ภาวะอ้วนและโรคไต: กลไกและการรักษาใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
โรคอ้วนมีแนวโน้มที่จะเพิ่มมากขึ้น และนับว่าเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญของประชากรทั่วโลก โรคอ้วนสัมพันธ์กับการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคไต และโรคเบาหวาน ในปัจจุบันจึงมีการเรียกโรคในกลุ่มนี้รวมว่า Cardiovascular-Kidney-Metabolic Syndrome โรคอ้วนก่อให้เกิดการเสื่อมของไตจนเข้าสู่โรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย โดยกลไกของโรคอ้วนที่ทำให้เกิดภาวะไตเสื่อมนั้น เกิดผ่านหลายกลไก เช่น การเกิดภาวะ obesity-related glomerulopathy การรบกวนระบบไหลเวียนโลหิตภายในไต การเกิดพิษต่อไตจากเซลล์ไขมันผ่านการสร้างฮอร์โมน และกระบวนการอักเสบ เป็นต้น สำหรับแนวทางการรักษาโรคอ้วน พบว่าการรักษาด้วยการผ่าตัดกระเพาะอาหารเพื่อลดน้ำหนักเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงในการลดน้ำหนัก และยังมีข้อมูลว่ามีผลในการป้องกันไตเสื่อม แต่การผ่าตัดยังเป็นหัตถการที่รุกล้ำและมีความเสี่ยงสูง จึงมีการพัฒนาการรักษาด้วยยาลดน้ำหนัก ซึ่งปัจจุบันพบว่ามียาหลายชนิดที่ได้รับการรับรองจากองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา เช่น glucagon-like peptide-1 receptor agonist ซึ่งมีประโยชน์ต่อการชะลอการเสื่อมของโรคไต อย่างไรก็ตามข้อมูลการศึกษายากลุ่มใหม่ในการรักษาโรคอ้วนในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังยังมีข้อมูลจำกัด จึงต้องมีการศึกษาเพิ่มเติม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ตีพิมพ์ภายไต้การอนุญาต CC BY-NC-ND 4.0 ซึ่งอนุญาตให้สามารถใช้บทความนี้พื่อวัตถุประสงค์ใดๆ ก็ตามที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ โดยต้องมีการอ้างถึงที่มาของบทความอย่างครบถ้วน ใครก็ตามสามารถคัดลอกและแจกจ่ายทุกส่วนของบทความนี้โดยไม่ต้องขออนุญาตจากผู้ประพันธ์หรือสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
รายงานระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพกระทรวงสาธารณสุข (HDC) [Internet]. Available from: https://hdcservice.moph. go.th/hdc/reports/report.php?source=kpi/kpi.php&cat_id=46522b5bd1e06d24a5bd81917257a93c&id=a75e43f7e044704ec9a993266d3f6704
Kovesdy CP. Epidemiology of chronic kidney disease: an update 2022. Kidney Int Suppl. 2022;12(1):7–11. doi: 10.1016/j.kisu.2021.11.003.
Cornier MA. A review of current guidelines for the treatment of obesity. Am J Manag Care. 2022;28 (15 Suppl):S288-S96. doi: 10.37765/ajmc.2022.89292
Ndumele CE, Rangaswami J, Chow SL, Neeland IJ, Tuttle KR, Khan SS, et al. Cardiovascular-Kidney-Metabolic Health: A Presidential Advisory From the American Heart Association. Circulation. 2023;148(20):1606-35. doi: 10.1161/CIR.0000000000001184.
Chang AR, Grams ME, Ballew SH, Bilo H, Correa A, Evans M, et al. Adiposity and risk of decline in glomerular filtration rate: meta-analysis of individual participant data in a global consortium. BMJ. 2019;364:k5301. doi: 10.1136/bmj.k5301.
Yau K, Kuah R, Cherney DZI, Lam TKT. Obesity and the kidney: mechanistic links and therapeutic advances. Nat Rev Endocrinol. 2024;20(6):321-35. doi: 10.1038/s41574-024-00951-7.
