ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพจังหวัดสมุทรสาคร
คำสำคัญ:
ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงาน, การปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน, หมู่บ้านจัดการสุขภาพบทคัดย่อ
บทนำ: การพัฒนาหมู่บ้านจัดการสุขภาพเป็นแนวทางสำคัญในการส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพของตนเอง เพื่อให้ชุมชนสามารถคิด ตั้งเป้าหมาย บริหารจัดการ และวัดผลสำเร็จของการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง โดยอาศัยอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เป็นแกนนำสุขภาพในการขับเคลื่อนการดำเนินงานภายใต้การมีส่วนร่วมของชุมชน
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพจังหวัดสมุทรสาคร
วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนานี้ ดำเนินการในกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดสมุทรสาคร ที่มีประสบการณ์ปฏิบัติงานในบทบาท อสม. ตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป จำนวน 400 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบสุ่มอย่างง่าย เก็บข้อมูลโดยแบบสอบถามที่ประยุกต์จากแบบสอบถามของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข จากนั้นรวบรวมข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบไคสแควร์ ค่าดัชนีความสอดคล้องภายใน และใช้สถิติค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน โดยกำหนดระดับนัยสำคัญ ที่ระดับ 0.05
ผลการศึกษา: จากการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (81.75%) อายุเฉลี่ย 56.55 ปี สถานภาพสมรส/คู่ (52.50%) จบการศึกษาระดับชั้นประถมศึกษา (49.25%) นับถือศาสนาพุทธ (99.75%) ประกอบอาชีพเกษตรกรรม (30.25%) รายได้เฉลี่ยของครอบครัว 13,274 บาท/เดือน มีระยะเวลาการเป็น อสม. 5-10 ปี (26.75 %) สามารถใช้สมาร์ทโฟนในการทำงานได้ (94.75%) และได้รับการฝึกอบรมจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอย่างสม่ำเสมอ (99.75%) ส่งผลให้มีความรู้เรื่องการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพภาพรวมอยู่ในระดับสูง และมีระดับปัจจัยด้านจิตวิทยาและสังคมภาพรวมอยู่ในระดับสูงเช่นกัน เมื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยต่างๆ กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพ จังหวัดสมุทรสาคร พบว่า ปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ ระยะเวลาการเป็น อสม. อายุ วุฒิการศึกษา และการฝึกอบรมจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และปัจจัยด้านจิตวิทยาและสังคมภาพรวม มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพ จังหวัดสมุทรสาคร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อพิจารณาในส่วนของปัจจัยย่อยของปัจจัยด้านจิตวิทยาและสังคม พบว่าทุกปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ยกเว้นปัจจัยด้านการมองผู้อื่นเชิงบวก โดยด้านการสนับสนุนทางสังคมมีค่าสหสัมพันธ์สูงสุด รองลงมาคือ ด้านการมีอิทธิพลต่อผู้อื่น ความสัมพันธ์กับผู้อื่น และความพึงพอใจในตำแหน่ง ตามลำดับ
สรุป: ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพจังหวัดสมุทรสาคร คือ ระยะเวลาการเป็น อสม. อายุ วุฒิการศึกษา การฝึกอบรม การสนับสนุนทางสังคม การมีอิทธิพลต่อผู้อื่น ความสัมพันธ์กับผู้อื่น และความพึงพอใจในตำแหน่ง
ข้อเสนอแนะ: องค์กรภาครัฐ ควรมีนโยบายสนับสนุนด้านการพัฒนาบุคลากร ทั้งการเพิ่มองค์ความรู้ ทักษะการปฏิบัติงาน เปิดโอกาสให้มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ รับฟังข้อคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อองค์กร ทั้งนี้เพื่อให้เกิดกระบวนเรียนรู้ การส่งต่อองค์ความรู้จากรุ่นสู่รุ่น ถือเป็นกลยุทธ์ที่สำคัญต่อการดูแลประชาชนเพื่อให้มีสุขภาวะที่ดี ตลอดจนสร้างขวัญ กำลังใจ มีความภาคภูมิใจ อีกทั้งส่งเสริมการได้รับการยอมรับจากสังคม ท้องถิ่น ชุมชน และครอบครัวของอาสาสมัครสาธารณสุข เป้าหมายเพื่อพัฒนาระบบบริการสาธารณสุข เกิดความร่วมมือของภาคประชาชนในการดูแลสุขภาพที่ดีได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. แนวทางการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการ “เส้นทางสู่ความสำเร็จการพัฒนาหมู่บ้านจัดการสุขภาพ”. [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 25 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://bkpho.moph.go.th/ssjweb/bkresearch/require/files/post-doc/20240626111830.pdf
ณัฐกร มัทธะปานัง. การคำนวณหาขนาดกลุ่มตัวอย่างของ Krejcie & Morgan. [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 6 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://krootor.com/2062
ชลทิชา จำรัสพร. การวิเคราะห์รายหัวข้อและค่าอัลฟ่าครอนบาช (Cronbach’s alpha) เพื่อความน่าเชื่อถือของแบบสอบถาม. [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 6 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://solutioncenterminitab.com/blog/item-analysis-with-cronbachs-alpha-for-reliable-surveys/
นาตยา สุดจ้อย. ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดสุโขทัย. [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 6 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://do2.new.hss.moph.go.th:8080/fileupload_doc/2023-02-27-7-23-4481177.pdf
Atitaya Lohmahadej. Maslow’s Hierarchy of Needs: เรียนรู้ความต้องการของผู้บริโภค. [อินเตอร์เน็ต]. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 6 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.twfdigital.com/blog/2021/03/maslows-hierarchy-of-needs/
เบญญาภา ผุดผ่อง, วิราสิริริ์ วสีวีรสิว์ . การมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่. JGRP 2566;9(2):179-95.
เกศินี วีรศิลป์, ธนวัฒน์ กาฬภักดี. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพ ตำบลร้องกวาง อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย. 2564;1(5):6-10.
Caplan, G. Support system and community mental health. [Internet]. New York: Behavioral; 2020 [cite 2025 Jan 11]. Available: https://so05.tci-thaijo.org/index.php/MCUL/article/download/262183/176275
บุษยมาส คันธมาศน์. ผลของโปรแกรมการสนับสนุนทางสังคมต่อความเหนื่อยหน่ายในผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียง. [วิทยานิพนธ์]. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2565.
ธำรงศักดิ์ คงคาสวัสดิ์. Frederick Herzberg กับทฤษฎีสองปัจจัย. How to สำหรับผู้สนใจด้านการบริหารและพัฒนาทรัพยากรบุคคล. [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 6 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://tamrongsakk.blogspot.com/2021/10/frederick-herzberg.html
ธัญญาสิริ ธันยสวัสดิ์, นิตยา จันทบุตร และ ใจเพชร นิลบารันต์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานตามบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินงานหมู่บ้านจัดการสุขภาพ อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: file:///C:/Users/user/Downloads/reseva,+Journal+editor,+1_ธัญญาสิริ_หน้า+1-10.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 โรงพยาบาลหัวหิน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารหัวหินเวชสาร เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลหัวหิน
บทความที่ลงพิมพ์ใน วารสารหัวหินเวชสาร ถือว่าเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนคณะบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
