ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่สองในหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความเป็นมา: ภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตา (diabetic retinopathy; DR) เป็นภาวะแทรกซ้อนที่สําคัญของผู้ป่วยเบาหวาน ทําให้เกิดการสูญเสียการมองเห็นได้ การรักษาโรคเบาหวานอย่างเหมาะสม ร่วมกับการตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาอย่างสม่ําเสมอ ช่วยป้องกันภาวะดังกล่าวได้
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์ (AI)
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาย้อนหลังแบบตัดขวาง ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เข้ารับการรักษาในห้องตรวจโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และได้รับการตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตา ด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์ ณ หน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและวิเคราะห์ถดถอยแบบลอจิสติก
ผลการศึกษา: ผู้ป่วย 971 ราย พบความชุกของภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตา ร้อยละ 43.7 แบ่งเป็น moderate non-proliferative DR (NPDR) ร้อยละ 29.3 mild NPDR ร้อยละ 12.2 severe NPDR ร้อยละ 1.6 และ proliferative DR (PDR) ร้อยละ 0.7 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ ได้แก่ ระยะเวลาที่ป่วยเป็นเบาหวานมากกว่า 10 ปี (aOR 1.78, 95% CI: 1.36-2.33, p<0.001) โรคไตวายเรื้อรังตั้งแต่ระยะที่ 3 (aOR 1.42, 95% CI: 1.05-1.91, p=0.021) ระดับน้ําตาลสะสม (HbA1c) ≥7% (aOR 1.50, 95% CI: 1.14-1.96, p=0.003) และระดับไขมัน LDL ≥100 mg/dl (aOR 0.66, 95% CI: 0.50-0.87, p=0.004)
สรุปและข้อเสนอแนะ: พบความชุกภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์ ร้อยละ 43.7 ซึ่งมากกว่าการศึกษาก่อนหน้า เนื่องจากการคัดกรองด้วย AI มีความไวและความจําเพาะสูงในการวินิจฉัยภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาระยะเริ่มต้นได้มากขึ้น ดังนั้นผู้ป่วยที่เป็นเบาหวานระยะเวลามากกว่า 10 ปี โรคไตวายเรื้อรังตั้งแต่ระยะ 3 และระดับ HbA1c ≥7% ควรตะหนักและเฝ้าระวังในกลุ่มเสี่ยงนี้ เพื่อนําไปสู่การวินิจฉัยภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาและให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสม ลดการเกิดการสูญเสียการมองเห็นในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Anthanon P.What is Diabetes Mellitus? [Internet]. Bangkok: Diabetes Association of Thailand under the Patronage of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn; 2024 [cited 2026 Mar 12]. Available from: https://www.dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/sahrab-bukhkhl-thawpi/health-information-and-articles/health-information-and-articles-2561/2018-diabates-31.
Diabetes Association of Thailand under The Patronage of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn. Clinical practice guideline for diabetes 2023. Bangkok: Srimuang Printing; 2023.
Division of Non Communicable Diseases and Bureau of Risk Communication and Health Behavior Development, Department of Disease Control. DDC launches World Diabetes Day 2024campaign, focusing on empowering patients to live a healthy and happy life with diabetes [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2024 [Nov 13; cited 2026Mar 12]. Available from: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=47609&deptcode=brc.
Boonsaen T, Choksakunwong S, Lertwattanarak R. Prevalence of and Factors Associated with Diabetic Retinopathy in Patients with Diabetes Mellitus at Siriraj Hospital -Thailand's largest national tertiary referral center. Diabetes Metab Syndr Obes. 2021;14:4945-57.
Data to support the service plan for non-communicable disease (NCDs, DM, HT, CVD): percentage of diabetes patients who underwent eye complication screening [Internet]. Chiang Rai: Medical and Health Data Center (HDC), Chiangrai Provincial Public Health Office; 2023 [cited 2024Feb 20]. Available from: https://hdc.moph.go.th/cri/public/standard-report-detail/d0726b6e82496162f596395050cb6c8c
Bhaskaranand M, Ramachandra C, Bhat S, Cuadros J, Nittala MG, Sadda SR, et al. The value of automated diabetic retinopathy screening with the EyeArt system: a study of more than 100,000consecutive encounters from people with diabetes. Diabetes Technol Ther. 2019;21(11):635-43.
Kane S. Sample Size Calculator [Internet]. ClinCalc.com; 2024 [cited 2024August 11]. Available from: https://clincalc.com/stats/samplesize.aspx
Chetthakul T, Deerochanawong C, Suwanwalaikorn S, Kosachunhanun N, Ngarmukos C, Rawdaree P. et al. Thailand diabetes registry project: prevalence of diabetic retinopathy and associated factors in type 2diabetes mellitus. J Med Assoc Thai. 2006;89Suppl1:S27-36.
Jongsareejit A, Potisat S, Krairittichai U, Sattaputh C, Arunratanachote W. The Thai DMS diabetes complications (DD.comp.) project: prevalence and risk factors of diabetic retinopathy in Thai patients with type 2diabetes mellitus. J Med Assoc Thai. 2013;96(11):1476-82.
Boonsaen T, Choksakunwong S, Lertwattanarak R. Prevalence of and factors associated with diabetic retinopathy in patients with diabetes mellitus at Siriraj Hospital -Thailand's largest national tertiary referral center. Diabetes Metab Syndr Obes. 2021;14:4945-57.
Teo ZL, Tham YC, Yu M, Chee ML, Rim TH, Cheung N, et al. Global prevalence of diabetic retinopathy and projection of burden through 2045: systematic review and meta-analysis. Ophthalmology. 2021;128(11):1580-91.
Boonthakanon J. Prevalance and factor associated with diabetes retinopathy in diabetes type 2patient in primary care unit Kasetsomboon Hospital. Med J Sisaket Surin Buriram Hosp. 2022;37(2):341-5.
Yin L, Zhang D, Ren Q, Su X, Sun Z. Prevalence and risk factors of diabetic retinopathy in diabetic patients: A community based cross-sectional study. Medicine (Baltimore). 2020;99(9):e19236.
Ahmed RA, Khalil SN, Al-Qahtani MA. Diabetic retinopathy and the associated risk factors in diabetes type 2patients in Abha, Saudi Arabia. J Family Community Med. 2016;23(1):18-24.
Wang W, Lo ACY. Diabetic retinopathy: pathophysiology and treatments. Int J Mol Sci. 2018;19(6):1816.
Chanlalit W. Ocular complications from diabetes mellitus. Journal of Medicine andHealth Science. 2016;23(2):35-46.