Praga M, Hernández E, Morales E, Campos AP, Valero MA, Martínez MA, et al. Clinical features and long-term outcome of obesity-associated focal segmental glomerulosclerosis. Nephrol Dial Transplant. 2001;16(9):1790-8. doi: 10.1093/ndt/16.9.1790.
Griffin KA, Kramer H, Bidani AK. Adverse renal consequences of obesity. Am J Physiol Renal Physiol. 2008;294(4):F685-96. doi: 10.1152/ajprenal.00324.2007.
Hall JE, Do Carmo JM, Da Silva AA, Wang Z, Hall ME. Obesity, kidney dysfunction and hypertension: mechanistic links. Nat Rev Nephrol. 2019;15(6):367-85. doi: 10.1038/s41581-019-0145-4.
Jeon JH, Kim K yong, Kim JH, Baek A, Cho H, Lee YH, et al. A novel adipokine CTRP1 stimulates aldosterone production. FASEB J. 2008;22(5):1502-11. doi: 10.1096/fj.07-9412com.
Xu X, Huang X, Zhang L, Huang X, Qin Z, Hua F. Adiponectin protects obesity-related glomerulopathy by inhibiting ROS/NF-κB/NLRP3 inflammation pathway. BMC Nephrol. 2021;22(1):218. doi: 10.1186/s12882-021-02391-1.
Hall ME, do Carmo JM, da Silva AA, Juncos LA, Wang Z, Hall JE. Obesity, hypertension, and chronic kidney disease. Int J Nephrol Renovasc Dis. 2014;7:75-88. doi: 10.2147/IJNRD.S39739.
D’Agati VD, Chagnac A, de Vries APJ, Levi M, Porrini E, Herman-Edelstein M, et al. Obesity-related glomerulopathy: clinical and pathologic characteristics and pathogenesis. Nat Rev Nephrol. 2016;12(8):453-71. doi: 10.1038/nrneph.2016.75.
Eddy AA, Fogo AB. Plasminogen activator inhibitor-1 in chronic kidney disease: evidence and mechanisms of action. J Am Soc Nephrol. 2006;17(11):2999-3012. doi: 10.1681/ASN.2006050503.
Sharma K, Ramachandrarao S, Qiu G, Usui HK, Zhu Y, Dunn SR, et al. Adiponectin regulates albuminuria and podocyte function in mice. J Clin Invest. 2008;118(5):1645-56. doi: 10.1172/JCI32691.
de Vries APJ, Ruggenenti P, Ruan XZ, Praga M, Cruzado JM, Bajema IM, et al. Fatty kidney: emerging role of ectopic lipid in obesity-related renal disease. Lancet Diabetes Endocrinol. 2014;2(5):417-26. doi: 10.1016/S2213-8587(14)70065-8.
Ke B, Shen W, Fang X, Wu Q. The NLPR3 inflammasome and obesity-related kidney disease. J Cell Mol Med. 2018;22(1):16-24. doi: 10.1111/jcmm.13333.
Qiu YY, Tang LQ. Roles of the NLRP3 inflammasome in the pathogenesis of diabetic nephropathy. Pharmacol Res. 2016;114:251-64. doi: 10.1016/j.phrs.2016.11.004.
Bilha SC, Nistor I, Nedelcu A, Kanbay M, Scripcariu V, Timofte D, et al. The Effects of Bariatric Surgery on Renal Outcomes: a Systematic Review and Meta-analysis. Obes Surg. 2018;28(12):3815-33. doi: 10.1007/s11695-018-3416-4.
Taber-Hight E, Gilmore A, Friedman AN. Anti-obesity pharmacotherapy in adults with chronic kidney disease. Kidney Int. 2024;105(2):269-80. doi: 10.1016/j.kint.2023.10.014.
Seifarth C, Schehler B, Schneider HJ. Effectiveness of metformin on weight loss in non-diabetic individuals with obesity. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2013;121(1):27-31. doi: 10.1055/s-0032-1327734.
Scheurlen KM, Probst P, Kopf S, Nawroth PP, Billeter AT, Müller-Stich BP. Metabolic surgery improves renal injury independent of weight loss: a meta-analysis. Surg Obes Relat Dis. 2019;15(6):1006-20. doi: 10.1016/j.soard.2019.03.013.
