บันทึกพระอาการประชวรของเจ้านายในราชสำนักจากเอกสารจดหมายเหตุรัชกาลที่ 5

บทคัดย่อ

บันทึกเกี่ยวกับพระอาการประชวรของเจ้านายในราชสำนักมักเป็นเพียงข้อความสั้น ๆ ในพงศาวดารที่กล่าวถึงพระอาการ สาเหตุการประชวร และวันที่สวรรคตหรือสิ้นพระชนม์ แต่จดหมายเหตุพระอาการไข้ไม่ทราบพระองค์ใด ได้ให้รายละเอียดพระอาการประชวรของเจ้านายในสมัยรัชกาลที่ 5 พระองค์หนึ่ง รวมทั้งพระโอสถและพระกระยาหารที่ถวายเพื่อรักษาพระอาการประชวรในแต่ละวัน ทำให้ทราบถึงการใช้ตำรับยาไทยในการรักษาพระอาการประชวรของเจ้านายพระองค์นั้นอย่างละเอียด ในบทความนี้จึงได้ทำการศึกษาโดยถ่ายถอดเป็นภาษาไทยปัจจุบันและศึกษาในประเด็นต่าง ๆ ได้แก่ ลักษณะของบังคลหนักที่บันทึกไว้ การใช้พระโอสถขนานต่าง ๆ ตำรับอาหารเสวย และการวิเคราะห์ตำรับยาในการรักษาโรค