ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ซ้าในมารดาวัยรุ่นหลังคลอด อายุต่ำกว่า 20 ปี จังหวัดราชบุรี

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของการศึกษาครั้งนี้ เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ซ้ำในมารดาวัยรุ่นหลังคลอดอายุต่ำกว่า 20 ปี ที่มารับบริการหลังคลอดในโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลชุมชน ในจังหวัดราชบุรี โดยวิธีการศึกษา เป็นการวิจัยเชิงพรรณา ระเบียบวิธีการวิจัย กลุ่มตัวอย่าง คือ มารดาวัยรุ่นอายุ ต่ำกว่า 20 ปี ในเขตจังหวัดราชบุรี ที่มารับบริการหลังคลอดที่โรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลชุมชนในเขตจังหวัดราชบุรี และยินดีเข้าร่วมในการวิจัย สามารถพูดและสื่อสารภาษาไทยได้ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 166 คน คำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่าง ตามสูตร Infinite population proportion กรณีไม่รู้จำนวนประชากรของ Wayne W., D. (1995) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสาเร็จรูป SPSS version 21 โดยใช้สถิติพรรณนา คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านพฤติกรรม ปัจจัยด้านเศรษฐกิจและสังคม กับการตั้งครรภ์ซ้ำของวัยรุ่นอายุต่ำกว่า 20 ปี ด้วยสถิติเชิงอนุมาน (Interference statistics) คือ chi-square test หรือ Fisher’s exact test ผลการศึกษา พบว่าวัยรุ่นหลังคลอดอายุต่ำกว่า 20 ปี ที่มารับบริการหลังคลอดในโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลชุมชน ในจังหวัดราชบุรีมีปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ซ้ำ คือ การศึกษามีความสัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ซ้ำในมารดาวัยรุ่นอายุต่ำกว่า 20 ปี โดยพบว่าวัยรุ่นที่ไม่เรียนหนังสือมีโอกาสตั้งครรภ์ซ้ำสูงกว่าวัยรุ่นที่เรียนหนังสือ ร้อยละ 32.6 ร้อยละ 13.8 ตามลำดับ เนื่องจากวัยรุ่นที่ไม่ได้เรียนหนังสือขาดความรู้เรื่องเพศศึกษา และทักษะชีวิตในการป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร การรับรู้คุณค่าของตนเอง การรับรู้ภาวะเสี่ยงจากการตั้งครรภ์ รวมทั้งการรู้เท่าทันผู้อื่น และการคุมกำเนิด อาชีพมีความสัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ซ้ำในมารดาวัยรุ่นอายุต่ำกว่า 20 ปี โดยพบว่าการประกอบอาชีพรับจ้างและไม่ได้ประกอบอาชีพ มีโอกาสตั้งครรภ์ซ้ำสูงกว่าอาชีพค้าขาย ร้อยละ 54.1 และร้อยละ 13.3 ตามลำดับ เนื่องจากวัยรุ่นที่ไม่ประกอบอาชีพมีเวลาว่างมาก สามารถเลี้ยงลูกได้หากมีการตั้งครรภ์ จึงมีโอกาสในการตั้งครรภ์สูงกว่า ส่วนการประกอบอาชีพรับจ้าง มีการทางานเป็นเวลาที่แน่นอน หรือเป็นกะมีเวลาว่างที่ชัดเจนและมีรายได้ที่แน่นอน จึงมีโอกาสในการตั้งครรภ์สูงกว่าอาชีพค้าขาย ซึ่งมีเวลาว่างค่อนข้างน้อยกว่า และความรู้ความเข้าใจทางสุขภาพเพื่อปูองกันการตั้งครรภ์ ก่อนวัยอันควร พบว่ามารดาวัยรุ่นที่มีความรู้และความเข้าใจด้านสุขภาพเพื่อปูองกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร อยู่ระดับต่ำมีโอกาสตั้งครรภ์ซ้ำ(ร้อยละ 35.8) สูงกว่ามารดาวัยรุ่นที่มีความรู้และความเข้าใจด้านสุขภาพเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร อยู่ระดับปานกลางและระดับสูง ร้อยละ 19.4 และ ร้อยละ 7.8 ตามลำดับ เนื่องจาก วัยรุ่นที่มีความรู้และความเข้าใจด้านสุขภาพเพื่อปูองกันการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร สามารถวางแผนการตั้งครรภ์ การคุมกำเนิด การป้องกันการตั้งครรภ์ และปูองกันความเสี่ยงจากการตั้งครรภ์ มีพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศที่เหมาะสม