การพัฒนาวิธีวิเคราะห์ปริมาณฟริเดลีนในรากกัญชาด้วยวิธีเดนซิโทเมทรีโครมาโทกราฟีผิวบาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำและวัตถุประสงค์ ฟริเดลีน (friedelin) เป็นสารออกฤทธิ์ชนิดหนึ่งที่พบในรากกัญชา (Cannabis sativa L. roots) มีฤทธิ์ทางชีวภาพ เช่น ต้านออกซิเดชัน ต้านอักเสบ และบรรเทาอาการปวด สมุนไพรนี้มีการใช้ประโยชน์ทั้งทางยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ แต่ยังไม่มีวิธีการควบคุมคุณภาพสมุนไพรชนิดนี้ การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาวิธีวิเคราะห์ปริมาณฟริเดลีนในรากกัญชาด้วยวิธีเดนซิโทเมทรีโครมาโทกราฟีผิวบาง (thin layer chromatography densitometry, TLC densitometry)
วิธีการศึกษา สามารถสรุปวิธีวิเคราะห์ได้ดังนี้ คือ นำสารละลายตัวอย่างรากกัญชามาวิเคราะห์ด้วยเครื่องเดนซิโทมิเตอร์โครมาโทกราฟีผิวบาง (TLC densitometer) โดยใช้น้ำยาแยกที่ผสมด้วยโทลูอีนและคลอโรฟอร์มในอัตราส่วน 9:1 ตรวจสอบภายใต้แสงอัลตราไวโอเลตที่ความยาวคลื่น 366 นาโนเมตร หลังพ่นด้วยสารละลายวานิลลินในกรดซัลฟูริก
ผลการศึกษา ผลการทดสอบความใช้ได้ของวิธีวิเคราะห์ดังกล่าว พบว่ากราฟมาตรฐานของฟริเดลีนมีลักษณะเป็นเส้นตรงในช่วงความเข้มข้น 25.99-831.60 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ เท่ากับ 0.9990 ร้อยละของการคืนกลับของสารฟริเดลีนอยู่ในช่วงร้อยละ 100.57-102.45 มีขีดจำกัดของการตรวจพบและขีดจำกัดของการวัดเชิงปริมาณ เท่ากับร้อยละ 0.006 และ 0.021 โดยน้ำหนักแห้งของรากกัญชา (ไมโครกรัม/ไมโครกรัม) ตามลำดับ ปริมาณฟริเดลีนในรากกัญชามีค่าเฉลี่ยร้อยละ 0.025 โดยน้ำหนักแห้งของรากกัญชา (ไมโครกรัม/ไมโครกรัม)
อภิปรายผล ในการสกัดรากกัญชานั้นจะเลือกใช้เฮกเซนเป็นตัวทำละลายเพราะเฮกเซนมีคุณสมบัติไม่มีขั้วสูงสามารถละลายสารฟริเดลีนซึ่งเป็นสารที่มีคุณสมบัติไม่มีขั้วสูงเช่นกันออกมาจากรากกัญชาได้มากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับการสกัดด้วยเอทานอล วิธีวิเคราะห์ที่พัฒนาขึ้นมาใหม่ ประหยัดวัฏภาคเคลื่อนที่ และวัฏภาคที่อยู่กับที่ ที่ใช้คือแผ่น HPTLC ซึ่งมีราคาถูกกว่าเมื่อเทียบกับคอลัมน์ของวิธี GC-MS/FID ดังนั้นจึงเลือกใช้เครื่องเดนซิโทมิเตอร์โครมาโทกราฟีผิวบางในการพัฒนาวิธีวิเคราะห์ปริมาณฟริเดลีนในรากกัญชา
ข้อสรุปและข้อเสนอแนะ วิธีวิเคราะห์ที่พัฒนาขึ้นนี้มีความเหมาะสม สามารถนำไปใช้เป็นวิธีตรวจวิเคราะห์ปริมาณฟริเดลีนในรากกัญชาและสามารถนำไปสู่การกำหนดเกณฑ์ปริมาณสารสำคัญในรากกัญชาต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Boonyaprapat N, Chokchaicharoenporn O. Medicinal plants indigenous to Thailand. Bangkok: Prachachon; 1996. 1(1): p. 169. (in Thai)
Ryz NR, Remillard DJ, Russo EB. Cannabis roots: A traditional therapy with future potential for treating inflammation and pain. Cannabis Cannabinoid Res. 2017;2(1):210-6.
Abhimanyu KK, Ravindra CS, Avanapu RS. A validated HPTLC method for the quantification of friedelin in Putranjiva roxburghii Wall extracts and in polyherbal formulations. Bulletin of Faculty of Pharmacy, Cairo University. 2017;55(1):79-84.
Kornpointner C, Martinez AS, Marinovic S, Haselmair-Gosch C, Jamnik P, Schroder K, Lofke C, Halbwirth H. Chemical composition and antioxidant potential of Cannabis sativa L. roots. Industrial Crops and Products. 2021;165:113422.
Department of Medical Sciences, Ministry of Public Health. Thai Herbal Pharmacopoeia 2018. Bangkok: Keawjawjom Printing & Publishing SuanSunandhaRajabhat University; 2018.
Department of Medical Sciences. A practical guide for single laboratory method validation of chemical methods. Nonthaburi: Department of Medical Sciences; 2006. (in Thai)
