ผลของยาสมุนไพรพร้าวนกคุ่มที่ผสมกำยาน สำหรับใช้นั่งถ่านต่อการลดเมือก ตกขาว ในสตรี

บทคัดย่อ

บทนำและวัตถุประสงค์: ภาวะตกขาวผิดปกติในสตรีวัยเจริญพันธุ์เกิดได้จากหลายสาเหตุโดยเฉพาะการติดเชื้อรา Candida albicans และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การนั่งถ่านเป็นภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยในการดูแลสตรีหลังคลอด ช่วยลดการคั่งของเลือดในอุ้งเชิงกราน ช่วยขับน้ำคาวปลา และช่วยสมานแผลในช่องคลอด จากการทบทวนวรรณกรรม พบว่า พร้าวนกคุ่ม (Curculigo latifolia) มีสรรพคุณเป็นยาชักมดลูก ขับประจำเดือน เพิ่มการไหลเวียนโลหิต มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อรา C. albicans การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ประสิทธิผลต่อการบรรเทาอาการตกขาว และประเมินความพึงพอใจของยาสมุนไพรพร้าวนกคุ่มผสมกำยานสำหรับนั่งถ่านในอาสาสมัครผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์

วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการศึกษาในห้องทดลองและการศึกษาในคนแบบกึ่งทดลอง (Quasi–experimental research) แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ 1) การศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในตำรับยาสมุนไพรนั่งถ่านที่มีส่วนผสมหลักของพร้าวนกคุ่มร่วมกับสมุนไพรอีก 9 ชนิด มาสกัดด้วยเอทานอลร้อยละ 95 (v/v) และทดสอบฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ ด้วยวิธี 2,2–diphenyl–1–picrylhydrazyl (DPPH assay) เพื่อคำนวณหาค่า EC₅₀ และ 2) ศึกษาประสิทธิผลและความพึงพอใจของยานั่งถ่านที่พัฒนาเป็นแท่งสมุนไพรนั่งถ่านทรงกระสวยที่มีส่วนผสมของตำรับยาสมุนไพรพร้าวนกคุ่ม ผงกำยาน ขี้เลื่อยไม้สัก และยางบง โดยศึกษาในอาสาสมัครเพศหญิงมีอาการตกขาวหรืออาการคันบริเวณอวัยวะเพศ ไม่มีการรักษาอาการตกขาว อายุ 18 – 50 ปี จำนวน 23 คน ให้อาสาสมัครนั่งถ่านวันละ 1 ครั้ง ครั้งละ 30 นาที ติดต่อกันเป็นเวลา 5 วัน ประเมินลักษณะ ขนาด อาการคัน กลิ่น และสีของตกขาวทุกวัน และประเมินความพึงพอใจด้วยแบบสอบถามชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา (ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน)

ผลการศึกษา: การทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH ของผงยานั่งถ่านที่สกัดด้วย 95% เอทานอล (v/v) พบว่า ผงยานั่งถ่านมีค่า EC₅₀ เท่ากับ 30.37 ± 1.46 µg/ml การศึกษาประสิทธิผลของยาสมุนไพรพร้าวนกคุ่มที่ผสมกำยานในอาสาสมัครเพศหญิงอายุระหว่าง 18 – 50 ปี จำนวน 23 คน พบว่า หลังนั่งถ่านวันละ 1 ครั้ง ครั้งละ 30 นาที ติดต่อกัน 5 วัน อาสาสมัครร้อยละ 100 ไม่มีตกขาวลักษณะก้อน เมือกและก้อน เมือกและเหลว แต่จะมีตกขาวลักษณะเมือก ร้อยละ 17.39 และ เหลวร้อยละ 47.83 ตกขาวมีสีเหลือง ร้อยละ 44.35 และมีสีใส ร้อยละ 60.87 อาสาสมัครไม่มีอาการตกขาว ร้อยละ 34.78 ตกขาวไม่มีกลิ่น ร้อยละ 95.65 และหลังนั่งถ่านครั้งที่ 3 อาสาสมัครไม่มีอาการคัน ร้อยละ 100 รวมทั้งอาสาสมัครมีความพึงพอใจต่อกลิ่นของผลิตภัณฑ์ยาสมุนไพรพร้าวนกคุ่มที่ผสมกำยาน และความพึงพอใจต่อปริมาณควันของผลิตภัณฑ์ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 3.87 ± 0.63 และ 4.22 ± 0.60 ตามลำดับ ความพึงพอใจต่อความร้อนของผลิตภัณฑ์ ความสะดวกในการใช้งาน ความพึงพอใจโดยรวม และรูปแบบของผลิตภัณฑ์ในระดับมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 4.57 ± 0.79, 4.70 ± 0.47 4.61 ± 0.50 และ 4.65 ± 0.49 ตามลำดับ

อภิปรายผล: ยานั่งถ่านสมุนไพรพร้าวนกคุ่มมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และมีประสิทธิผลในการลดอาการตกขาวในสตรี เมื่อใช้ติดต่อกันเป็นระยะเวลา 5 วัน เนื่องจากสมุนไพรที่เป็นส่วนประกอบในยานั่งถ่านมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งมีบทบาทในการปกป้องเซลล์สืบพันธุ์ของเพศหญิงจากความเครียดออกซิเดชัน อีกทั้งความร้อนจากการนั่งถ่านยังช่วยขับของเสียออกจากร่างกาย และอาจช่วยลดความอับชื้นที่เป็นสาเหตุของการติดเชื้อ จึงช่วยลดอาการตกขาวได้ อย่างไรก็ตาม หากมีอาการตกขาวที่ผิดปกติ เช่น มีกลิ่นไม่พึงประสงค์ที่รุนแรง สีเปลี่ยนแปลง หรือคันมาก ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด และทำการรักษาต่อไป

ข้อสรุปและข้อเสนอแนะ ยานั่งถ่านสมุนไพรพร้าวนกคุ่มมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และมีประสิทธิผลในการลดเมือกและตกขาวในสตรีได้ จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับดูแลสุขภาพสตรี ควรมีการศึกษาฤทธิ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อรา ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย ฤทธิ์ต้านการอักเสบ และทดสอบความเป็นพิษ เพื่อยืนยันประสิทธิผลและความปลอดภัย ทั้งนี้การทำหัตถการนั่งถ่านควรอยู่ภายใต้ผู้เชี่ยวชาญหรือแพทย์แผนไทย