ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการพฤติกรรมสุขภาพ ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางไต รพ.สต.บ้านศิริมังคลาจารย์ ตำบลดอยหล่อ อำเภอดอยหล่อ จังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความเป็นมา: ทฤษฎีทางพฤติกรรมที่มักนำมาใช้ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ได้แก่ แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ทฤษฎีพฤติกรรมศาสตร์ และแนวคิดการสร้างเสริมพลัง ผ่านโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้และป้องกันภาวะแทรกซ้อน เพื่อป้องกันไตเสื่อมในอนาคตได้
วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการจัดการสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางไต ได้แก่ ระดับความรู้ และทักษะการจัดการตนเอง ในกลุ่มทดลองทั้งก่อนและหลังการได้รับโปรแกรม เปรียบเทียบผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการพฤติกรรมสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 และเปรียบเทียบระดับค่าเลือดทางคลินิก ได้แก่ ค่าระดับน้ำตาลในเลือด (FBS) ระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุม
วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลอง แบบ 2 กลุ่ม วัดเปรียบเทียบกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง ทั้งก่อนและหลังการทดลอง ระหว่างกุมภาพันธ์ - กันยายน พ.ศ. 2568 กำหนดระดับนัยสำคัญที่ p<0.05
ผลการศึกษา: ด้านทักษะการจัดการตนเอง พบว่า ก่อนการได้รับโปรแกรม กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยการรับรู้เกี่ยวกับการจัดการตนเองอยู่ในระดับปานกลาง (= 3.3 ± 1.30) และภายหลังได้รับโปรแกรม ค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับมาก (= 4.2 ± 1.04) สำหรับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของกลุ่มทดลอง พบว่า ก่อนการได้รับโปรแกรมมีค่าเฉลี่ยรวมอยู่ในระดับมาก (= 4.2 ± 1.33) และภายหลังได้รับโปรแกรม ค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับมากที่สุด( = 4.6 ± 0.71) เมื่อเปรียบเทียบค่าระดับน้ำตาลในเลือดทางคลินิก พบว่าหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีระดับน้ำตาลในเลือดลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ในขณะที่กลุ่มควบคุมมีระดับน้ำตาลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) อย่างไรก็ตาม ระดับน้ำตาลในเลือดหลังจากการทดลองของกลุ่มทดลองยังคงสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
สรุปและข้อเสนอแนะ: โปรแกรมส่งเสริมการจัดการพฤติกรรมสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 สามารถช่วยสร้างทัศนคติที่ดีต่อการดูแลสุขภาพ ทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ส่งผลต่อระดับน้ำตาลที่ดีขึ้น ควรมีการนำโปรแกรมมาบูรณาการกับการให้การพยาบาลรูปแบบปกติ เพื่อให้การจัดการดูแลตนเองของผู้ป่วยมีประสิทธิภาพมากขึ้น สามารถชะลอภาวะไตเสื่อม และลดอัตราการเสียชีวิต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Baik I. Response: projection of diabetes prevalence in Korean adults for the year 2030 using risk factors identified from national data. Diabetes Metab J. 2019;43(2):244–5.
Department of Health, Ministry of Public Health. Health promotion of diabetes and hypertension manual.Ministry of public health;2013.
Freire P. Pedagogy of the oppressed. New York: Continuum Books; 2000.
Fleming GA, Petrie JR, Bergenstal RM, Holl RW, Peters AL, Heinemann L. Diabetes digital app technology: benefits, challenges, and recommendations. A consensus report by the European Association for the Study of Diabetes (EASD) and the American Diabetes Association (ADA) Diabetes Technology Working Group. Diabetologia. 2020;63(2):229-41.
Fain JA. 2017 National standards for diabetes self-management education and support (DSMES): revised and updated. Diabetes Educ. 2017;43(5):439.
Davis J, Fischl AH, Beck J, Browning L, Carter A, Condon JE, et al. 2022 National standards for diabetes self-management education and support. Sci Diabetes Self Manag Care. 2022;48(1):44-59.
Chiang Mai Provincial Public Health Office. Incidence Rate of Diabetes Mellitus, Health Region 1 (Chiang Mai), Fiscal Year 2022-2024 [Internet]. Nonthaburi: Information and Communication Technology Center, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health; 2026 Mar 12 [cited 2026 Mar 12]. Available from: https://hdc.moph.go.th/cmi/public/standard-report-detail/cefa42b9223ec4d1969c5ce18d762bdd?subcatalogId=6a1fdf282fd28180eed7d1cfe0155e11
Cohen J. Statistical power for the behavioral sciences. 2nd ed. New York: Academic Press; 1977.
Cohen J. Quantitative methods in psychology: a power primer. Psychological Bulletin. 1992;112(1):155-9.
Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology. 1932;22(140):1-55.
Chumchiang P, Suphametaporn P, Songthai N. Effects of self-management support program on health behavior and body mass index in diabetes risk group. Journal of Nursing, Public Health and Education. 2018;19(1):108-82.
Chuemthong P, Kimsungnoen N, Namchanthra R. Effects of a support and education program on self-care behavior and blood sugar levels. Journal of Nursing Science and Health. 2020;43(1):78-86.
Niltanon D, Sota C. The effect of a health promotion program applying self-efficacy theory and group process with social support in type 2 diabetes patients at Erawan hospital, Erawan district, Loei province. KKU Research Journal (Graduate Studies). 2010;10(3):51-60.
Sony K, Chueamuanphan N, Maneerat P, Mahawongnant O. The effect of diabetes education on group versus individual type 2 diabetes patients at primary care units and diabetes clinics, Chiang Rai Prachanukroh hospital. Chiang Rai Medical Journal. 2017;9(2):21-2.
