การศึกษาเปรียบเทียบภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดในผู้ป่วยลำไส้ตรงระยะลุกลามเฉพาะที่ ระหว่างได้รับการฉายแสงระยะสั้นหรือระยะยาวร่วมกับเคมีบำบัดก่อนผ่าตัด

Main Article Content

บัณฑิตา ลือลาภ
นภัสพร มุทุมล
กันตวิทย์ คำมูลแสน
ปวเรศวร์ พินสมพงษ์
ปลื้มฤทัย ไชยเรียน
พัชรามณ เตชไตรรัตน์
ธเนศ ฉัตรมงคลวัฒน์

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: มะเร็งลําไส้ใหญ่และไส้ตรงเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญในประเทศไทย โดยมีอัตราการเกิดโรครายใหม่สูง มีความเสี่ยงต่อการแพร่กระจายของโรค แนวทางการรักษามาตรฐาน ประกอบด้วย การผ่าตัด รังสีรักษา และเคมีบําบัด โดยมักใช้ร่วมกันเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ แม้ว่าการฉายรังสีระยะสั้นจะไม่เป็นที่นิยมเนื่องจากผลข้างเคียง
ที่อาจเกิดขึ้น แต่การศึกษาก่อนหน้าระบุว่า อัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนของการฉายรังสีระยะสั้นและระยะยาว
ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสําคัญ


วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดในผู้ป่วยมะเร็งไส้ตรงระยะลุกลามเฉพาะที่ที่ได้รับเคมีบําบัดก่อนฉายรังสีระยะสั้นหรือระยะยาวก่อนการผ่าตัด ในช่วงระยะเวลา 6 ปี


วิธีการศึกษา: ศึกษาแบบย้อนหลังในกลุ่มผู้ป่วยมะเร็งไส้ตรงระยะลุกลามที่เข้ารับการรักษาด้วยเคมีบําบัดก่อนฉายรังสีระยะสั้นหรือระยะยาว ในโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ระหว่างปี พ.ศ. 2562 – 2567


ผลการศึกษา: ผู้ป่วยจำนวน 44 ราย แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับการฉายรังสีระยะสั้น จำนวน 31 ราย และระยะยาว จำนวน 13 ราย กลุ่มที่ได้รับการฉายรังสีระยะสั้นมีปริมาณเลือดออกมากกว่า แต่ไม่มีความแตกต่างทางสถิติ (ค่ามัธยฐาน 300 มิลลิลิตร เทียบกับ 150 มิลลิลิตร, p=0.175) พบภาวะรั่วของแผลเย็บลําไส้ในผู้ป่วยได้ฉายรังสีระยะสั้น 2 ราย และระยะยาว 1 ราย (p=0.882) ภาวะแทรกซ้อนอื่น เช่น แผลติดเชื้อที่ฝีเย็บ ภาวะลําไส้อืด และลําไส้อุดตัน พบในอัตราที่ใกล้เคียงกัน การวิเคราะห์ปัจจัยที่เกี่ยวข้องพบว่า ระยะของโรค T4 สัมพันธ์กับภาวะเสียเลือดที่ต้องได้รับเลือดทดแทนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (RR 2.33, 95% CI: 1.08–5.03, p=0.037)


สรุปและข้อเสนอแนะ: การฉายรังสีระยะสั้นและระยะยาวมีอัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดใกล้เคียงกัน ดังนั้นการฉายรังสีระยะสั้นอาจเป็นทางเลือกหนึ่งในการรักษาผู้ป่วยมะเร็งไส้ตรงระยะลุกลามเฉพาะที่ในกรณีที่ไม่สามารถให้การฉายรังสีระยะยาวได้

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
1.
ลือลาภ บ, มุทุมล น, คำมูลแสน ก, พินสมพงษ์ ป, ไชยเรียน ป, เตชไตรรัตน์ พ, ฉัตรมงคลวัฒน์ ธ. การศึกษาเปรียบเทียบภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดในผู้ป่วยลำไส้ตรงระยะลุกลามเฉพาะที่ ระหว่างได้รับการฉายแสงระยะสั้นหรือระยะยาวร่วมกับเคมีบำบัดก่อนผ่าตัด. crmj [อินเทอร์เน็ต]. 21 เมษายน 2026 [อ้างถึง 23 เมษายน 2026];18(1):93-107. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/crmjournal/article/view/277597
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ

เอกสารอ้างอิง

Department of Medical Services [Internet]. Nonthaburi: Department of Medical Services; 2022. Report on the situation of colorectal cancer in Thailand [cited 2024 Sep 30]. Available from: https://www.dms.go.th/Content/Select_Landding_page?contentId=32386

National Comprehensive Cancer Network. NCCN clinical practice guidelines in oncology (NCCN Guidelines): Rectal cancer Version 4. Pennsylvania: NCCN; 2025.

Moyer AM, Vogel JD, Lai SH, Kim H, Chin RI, Moskalenko M, et al. Total neoadjuvant therapy in rectal cancer: multi-center comparison of induction chemotherapy and long-course chemoradiation versus short-course radiation and consolidative chemotherapy. J Gastrointest Surg. 2023;27(5):980-9.

Ansari N, Solomon MJ, Fisher RJ, Mackay J, Burmeister B, Ackland S, et al. Acute adverse events and postoperative complications in a randomized trial of preoperative short-course radiotherapy versus long-course chemoradiotherapy for T3 adenocarcinoma of the rectum: trans-tasman radiation oncology group trial (TROG 01.04). Ann Surg. 2017 May;265(5):882-8.

Liscu HD, Miron AI, Rusea AR, Oprea AN, Mitre R, Herdea A, et al. Short-course radiotherapy versus long-course radio-chemotherapy as neoadjuvant treatment for locally advanced rectal cancer: meta-analysis from a toxicity perspective. Maedica (Bucur). 2021;16(3):382-8.

Sangchan P. Outcomes of preoperative radiotherapy in rectal cancer: a single institute experience. J Thai Assn of Radiat Oncol. 2021;5(1):1–10.

Cho MS, Bae HW, Chang JS, Yang SY, Kim TH, Koom WS, et.al. Short-term outcomes and cost-effectiveness between long-course chemoradiation and short-course radiotherapy for locally advanced rectal cancer. Yonsei Med J. 2023;64(6):395-403.

Scott AJ, Kennedy EB, Berlin J, Brown G, Chalabi M, Cho MT, et al. Management of locally advanced rectal cancer: ASCO Guideline. J Clin Oncol. 2024;42(28):3355-75.