การรักษาอาการเครียดในศาสตร์การแพทย์แผนไทย

บทคัดย่อ

การรักษาโรคเครียดในปัจจุบันผู้ป่วยต้องใช้ยาอย่างต่อเนื่องและมีผลข้างเคียงจากการใช้ยา งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดและวิธีการรักษาอาการเครียดตามศาสตร์การแพทย์แผนไทยโดยศึกษาถึงกลไกการเกิดโรค อาการและการดำเนินโรค วิธีการรักษา และการป้องกัน โดยออกแบบเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก เก็บข้อมูลจากพระคัมภีร์จำนวน 9 เล่ม และจากผู้เชี่ยวชาญด้านเวชกรรมไทยจำนวน 9 ท่าน จากการวิจัยพบว่าปัจจัยที่ทำให้เจ็บป่วยคือ ธาตุ อุตุ อายุ กาลเวลา ประเทศ และพฤติกรรมก่อโรค โดยมีกลไกการเกิดโรค คือความเครียดทำให้ธาตุไฟกำเริบ กระทบต่อให้ธาตุลมกำเริบและธาตุน้ำหย่อน หากยังเครียดต่อเนื่องธาตุไฟจะหย่อน ธาตุลมจะหย่อน ธาตุน้ำจะกำเริบและหยุดนิ่ง จนของเสียสะสม ปริมาณของของเสียจะมากขึ้นจนกระทบธาตุดินให้วิปริต อาการจะเริ่มจากท้องแล้วลามสูงขึ้นไปจนมีอาการที่ศีรษะ ธาตุดินต่าง ๆ ที่วิปริตไปจะขึ้นอยู่กับธาตุดินหลักสามประการคือ หทยัง อุทริยัง และกรีสัง การรักษาจะเน้นไปที่การทำให้ธาตุดินหลักสามประการนี้กลับมาเป็นปกติดังเดิม แล้วปรับธาตุไฟและธาตุลมให้เข้าสู่สมดุลตามธาตุเจ้าเรือน บำรุงธาตุดินให้สมบูรณ์ การป้องกันโดยการปรับธาตุเป็นระยะ หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง และปรับทัศนคติให้ปล่อยวางมากขึ้น