มะเฟืองกับภาวะความเป็นพิษต่อไต: พิษวิทยาและการจัดการทางคลินิก
คำสำคัญ:
มะเฟือง, ภาวะไตวายเฉียบพลัน, คาแรมบอกซิน, การจัดการทางคลินิกบทคัดย่อ
มะเฟือง (Averrhoa carambola) เป็นผลไม้ที่นิยมบริโภคในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และอเมริกาใต้ แม้จะมีคุณค่าทางโภชนาการสูง แต่มีหลักฐานทางคลินิกและการทดลองจำนวนมากที่ยืนยันถึงความเป็นพิษต่อไตและอาการทางระบบประสาทที่สัมพันธ์กัน โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease, CKD) บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อทบทวนและสังเคราะห์ข้อมูลเชิงประจักษ์เกี่ยวกับ พยาธิสรีรวิทยา อาการทางคลินิก การวินิจฉัย การจัดการภาวะพิษต่อไตจากมะเฟือง ตลอดจนเสนอแนวทางการจัดการเชิงคลินิกที่เหมาะสมสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ รายงานในปัจจุบัน พบว่า ภายใน 5 ปีที่ผ่านมา มีจำนวนผู้ป่วยที่เกิดไตวายเฉียบพลัน (AKI) จากการรับประทานมะเฟืองมากเกินไปหรือเข้มข้นเกินไปทั้งในกลุ่มที่มีการทำงานของไตปกติและกลุ่ม CKD ที่เกิดภาวะไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Injury, AKI) กลไกสำคัญของพิษ เกี่ยวข้องกับการตกผลึกของแคลเซียมออกซาเลตในท่อไตและการสะสมของสารคาแรมบอกซิน (Caramboxin) ซึ่งออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท ส่งผลให้เกิดภาวะอุดตันและเนื้อตายของท่อไต การวินิจฉัยและให้การรักษาด้วยการฟอกไตอย่างรวดเร็ว เป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยฟื้นฟูหน้าที่ของไตและเพิ่มอัตราการรอดชีวิต บทความนี้ยังได้นำเสนอกรณีศึกษาจากโรงพยาบาลหัวหิน เพื่อเป็นแนวทางเชิงปฏิบัติในการวินิจฉัย รักษา และป้องกันภาวะพิษจากมะเฟือง เพื่อเสริมสร้างความตระหนักรู้และลดอัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่สามารถป้องกันได้
เอกสารอ้างอิง
Herath N, Kodithuwakku G, Dissanayake T, Rathnathunga N, Weerakoon K. Acute Kidney Injury Following Star Fruit Ingestion: A Case Series. Wilderness & Environmental Medicine. 2021;32(1):98-101.
Avila-Nava A, Medina-Vera I, Rodríguez-Hernández P, Guevara-Cruz M, Heredia-G Canton PK, Tovar AR, et al. Oxalate Content and Antioxidant Activity of Different Ethnic Foods. Journal of Renal Nutrition. 2021;31(1):73-9.
Zhang JW, Liu Y, Cheng J, Li W, Ma H, Liu HT, et al. Inhibition of human liver cytochrome P450 by star fruit juice. J Pharm Pharm Sci. 2007;10(4):496-503.
Garcia-Cairasco N, Moyses-Neto M, Del Vecchio F, Oliveira JA, dos Santos FL, Castro OW, et al. Elucidating the neurotoxicity of the star fruit. Angew Chem Int Ed Engl. 2013;52(49):13067-70.
Neto MM, Silva GE, Costa RS, Vieira Neto OM, Garcia-Cairasco N, Lopes NP, et al. Star fruit: simultaneous neurotoxic and nephrotoxic effects in people with previously normal renal function. NDT Plus. 2009;2(6):485-8.
Neto MM, da Costa JA, Garcia-Cairasco N, Netto JC, Nakagawa B, Dantas M. Intoxication by star fruit (Averrhoa carambola) in 32 uraemic patients: treatment and outcome. Nephrol Dial Transplant. 2003;18(1):120-5.
Prado de Negreiros Nogueira Maduro I, Brandão ARJ, Israel KCP. Acute nephrotoxicity and neurotoxicity associated with concentrated star fruit juice consumption. BMJ Case Rep. 2020;13(12).
Hidaka M, Fujita K, Ogikubo T, Yamasaki K, Iwakiri T, Okumura M, et al. Potent inhibition by star fruit of human cytochrome P450 3A (CYP3A) activity. Drug Metab Dispos. 2004;32(6):581-3.
Sorokin A, Duncan B, Panetta R, Thompson P. Rhabdomyolysis Associated With Pomegranate Juice Consumption. The American journal of cardiology. 2006;98:705-6.
Chen CL, Fang HC, Chou KJ, Wang JS, Chung HM. Acute oxalate nephropathy after ingestion of star fruit. Am J Kidney Dis. 2001;37(2):418-22.
Chang JM, Hwang SJ, Kuo HT, Tsai JC, Guh JY, Chen HC, et al. Fatal outcome after ingestion of star fruit (Averrhoa carambola) in uremic patients. Am J Kidney Dis. 2000;35(2):189-93.
Herbland A, El Zein I, Valentino R, Cassinotto C, Meunier C, Rieux D, et al. Star fruit poisoning is potentially life-threatening in patients with moderate chronic renal failure. Intensive Care Med. 2009;35(8):1459-63.
Tse KC, Yip PS, Lam MF, Choy BY, Li FK, Lui SL, et al. Star fruit intoxication in uraemic patients: case series and review of the literature. Intern Med J. 2003;33(7):314-6.
Ananna MA, Iqbal S, Samad T, Rahim MA, Haque WM, Chowdhury TA, et al. SP229NEPHROTOXICITY CAUSED BY STAR FRUIT INGESTION IN 20 PATIENTS AND THEIR OUTCOME: AN EXPERIENCE FROM BANGLADESH. Nephrology Dialysis Transplantation. 2015;30(suppl_3):iii453-iii.
Barman AK, Goel R, Sharma M, Mahanta PJ. Acute kidney injury associated with ingestion of star fruit: Acute oxalate nephropathy. Indian J Nephrol. 2016;26(6):446-8.
Wijayaratne DR, Bavanthan V, de Silva MVC, Nazar ALM, Wijewickrama ES. Star fruit nephrotoxicity: a case series and literature review. BMC Nephrol. 2018;19(1):288.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 โรงพยาบาลหัวหิน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารหัวหินเวชสาร เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลหัวหิน
บทความที่ลงพิมพ์ใน วารสารหัวหินเวชสาร ถือว่าเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนคณะบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
