ประสิทธิภาพของกระบวนการสั่งใช้ยาผ่านระบบคอมพิวเตอร์ (Computerized Physician Order Entry) ในระบบบริการเภสัชกรรมผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลสมุทรสาคร
คำสำคัญ:
ความคลาดเคลื่อนทางยา, ระยะเวลารอยา, การส่งใช้ยาผ่านระบบคอมพิวเตอร์บทคัดย่อ
บทนำ: เพื่อให้การบริการผู้ป่วยมีคุณภาพ สะดวก รวดเร็ว ปลอดภัย มากยิ่งขึ้น ในปี 2563 โรงพยาบาลสมุทรสาครจึงปรับระบบการสั่งจ่ายยาผู้ป่วยนอกจากเดิมใช้ใบสั่งยา มาเป็นระบบการสั่งจ่ายยาแบบใหม่ที่สั่งยาผ่านระบบคอมพิวเตอร์ (Computerized Physician Ordering Entry system: CPOE) ร่วมกับการปรับเพิ่มจุด คัดกรองความถูกต้องของคำสั่งแพทย์โดยเภสัชกรก่อนการจัดยา ผู้วิจัยจึงศึกษาประสิทธิภาพของระบบการสั่งจ่ายยาแบบใหม่ที่พัฒนาขึ้นเทียบกับระบบเดิม
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาการเกิดความคลาดเคลื่อนทางยาและระยะเวลารอยาเฉลี่ย ก่อนและหลังการปรับใช้ระบบการสั่งจ่ายยาแบบใหม่
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาย้อนหลัง โดยเก็บข้อมูลความคลาดเคลื่อนในการสั่งยา ความคลาดเคลื่อนในการคัดลอกคำสั่งแพทย์ ความคลาดเคลื่อนในการจ่ายยา และระยะเวลารอยาเฉลี่ย ของระบบการสั่งจ่ายยาแบบใหม่ เปรียบเทียบกับระบบการสั่งจ่ายยาแบบเดิม โดยใช้ข้อมูลเวลาจากโปรแกรม HOSxP และข้อมูลการเกิดความคลาดเคลื่อนทางยาจากโปรแกรมบันทึกรายงานการเกิดความคลาดเคลื่อนทางยา ณ ห้องจ่ายยาผู้ป่วยนอก 1 อาคารแม่ชั้น 1 กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลสมุทรสาคร ในวันและเวลาราชการ ในช่วงเดือนตุลาคม 2562-มกราคม 2563 (ระบบการสั่งจ่ายยาแบบเดิม) และในช่วงเดือนตุลาคม 2565-มกราคม 2566 (ระบบการสั่งจ่ายยาแบบใหม่) แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์ทางสถิติ
ผลการศึกษา: หลังปรับระบบการสั่งจ่ายยาแบบใหม่ พบความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาของแพทย์เพิ่มจาก 7.62 เป็น 28.49 ครั้ง/1,000 ใบสั่งยา ความคลาดเคลื่อนในการคัดลอกคำสั่งการใช้ยา ลดจาก 23.67 เป็น 0.24 ครั้ง/1,000 ใบสั่งยา และความคลาดเคลื่อนในการจ่ายยาลดจาก 0.04 เป็น 0 ครั้ง/1,000 ใบสั่งยา มีระยะเวลารอยาเฉลี่ยเพิ่มจาก 36:03 เป็น 50:36 นาที ระยะเวลารอยาเฉลี่ยของทั้งสองระบบมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.001) ส่วนระยะเวลาเฉลี่ยทั้งกระบวนการรับยาไม่แตกต่างกัน คือ 73.01 และ 73.02 นาทีตามลำดับ
สรุป: ระบบการสั่งจ่ายยาแบบใหม่ ที่ใช้ระบบ CPOE ร่วมกับการคัดกรองคำสั่งใช้ยาโดยเภสัชกรก่อนการจัดยา ช่วยเพิ่มความสามารถในการดักจับความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยา ลดความคลาดเคลื่อนในการคัดลอกคำสั่ง ใช้ยาและความคลาดเคลื่อนในการจ่ายยา เพิ่มความปลอดภัยในการใช้ยาของผู้ป่วยมากขึ้น โดยระยะเวลารอยาเฉลี่ยเพิ่มขึ้น แต่ไม่มีผลต่อระยะเวลาเฉลี่ยทั้งกระบวนการรับยาของผู้ป่วย จึงควรมีการศึกษาเพื่อพัฒนาระบบการสั่งจ่ายยา CPOE ร่วมกับการใช้มาตรการอื่นๆ ต่อไป
เอกสารอ้างอิง
สถาบันพัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาล(พรพ.). เส้นทางสู่คุณภาพบริการเภสัชกรรม. 2. กรุงเทพ: RDP ; 2543.
ศูนย์สารสนเทศและวิจัยระบบยา. ตัวชี้วัดระบบยาในโรงพยาบาล. [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: ศูนย์สารสนเทศและวิจัยระบบยา ภายใต้การบริหารงานของมูลนิธิเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบยา (วพย); [เข้าถึงเมื่อ 10 ส.ค..2567]. เข้าถึงได้จาก: http://phared.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=2&catid=32&Itemid=112&lang=th
Radley, D. C., Wasserman, M. R., Olsho, L. E., Shoemaker, S. J., Spranca, M. D., & Bradshaw, B. Reduction in medication errors in hospitals due to adoption of computerized provider order entry systems. Journal of the American Medical Informatics Association, 2013; 20(3): 470-476.
