การวิเคราะห์คุณภาพทางเคมีของตำรับยาธาตุอบเชยด้วยโครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ตำรับยาธาตุอบเชยเป็นยาจากสมุนไพรที่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ ใช้เพื่อบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ซึ่งยังไม่เคยมีรายงานการศึกษาวิธีควบคุมคุณภาพของตำรับ การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการตรวจสอบชนิดสารและหาปริมาณสารเคมีบ่งชี้ของตำรับยาธาตุอบเชยด้วยการใช้โครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง (High Performance Liquid Chromatography; HPLC) ทำการศึกษาวิธีการวิเคราะห์คุณภาพและปริมาณตัวอย่างยาธาตุอบเชยด้วย HPLC พร้อมตรวจสอบความใช้ได้ของวิธีด้วยการหาค่าความสัมพันธ์เชิงเส้นตรง ค่าความถูกต้อง และค่าความแม่นยำ จากการศึกษานี้พบว่าตัวอย่างยาธาตุอบเชยประกอบด้วยสาร gallic acid, สาร cinnamic acid, สาร glycyrrhizin, สาร cinnamaldehyde และ สาร eugenol ทำการพิสูจน์เอกลักษณ์สารเหล่านี้โดยเปรียบเทียบกับสารมาตรฐาน กราฟมาตรฐานของสารเคมีบ่งชี้ (cinnamic acid, glycyrrhizin, eugenol) แสดงความสัมพันธ์เชิงเส้นตรงที่ดีในช่วงวิเคราะห์ (r2 ≥ 0.9950) ขีดจำกัดในการตรวจพบและขีดจำกัดในการหาปริมาณพบว่าอยู่ในช่วง 0.08 ถึง 0.24 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร และ 0.30 ถึง 2.24 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร ตามลำดับ ร้อยละส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานสัมพัทธ์ของ
การวิเคราะห์ภายในวันเดียวกันอยู่ในช่วง 0.86 ถึง 3.51 และร้อยละส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานสัมพัทธ์ของการวิเคราะห์ ระหว่างวันอยู่ในช่วง 0.94 ถึง 6.03 ค่าการกลับคืนของวิธีวิเคราะห์อยู่ในช่วงร้อยละ 85.27 ถึง 102.80 การวิเคราะห์ปริมาณสารเคมีบ่งชี้ในตัวอย่างยาธาตุอบเชยด้วยวิธี HPLC นี้ พบปริมาณสาร cinnamic acid 0.04 ถึง 0.11 ร้อยละโดยน้ำหนัก ปริมาณสาร glycyrrhizin 0.70 ถึง 3.15 ร้อยละโดยน้ำหนัก และปริมาณสาร eugenol 0.19 ถึง 3.38 ร้อยละโดยน้ำหนัก ตามลำดับ สรุปได้ว่าวิธีวิเคราะห์ในการศึกษานี้จึงเป็นวิธีที่ง่ายและสะดวกในการวิเคราะห์คุณภาพและปริมาณสารในตำรับยาธาตุอบเชย ทว่าตำรับยาธาตุอบเชยยังมีองค์ประกอบส่วนหนึ่งเป็นสารกลุ่มโมโนเทอร์ปีนส์ซึ่งไม่มีคุณสมบัติดูดกลืนแสงยูวี-วิสิเบิล จึงควรต้องหาวิธีการอื่นร่วมวิเคราะห์ด้วย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
2. Boonyaprapat, N. Chokchaicharoenporn O. Medicinal plants indigenous to Thailand 1. Bangkok: Prachachon Co. Ltd; 1996. 895 p. (in Thai)
3. Ayurvada college (Komarapat). Textbook of Thai traditional pharmacy. Bangkok: Usa printing; 2016. 264 p. (in Thai)
4. Jindarat S, Muangnoi C, Changsiriporn D, Platong A, Thanamontra B, Chiewchanwit D, Vongvanvatana V, Rongrungsri N, Krittasilp K, Kaewkong N, Kantawan S, Virasombat N, Mongkolporn V, Prakobkij W, Wanleepong K, Maneekul C, Benchakhanta S, Boonpok P, Kunnasut W, Tongkleaw L, Vatthanasak A, Mookkhan J, Jatuporn C, Tuntiprawan K, Teerawongseree S, Ussawasrisuwan S, Thamcharoen P, Keawsontaya T, Chuthaputti A, Termviset P, Thamlikitkul V. Efficacy and safety of cinnamon stomachic mixture for patients with functional dyspepsia. Siriraj Medical Journal. 2006;58(11):1103-6.
5. Gursale A, Dighe V, Parekh G. Simultaneous quantitative determination of cinnamaldehyde and methyl eugenol from stem bark of Cinnamomum zeylanicum Blume using RP-HPLC. Journal of Chromatographic Science. 2010;48(1):59-62.
6. Cortés-Rojas DF, de Souza CRF, Oliveira WP. Clove (Syzygium aromaticum): a precious spice. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine. 2014;4(2):90-6.
7. Wang Z, Kurosaki Y, Nakayama T, Kimura T. Mechanism of gastrointestinal absorption of glycyrrhizin in rats. Biological and Pharmaceutical Bulletin. 1994;17(10):1399-403.
8. Baruah A, Nath SC. Panicle and bark oils of a variant of Cinnamomum bejolghota (Buch-Ham) Sweet. from North East India. Journal of Spices and Aromatic Crops. 2002;11(2);135-7.
9. Sirat HM, Lim FH, Khaw SH. Chemical compositions of the essential oil of the fruits of Amomum testaceum Ridl. Journal of Essential Oil Research. 2001;13:86-7.
10. ICH. Guidance for industry Q2B Validation of analytical procedures: methodology. International Conference on Harmonization; Geneva. Switzerland: 1996.
11. Nanjundaiah SM, Annaiah HN, Dharmesh SM. Gastroprotective effect of ginger rhizome (Zingiber officinale) extract: role of gallic acid and cinnamic acid in H+,K+-ATPase/H. pylori inhibition and anti-oxidative mechanism. Evid Based Complement Alternat Med 2011;2011:249487. doi: 10.1093/ecam/nep060. PubMed PMCID: PMC3136331
12. Santin JR, Lemos M, Klein-Júnior LC, Machado ID, Costa P, de Oliveira AP, Tilia C, de Souza JP, de Sousa JPB, Bastos JK, de Andrade SF. Gastroprotective activity of essential oil of the Syzygium aromaticum and its major component eugenol in different animal models. Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology. 2011;383(2):149-58.
13. Yang DZ, An YQ, Jiang XL, Tang DQ, Gao YY, Zhao HT, Wu XW. Development of a novel method combining HPLC fingerprint and multi-ingredients quantitative analysis for quality evaluation of traditional Chinese medicine preparation. Talanta. 2011;85(2):885-90.
