านการยศาสตร์เพื่อความปลอดภัยของผู้สูงอายุ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

บทคัดย่อ

บทนำ: ผู้สูงอายุต้องเผชิญกับภาวะเสื่อมถอยของสุขภาพกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ อย่างไรก็ตามสภาพแวดล้อมที่ไม่ได้ออกแบบเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงนี้เกิดข้อจำกัดในการดำรงชีวิต ส่งผลต่อความปลอดภัย ทำให้ได้รับอุบัติเหตุ พลัดตกหกล้ม และบาดเจ็บรุนแรงจนทำให้เสียชีวิตได้ ซึ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องถึงเศรษฐกิจของครอบครัวและสังคมในวงกว้าง การนำองค์ความรู้ด้านการยศาสตร์มาบูรณาการใช้ในการออกแบบสภาพแวดล้อมทั่วไปให้เหมาะสมกับสภาพร่างกายและความต้องการของผู้สูงอายุเป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งจะสนับสนุนให้สามารถเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระ ลดการพึ่งพา และมีคุณภาพชีวิตที่ดี

วัตถุประสงค์: เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์การจัดการเพื่อความปลอดภัยของผู้สูงอายุ 2) ระบุปัญหาการจัดการเพื่อความปลอดภัยของผู้สูงอายุ และ 3) นำเสนอนวัตกรรมการจัดการด้านการยศาสตร์เพื่อความปลอดภัยของผู้สูงอายุ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาที่อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยการสังเกตทั้งแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญด้วยแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง (CVI = 0.96) จนข้อมูลอิ่มตัว แบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้กำหนดนโยบาย กลุ่มผู้ปฏิบัติงาน และกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ดูแล เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2569 ถึงมีนาคม พ.ศ. 2569

ผลการศึกษา: ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 23 ราย การวิเคราะห์ข้อมูลพบแก่นสาระ 3 ประเด็น ได้แก่ 1) กรอบนโยบายหลายระดับ (Multi-Level Policy Framework) ที่มีช่องว่างระหว่างนโยบายและการปฏิบัติ 2) ปัญหา 5 ด้าน และ 3) นวัตกรรม HEESM (Hua Hin Ergonomics for Elderly Safety Model) ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก คือ (H) Hazard Assessment การประเมินสภาพแวดล้อม (E) Environment Design การออกแบบสิ่งแวดล้อมตาม Universal Design (E) Exercise & Capacity Enhancement การเสริมสมรรถภาพทางกาย (S) Smart Surveillance ระบบเฝ้าระวังอัจฉริยะด้วย IoT/AI และ (M) Multi-stakeholder Network เครือข่ายพหุภาคี นวัตกรรมดังกล่าวรองรับทั้งผู้สูงอายุในพื้นที่และกลุ่มผู้สูงอายุพำนักระยะยาว (Long-stay tourists) ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาหัวหินสู่เมืองท่องเที่ยวเชิงสุขภาพระดับโลก

สรุป: นวัตกรรม HEESM และ Single Data Platform ระดับอำเภอ เป็นนวัตกรรมการจัดการที่บูรณาการองค์ความรู้สหสาขา สามารถลดความเสี่ยงจากการหกล้มและเพิ่มความปลอดภัยของผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิผล โดยระบบ Single Data Platform ช่วยให้การเฝ้าระวังมีความต่อเนื่องและยั่งยืน นวัตกรรมดังกล่าวไม่เพียงแต่ช่วยผู้สูงอายุ แต่ยังช่วยลดภาระของผู้ดูแล (Caregivers) และงบประมาณด้านสาธารณสุขของท้องถิ่น และสามารถใช้เป็นต้นแบบสำหรับเมืองท่องเที่ยวอื่นๆ ในอนาคต