การพัฒนาระบบการป้องกันการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างแบบบูรณาการในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างเป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ เนื่องจากภาวะกลืนลำบากและเสี่ยงสำลักร่วมกับภูมิคุ้มกันลดลง ส่งผลให้เกิดการรักษาล่าช้า ระยะเวลานอนโรงพยาบาลเพิ่มขึ้น และเกิดผลลัพธ์ไม่พึงประสงค์ งานวิจัยนี้มุ่งพัฒนา “ระบบการป้องกันการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างแบบบูรณาการ” ที่เชื่อมโยงการเฝ้าระวังเชิงรุก การปฏิบัติการพยาบาลแบบ bundle และการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วย โดยดำเนินการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ดำเนินการระหว่างเดือนมกราคม–ธันวาคม 2566 แบ่ง 4 ระยะ ได้แก่ (1) วิเคราะห์สถานการณ์และความต้องการของผู้ปฏิบัติงาน โดยประชุมกลุ่ม/สัมภาษณ์ ICN, ICWN และหัวหน้าหอผู้ป่วยรวม 11 ราย และทบทวนวรรณกรรม (2) พัฒนารูปแบบเฝ้าระวังการติดเชื้อแบบออนไลน์ร่วมกันระหว่าง ICN และ ICWN (3) พัฒนาระบบป้องกันการติดเชื้อฯ และนำไปใช้ ประกอบด้วยการประเมินความเสี่ยงต่อการสำลัก/ความสามารถในการกลืน/สุขภาพช่องปาก/ความเสี่ยงปอดอักเสบ ร่วมกับคู่มือการพยาบาล การฝึกการกลืน การดูแลช่องปาก และ bundle of care (4) ประเมินผลลัพธ์ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอเสี่ยงสูง 60 ราย แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ๆ ละ 30 ราย การวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา เปรียบเทียบความแตกต่างด้วยการทดสอบทีกลุ่มอิสระ และไคสแควร์
ผลการวิจัยพบว่า (1) ระบบเฝ้าระวังแบบออนไลน์มีประสิทธิภาพสูงกว่าระบบเดิมอย่างมีนัยสำคัญ (p = .044) และพบการติดเชื้อส่วนใหญ่เป็นปอดอักเสบ (50%) และการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่าง (20%) (2) กลุ่มทดลองมีอัตราการติดเชื้อต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (3.3% vs 23.3%, p = .023) และมีจำนวนวันนอนโรงพยาบาลเฉลี่ยน้อยกว่า (11.70 ± 2.10 vs 14.36 ± 3.16 วัน, p = .001) (3) คะแนนพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพโดยรวมของกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (177.91 ± 7.25 vs 142.39 ± 10.91, p < .001) โดยแตกต่างในหลายมิติ ยกเว้นด้านโภชนาการที่ไม่แตกต่าง (p = .290)
ผลการศึกษาสรุปว่า ระบบการป้องกันการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างแบบบูรณาการในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอมีประสิทธิผลในการเพิ่มประสิทธิภาพการเฝ้าระวัง ลดอัตราการติดเชื้อ และลดระยะเวลานอนโรงพยาบาล พร้อมทั้งเสริมพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วย เหมาะสำหรับประยุกต์ใช้เป็นแนวปฏิบัติในงานพยาบาลเพื่อยกระดับความปลอดภัยของผู้ป่วยอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global report on infection prevention and control 2024. Geneva: WHO; 2024. [cited 2026 Jun 21]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240103986
Centers for Disease Control and Prevenion. Current HAI progress report [Internet]. Atlanta: Centers for Disease Control and Prevention; 2026 [cited 2026 Jun 20]. Available from: https://www.cdc.gov/healthcare-associated-infections/php/data/prog-ress-report.html
Moolasart V, Srijareonvijit C, Charoenpong L, Kongdejsakda W, Anugulruengkitt S, Kulthanmanusorn A, et al. Prevalence and risk factors of healthcare-associated infections among hospitalized pediatric patients: point prevalence survey in Thailand 2021. Children (Basel) 2024; 11(6): 738. doi: 10.3390/children11060738.
Moolasart V, Sooksarom P, Chayakulkeeree M, et al. Prevalence and risk factors of healthcare-associated infections in Thailand: a point-prevalence survey. J Med Assoc Thai 2019; 102(12): 1309-16.
Sumpradit N, Wongkongkathep S, Poonpolsup S, et al. New chapter in tackling antimicrobial resistance in Thailand. BMJ 2017: 358: j3415. doi: 10.1136/bmj.j2423.
Centers for Disease Control and Prevention. National Healthcare Safety Network patient safety component manual: Chapter 2, Identifying healthcare-associated infections, and Chapter 6, Pneumonia event [Internet]. Atlanta: Centers for Disease Control and Prevention; 2026 [cited 2026 Jun 20]. Available from: https://www.cdc.gov/nhsn/pdfs/pscmanual/pscmanual_current.pdf
Torres A, Niederman MS, Chastre J, et al. International ERS/ESICM/ESCMID/ALAT guidelines for hospital-acquired pneumonia. Eur Respir J 2017; 50(3): 1700582. doi: 10.1183/13993003.00582-2017.
