การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลันที่ได้รับยาละลายลิ่มเลือดและ การสวนหลอดเลือดสมอง: กรณีศึกษา

บทคัดย่อ

บทนำ: โรคหลอดเลือดสมองเป็นโรคทางระบบประสาทที่สมองขาดเลือดไปหล่อเลี้ยงจากหลอดเลือดสมองที่ตีบหรือแตก ส่งผลให้เซลล์สมองตายซึ่งเป็นสาเหตุให้เกิดความพิการหรือเสียชีวิตได้ แนวทางการรักษาที่ได้รับการยอมรับในปัจจุบัน ได้แก่ การให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำในโรคหลอดเลือดสมองตีบอุดตัน ภายใน 4.5 ชั่วโมงแรกหลังเกิดอาการ การทําหัตถการการสวนหลอดเลือดสมองเพื่อเอาลิ่มเลือดออกภายในเวลา 6 ชั่วโมง และการทําผ่าตัดเปิดกะโหลกศีรษะเพื่อลดความดันในกะโหลกศีรษะในผู้ป่วยที่มีภาวะสมองบวมใน 48 ชั่วโมง สามารถลดอัตราตายและความพิการได้ บทความนี้เป็นการนำเสนอกรณีศึกษาโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลันที่ได้รับยาละลายลิ่มเลือดและการสวนหลอดเลือดสมอง

วิธีการศึกษา: การศึกษาครั้งนี้เป็นผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยหนักโรคหลอดเลือดสมองระยะวิกฤต สถาบันประสาทวิทยา จำนวน 1 ราย ระยะเวลา 5 วัน จากการเก็บรวบรวมข้อมูลผู้ป่วยจากเวชระเบียน แบบบันทึกทางการพยาบาล การรักษาของแพทย์ การสัมภาษณ์ผู้ป่วยและญาติ สังเกต วิเคราะห์ข้อมูลเปรียบเทียบ และวางแผนกระบวนการพยาบาลแบบ Focus Charting และเฝ้าระวังการเปลี่ยนแปลงรวมถึงการวางแผนการจําหน่าย

ผลการศึกษา: พบว่า ผู้ป่วยรายนี้มีประวัติเป็นโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ป่วยได้รับการรักษาโดยการใช้ยาละลายลิ่มเลือดและการทำหัตถการสวนหลอดเลือดสมองเพื่อเอาลิ่มเลือดออก หลังจากกการรักษาผู้ป่วยมีอาการดีขึ้น ผู้ป่วยอาการดีขึ้นตามลำดับ ประเมิน NIHSS 18 คะแนน ประเมินระดับความพิการ (modify Rankin scale: mRS) 5 คะแนน ประเมินการทำกิจวัตรประจำวัน (Barthel index) 2 คะแนน ผู้ป่วยมีภาวะพึ่งพาโดยสมบูรณ์ การใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลที่สำคัญในระยะเฉียบพลันที่ยังค้างเพื่อส่งต่อ การวางแผนจําหน่าย ดังนี้ 1) การควบคุมความดันในกะโหลกศีรษะ 2) การให้ออกซิเจนบำบัด 3) การจัดการระดับตาลในเลือด 4) การช่วยเหลือกิจวัตรประจำวัน แพทย์จึงประสานงานติดต่อส่งตัวผู้ป่วยกลับไปรักษาต่อตามสิทธิ์ต้นสังกัด ระยะเวลาเข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยหนักโรคหลอดเลือดสมองระยะวิกฤต สถาบันประสาทวิทยา รวม 5 วัน

สรุป: ผู้ป่วยรายนี้ได้รับการรักษาโดยการใช้ยาละลายลิ่มเลือดและการทำหัตถการสวนหลอดเลือดสมองเพื่อเอา ลิ่มเลือดออก ภายหลังการรักษาผู้ป่วยเริ่มมีอาการดีขึ้นโดยไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน เข้าสู่โปรแกรมการฟื้นฟูของนักกายภาพบำบัด ทีมแพทย์จึงให้ประสานงานติดต่อส่งตัวผู้ป่วยกลับไปรักษาต่อตามสิทธิ์ต้นสังกัด และนัดพบเพื่อติดตามอาการ 4 สัปดาห์ ก่อนจำหน่าย เห็นได้ว่าหากผู้ป่วยได้รับการดูแลในระยะวิกฤตโดยทีมสหวิชาชีพ โดยเฉพาะพยาบาลวิชาชีพที่มีสมรรถนะในการดูแลผู้ป่วยในระยะวิกฤติตามมาตรฐานการพยาบาล รวมทั้งการพยาบาลผู้ป่วยแบบองค์รวม จึงส่งผลลัพธ์ที่ดีทางคลินิคช่วยลดอัตราการเสียชีวิตและลดความพิการของผู้ป่วยได้