ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่สองในหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความเป็นมา: ภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตา (diabetic retinopathy; DR) เป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญของผู้ป่วยเบาหวาน ทำให้เกิดการสูญเสียการมองเห็นได้ การรักษาโรคเบาหวานอย่างเหมาะสม ร่วมกับการตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาอย่างสม่ำเสมอ ช่วยป้องกันภาวะดังกล่าวได้
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์ (AI)
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาย้อนหลังแบบตัดขวาง ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เข้ารับการรักษาในห้องตรวจโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และได้รับการตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตา ด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์ ณ หน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและวิเคราะห์ถดถอยแบบลอจิสติก
ผลการศึกษา: ผู้ป่วย 971 ราย พบความชุกของภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตา ร้อยละ 43.7 แบ่งเป็น moderate non-proliferative DR (NPDR) ร้อยละ 29.3 mild NPDR ร้อยละ 12.2 severe NPDR ร้อยละ 1.6 และ proliferative DR (PDR) ร้อยละ 0.7 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ระยะเวลาที่ป่วยเป็นเบาหวานมากกว่า 10 ปี (aOR 1.78, 95% CI: 1.36-2.33, p<0.001) โรคไตวายเรื้อรังตั้งแต่ระยะที่ 3 (aOR 1.42, 95% CI: 1.05-1.91, p=0.021) ระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) ≥7% (aOR 1.50, 95% CI: 1.14-1.96, p=0.003) และระดับไขมัน LDL ≥100 mg/dl (aOR 0.66, 95% CI: 0.50-0.87, p=0.004)
สรุปและข้อเสนอแนะ: พบความชุกภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาด้วยเครื่องตรวจปัญญาประดิษฐ์
ร้อยละ 43.7 ซึ่งมากกว่าการศึกษาก่อนหน้า เนื่องจากการคัดกรองด้วย AI มีความไวและความจำเพาะสูงในการวินิจฉัยภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาระยะเริ่มต้นได้มากขึ้น ดังนั้นผู้ป่วยที่เป็นเบาหวานระยะเวลามากกว่า 10 ปี โรคไตวายเรื้อรังตั้งแต่ระยะ 3 และระดับ HbA1c ≥7% ควรตะหนักและเฝ้าระวังในกลุ่มเสี่ยงนี้ เพื่อนำไปสู่การวินิจฉัยภาวะเบาหวานเข้าจอประสาทตาและให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสม ลดการเกิดการสูญเสียการมองเห็น
ในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Anthanon P. What is Diabetes Mellitus? [Internet]. Bangkok: Diabetes Association of Thailand under the Patronage of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn; 2024 [cited 2026 Mar 12]. Available from: https://www.dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/sahrab-bukhkhl-thawpi/health-information-and-articles/health-information-and-articles-2561/2018-diabates-31.
Diabetes Association of Thailand under The Patronage of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn. Clinical practice guideline for diabetes 2023. Bangkok: Srimuang Printing; 2023.
Division of Non Communicable Diseases and Bureau of Risk Communication and Health Behavior Development, Department of Disease Control. DDC launches World Diabetes Day 2024 campaign, focusing on empowering patients to live a healthy and happy life with diabetes [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2024 [Nov 13; cited 2026 Mar 12]. Available from: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=47609&deptcode=brc.
Boonsaen T, Choksakunwong S, Lertwattanarak R. Prevalence of and Factors Associated with Diabetic Retinopathy in Patients with Diabetes Mellitus at Siriraj Hospital - Thailand's largest national tertiary referral center. Diabetes Metab Syndr Obes. 2021;14:4945-57.
Data to support the service plan for non-communicable disease (NCDs, DM, HT, CVD): percentage of diabetes patients who underwent eye complication screening [Internet]. Chiang Rai: Medical and Health Data Center (HDC), Chiangrai Provincial Public Health Office; 2023 [cited 2024 Feb 20]. Available from: https://hdc.moph.go.th/cri/public/standard-report-detail/d0726b6e82496162f596395050cb6c8c
Bhaskaranand M, Ramachandra C, Bhat S, Cuadros J, Nittala MG, Sadda SR, et al. The value of automated diabetic retinopathy screening with the EyeArt system: a study of more than 100,000 consecutive encounters from people with diabetes. Diabetes Technol Ther. 2019;21(11):635-43.
Kane S. Sample Size Calculator [Internet]. ClinCalc.com; 2024 [cited 2024 August 11]. Available from: https://clincalc.com/stats/samplesize.aspx
Chetthakul T, Deerochanawong C, Suwanwalaikorn S, Kosachunhanun N, Ngarmukos C, Rawdaree P. et al. Thailand diabetes registry project: prevalence of diabetic retinopathy and associated factors in type 2 diabetes mellitus. J Med Assoc Thai. 2006;89 Suppl 1:S27-36.
Jongsareejit A, Potisat S, Krairittichai U, Sattaputh C, Arunratanachote W. The Thai DMS diabetes complications (DD.comp.) project: prevalence and risk factors of diabetic retinopathy in Thai patients with type 2 diabetes mellitus. J Med Assoc Thai. 2013;96(11):1476-82.
Boonsaen T, Choksakunwong S, Lertwattanarak R. Prevalence of and factors associated with diabetic retinopathy in patients with diabetes mellitus at Siriraj Hospital - Thailand's largest national tertiary referral center. Diabetes Metab Syndr Obes. 2021;14:4945-57.
Teo ZL, Tham YC, Yu M, Chee ML, Rim TH, Cheung N, et al. Global prevalence of diabetic retinopathy and projection of burden through 2045: systematic review and meta-analysis. Ophthalmology. 2021;128(11):1580-91.
Boonthakanon J. Prevalance and factor associated with diabetes retinopathy in diabetes type 2 patient in primary care unit Kasetsomboon Hospital. Med J Sisaket Surin Buriram Hosp. 2022;37(2):341-5.
Yin L, Zhang D, Ren Q, Su X, Sun Z. Prevalence and risk factors of diabetic retinopathy in diabetic patients: A community based cross-sectional study. Medicine (Baltimore). 2020;99(9):e19236.
Ahmed RA, Khalil SN, Al-Qahtani MA. Diabetic retinopathy and the associated risk factors in diabetes type 2 patients in Abha, Saudi Arabia. J Family Community Med. 2016;23(1):18-24.
Wang W, Lo ACY. Diabetic retinopathy: pathophysiology and treatments. Int J Mol Sci. 2018;19(6):1816.
Chanlalit W. Ocular complications from diabetes mellitus. Journal of Medicine and
Health Science. 2016;23(2):35-46.
