ผลของชุดนวัตกรรมทับหม้อเกลือด้วยตนเองในหญิงหลังคลอด

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลการใช้ชุดนวัตกรรมทับหม้อเกลือด้วยตนเองของหญิงหลังคลอด โดยนำไปทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นหญิงหลังคลอดที่คลอดบุตรด้วยวิธีการคลอดปกติ ในช่วงระยะเวลา 7–10 วันหลังคลอด ในเขตพื้นที่ตำบลวังทอง จังหวัดพิษณุโลก จำนวนทั้งสิ้น 30 คน เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย คู่มือการใช้ชุดวัตกรรม ชุดนวัตกรรมทับหม้อเกลือด้วยตนเองของหญิงหลังคลอด แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินผลการใช้ชุดนวัตกรรม สถิติที่ใช้ในวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติ paired t-test ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีอายุ 15–19 ปี จบการศึกษาสูงสุดระดับมัธยมศึกษา ประกอบอาชีพแม่บ้าน รายได้ระหว่าง 5,000–10,000 บาท/เดือน ตั้งครรภ์ครั้งนี้เป็นครรภ์แรก และไม่เคยได้รับการดูแลตนเองหลังคลอดแบบแพทย์แผนไทย การประเมินผลการใช้ชุดนวัตกรรมทับหม้อเกลือด้วยตนเองภาพรวมพบว่าอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.23) โดยด้านรูปแบบมีค่าคะแนนเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือด้านความคุ้มค่า และด้านคุณภาพ (x̄ = 4.62, 4.55 และ 4.46 ตามลำดับ) ผลการประเมินรายข้อพบว่า ชุดทับหม้อเกลือสามารถใช้ได้ตลอดเวลามีค่าคะแนนเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือชุดทับหม้อเกลือด้วยตนเองมีความปลอดภัยในการใช้งาน และมีรูปแบบที่น่าใช้ (x̄ = 4.83, 4.80 และ 4.70 ตามลำดับ) การประเมินผลเปรียบเทียบก่อนและหลังใช้ 3 วันติดต่อกัน พบว่าชุดนวัตกรรมทับหม้อเกลือด้วยตนเองมีผลในการลดระดับความปวดมดลูก ลดความปวดกล้ามเนื้อ และลดจำนวนของน้ำคาวปลา ตั้งแต่เริ่มใช้ไปจนครบ 3 วัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) มีผลต่อการลดระดับความสูงของยอดมดลูกในวันที่ 3 หลังจากเริ่มใช้ สำหรับการลดขนาดของรอบเอว สะโพก และต้นขา พบว่าไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ทั้ง 3 วันที่ใช้ อย่างไรก็ตามผลการวิจัยนี้ไม่อาจกล่าวได้ว่า การลดลงของยอดมดลูกและจำนวนของน้ำคาวปลาเป็นผลมาจากการใช้นวัตกรรมทับหม้อเกลือด้วยตนเองของหญิงหลังคลอด เนื่องจากรูปแบบของการวิจัยที่ไม่มีการควบคุมทุกการกระทำ และขาดการควบคุมความลำเอียงที่เกิดจากการสุ่มกลุ่มตัวอย่าง