สรายุทธ ทวิธางกูร, วิภารัตน์ ทวิธางกูร, วินัย วนานุกูล. ประโยชน์และอุปสรรคจากระบบสั่งจ่ายยาโดยแพทย์ทางคอมพิวเตอร์ในโรงพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. Journal of the Thai Medical Informatic Association. 2559;2:128-133.
ปานสิรินทร์ ดีประสิทธิ์ปัญญา, ศุภกิตติ์ ปาลีกุย, กษมาพร นุ่มพันธุ์, ลดาวัลย์ ศิริลักษณ์, ปิตุภูมิ ชุมภู, นรินทร์ สายปัน. การพัฒนาโปรแกรมคำสั่งใช้ยาผู้ป่วยนอก เพื่อลดความคลาดเคลื่อนทางยา โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. [อินเทอร์เน็ต]. เชียงใหม่: คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2022 [เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ย.2566]. เข้าถึงได้จาก: https://hr.oop.cmu.ac.th/kmcmu/files/ppt65-29.pdf
งานบริการเภสัชกรรมผู้ป่วยนอก กลุ่มงาน เภสัชกรรม โรงพยาบาลสมุทรสาคร. รายงานตัวชี้วัดงานบริการเภสัชกรรม ผู้ป่วยนอก ปี 2562. สมุทรสาคร:โรงพยาบาล; 2562.
สำนักงานประกันสังคม. ประกาศสำนักงานประกันสังคม เรื่อง กำหนดมาตรฐานสถานพยาบาลที่ให้บริการทางการแพทย์แก่ผู้ประกันตน พ.ศ.2562. [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานประกันสังคม; 2562 [เข้าถึงเมื่อ 1พ.ย.2566]. เข้าถึงได้จาก: http://www.oic.go.th/FILEWEB/CABINFOCENTER92/DRAWER054/GENERAL/DATA0000/00000094.PDF
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554. [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา; 2554 [เข้าถึงเมื่อ 10 ส.ค..2567]. เข้าถึงได้จาก: https://dictionary.orst.go.th/
National Coordinating Council for Medication Error Report and Prevention (NCC MERP). [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 10 ส.ค..2567] เข้าถึงได้จาก: https://www.nccmerp.org/about-medication-errors
สมปรารถนา ภักติยานุวรรตน์. การเปรียบเทียบการเกิดความคลาดคลื่อนทางยา ระหว่างระบบสั่งจ่ายยาแบบใหม่กับระบบสั่งจ่ายยาแบบเดิม ในผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลชัยภูมิ. เชียงรายเวชสาร 2563;3 :99-113.
ตัวชี้วัดการปฏิบัติงาน (performance Indicator) [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 10 ส.ค.2567] เข้าถึงได้จาก: https://www.hiso.or.th/hiso/picture/reportHealth/add_pro4_3.pdf
อัญชลี อังศธรรมรัตน์, สุจิตรา ตั้งมั่นคงวรกุล. ผลการคัดกรองคำสั่งใช้ยาและอุบัติการณ์การเกิดความคลาดเคลื่อนของการสั่งใช้ยาในผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์. สวรรค์ประชารักษ์เวชสาร. 2564 ;18:1-10.
Fernández-Llamazares CM, Calleja-Hernandez MA, Manrique-Rodriguez S, Pérez-Sanz C, Duran-García E, Sanjurjo-Saez M. Impact of clinical pharmacist interventions in reducing peadiatric prescribing errors. Archives of disease in childhood. 2012 Jun 1;97(6):564-8.
Van Den Bemt PM, Postma MJ, Van Roon EN, Chow MC, Fijn R, Brouwers JR. Cost-benefit analysis of the detection of prescribing errors by hospital pharmacy staff. Drug safety. 2002 Feb;25:135-43.
Lagreula J, Maes F, Wouters D, Quennery S, Dalleur O. Optimizing pharmacists' detection of prescribing errors: Comparison of on‐ward and central pharmacy services. Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics. 2021 Jun;46(3):738-43.
สุทธิลักษณ์ ริ้วธงชัย. ผลของการพัฒนาระบบบริการจ่ายยาผู้ป่วยนอกโดยใช้ใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ต่อความ คลาดเคลื่อนทางยา โรงพยาบาลบางจาก. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2023;16(1):72-85.
ปภัสรา วรรณทอง. ระบบ Computerized provider order entry (CPOE) กับการพัฒนาระบบยา. หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องสำหรับผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม สภาเภสัชกรรม. [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 1 ก.ย.2567] เข้าถึงได้จาก:
https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=1408
ประภัสสร ทับทวี, พชร บุณยะตุลานนท์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับระยะเวลารอรับยาของห้องยานอกพิเศษ ศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตน์. Thai Journal of Pharmacy Practice.2565;14(3):1-16.
เจริญศรี ชินวรากร. การปรับลดระยะเวลาการให้บริการจ่ายยาผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า. วารสารวิชาการสาธารณสุข.2559;25(4):1-9.
Shin W, Chua SL, Yong KW, Wu TS. Impact of pharmacy automation on patient waiting time: An application of computer simulation. Ann Acad Med Singapore [Internet]. 2009 [cited 2023 Nov 1]; 38:501-7. Available from: https://annals.edu.sg/pdf/38VolNo6Jun2009/V38N6p501.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 โรงพยาบาลหัวหิน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารหัวหินเวชสาร เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลหัวหิน
บทความที่ลงพิมพ์ใน วารสารหัวหินเวชสาร ถือว่าเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนคณะบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