Zimlichman E, Henderson D, Tamir O, et al. Health care-associated infections: a meta-analysis of costs and financial impact. JAMA Intern Med 2013; 173(22): 2039-46. doi: 10.1001/jamainternmed.2013.9763.
Haque M, Sartelli M, McKimm J, Abu Bakar M. Health care-associated infections: an overview. Infect Drug Resist 2018; 11: 2321-33. doi: 10.2147/IDR.S177247.
Allegranzi B, Nejad SB, Combescure C, et al. Burden of endemic health-care-associated infection in developing countries: systematic review and meta-analysis. Lancet 2011; 377(9761): 228-41. doi: 10.1016/S0140-6736(10)61458-4.
World Health Organization. Global action plan on antimicrobial resistance. Geneva: World Health Organization; 2015. [cited 2026 Jun 21]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241509763
Pittet D, Allegranzi B, Sax H, et al. Evidence-based model for hand transmission during patient care and the role of improved practices. Lancet Infect Dis 2006; 6(10): 641-52. doi: 10.1016/S1473-3099(06)70600-4.
Umscheid CA, Mitchell MD, Doshi JA, Agarwal R, Williams K, Brennan PJ. Estimating the proportion of healthcare-associated infections that are reasonably preventable and the related mortality and costs. Infect Control Hosp Epidemiol 2011; 32(2): 101-14. doi: 10.1086/657912.
Pronovost P, Needham D, Berenholtz S, et al. An intervention to decrease catheter-related bloodstream infections in the ICU. N Engl J Med 2006; 355(26): 2725-32. doi: 10.1056/NEJMoa061115.
Gillies DA. Nursing management: a systems approach. 3rd ed. Philadelphia: WB Saunders; 1994.
World Health Organization. Guidelines on core components of infection prevention and control programmes at the national and acute health care facility level. Geneva: World Health Organization; 2016. [cited 2026 Jun 21]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241549929
Pender NJ, Murdaugh CL, Parsons MA. Health promotion in nursing practice. 7th ed. Boston: Pearson; 2015.
Clavé P, Shaker R. Dysphagia: current reality and scope of the problem. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2015; 12(5): 259-70. doi: 10.1038/nrgastro.2015.49.
Logemann JA. Evaluation and treatment of swallowing disorders. 2nd ed. Austin: Pro-Ed; 1998.
Hutcheson KA, Lewin JS. Functional outcomes after chemoradiotherapy of laryngeal and pharyngeal cancers. Curr Oncol Rep 2012; 14(2): 158-65. doi: 10.1007/s11912-012-0216-1.
Mandell LA, Niederman MS. Aspiration pneumonia. N Engl J Med 2019; 380(7): 651-63. doi: 10.1056/NEJMra1714562.
Eilers J, Berger AM, Petersen MC. Development, testing, and application of the Oral Assessment Guide. Oncol Nurs Forum 1988; 15(3): 325-30.
Sjögren P, Nilsson E, Forsell M, Johansson O, Hoogstraate J. A systematic review of the preventive effect of oral hygiene on pneumonia and respiratory tract infection in elderly people. J Am Geriatr Soc 2008; 56(11): 2124-30. doi: 10.1111/j.1532- 5415.2008.01926.x.
Prasertsri T, Tareepian N. Health Promoting Behaviors and Quality of Life in Patients with Breast Cancer Receiving Chemotherapy. J Nurs Ther Care [Internet]. 2015 [cited 21 June 2026]; 33(2): 92-101. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/39493
Martin-Harris B, McFarland D, Hill EG, et al. Respiratory-Swallow Training in Patients with Head and Neck Cancer. Arch Phys Med Rehabil 2015; 96(5): 885–93. doi: 10.1016/j.apmr.2014.11.022.
Polit DF, Beck CT. Nursing research: generating and assessing evidence for nursing practice. 10th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2017.
Peters MDJ, Marnie C, Colquhoun H, et al. Scoping reviews: reinforcing and advancing the methodology and application. Syst Rev 2021; 10: 263. doi: 10.1186/s13643-021-01821-3.
Berenholtz SM, Pham JC, Thompson DA, et al. Collaborative cohort study of an intervention to reduce ventilator-associated pneumonia in the intensive care unit. Infect Control Hosp Epidemiol 2011; 32(4): 305-14. doi: 10.1086/658938.
Powell BJ, Waltz TJ, Chinman MJ, Damschroder LJ, Smith JL, Matthieu MM, et al. A refined compilation of implementation strategies: results from the Expert Recommendations for Implementing Change project. Implement Sci 2015; 10: 21. doi: 10.1186/s13012-015-0209-1.