Kristensen SL, Rørth R, Jhund PS, Docherty KF, Sattar N, Preiss D, et al. Cardiovascular, mortality, and kidney outcomes with GLP-1 receptor agonists in patients with type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis of cardiovascular outcome trials. Lancet Diabetes Endocrinol. 2019;7(10):776-85. doi: 10.1016/S2213-8587(19)30249-9.
Pi-Sunyer X, Astrup A, Fujioka K, Greenway F, Halpern A, Krempf M, et al. A Randomized, Controlled Trial of 3.0 mg of Liraglutide in Weight Management. N Engl J Med. 2015;373(1):11-22. doi: 10.1056/NEJMoa1411892.
Mann JFE, Ørsted DD, Brown-Frandsen K, Marso SP, Poulter NR, Rasmussen S, et al. Liraglutide and Renal Outcomes in Type 2 Diabetes. N Engl J Med. 2017;377(9):839-48. doi: 10.1056/NEJMoa1616011.
Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, Davies M, Van Gaal LF, Lingvay I, et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021;384(11):989-1002. doi: 10.1056/NEJMoa2032183
Perkovic V, Tuttle KR, Rossing P, Mahaffey KW, Mann JFE, Bakris G, et al. Effects of Semaglutide on Chronic Kidney Disease in Patients with Type 2 Diabetes. N Engl J Med. 2024;391(2):109-21. doi: 10.1056/NEJMoa2403347.
Apperloo EM, Gorriz JL, Soler MJ, Cigarrán Guldris S, Cruzado JM, Puchades MJ, et al. Semaglutide in patients with overweight or obesity and chronic kidney disease without diabetes: a randomized double-blind placebo-controlled clinical trial. Nat. Med. [Internet]. 2024. [cited 2024 Dec 20]. Available from: https://www.nature.com/articles/s41591-024-03327-6
Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, Wharton S, Connery L, Alves B, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205-16. doi: 10.1056/NEJMoa2206038.
Heerspink HJL, Sattar N, Pavo I, Haupt A, Duffin KL, Yang Z, et al. Effects of tirzepatide versus insulin glargine on kidney outcomes in type 2 diabetes in the SURPASS-4 trial: post-hoc analysis of an open-label, randomised, phase 3 trial. Lancet Diabetes Endocrinol. 2022;10(11):774-85. doi: 10.1016/S2213-8587(22)00243-1.
MacLaughlin HL, Cook SA, Kariyawasam D, Roseke M, van Niekerk M, Macdougall IC. Nonrandomized trial of weight loss with orlistat, nutrition education, diet, and exercise in obese patients with CKD: 2-year follow-up. Am J Kidney Dis. 2010;55(1):69-76. doi: 10.1053/j.ajkd.2009.09.011.
Cheong AJY, Teo YN, Teo YH, Syn NL, Ong HT, Ting AZH, et al. SGLT inhibitors on weight and body mass: A meta-analysis of 116 randomized-controlled trials. Obesity (Silver Spring). 2022;30(1):117-28. doi: 10.1002/oby.23331.
Zhang SY, Bruce K, Danaei Z, Li RJW, Barros DR, Kuah R, et al. Metformin triggers a kidney GDF15-dependent area postrema axis to regulate food intake and body weight. Cell Metab. 2023;35(5):875-86.e5. doi: 10.1016/j.cmet.2023.03.014.
Frias JP, Deenadayalan S, Erichsen L, Knop FK, Lingvay I, Macura S, et al. Efficacy and safety of co-administered once-weekly cagrilintide 2·4 mg with once-weekly semaglutide 2·4 mg in type 2 diabetes: a multicentre, randomised, double-blind, active-controlled, phase 2 trial. Lancet. 2023;402(10403):720-30. doi: 10.1016/S0140-6736(23)01163-7.
Zhang Y, Zhao X, Dong X, Zhang Y, Zou H, Jin Y, et al. Activity-balanced GLP-1/GDF15 dual agonist reduces body weight and metabolic disorder in mice and non-human primates. Cell Metab. 2023;35(2):287-98.e4. doi: 10.1016/j.cmet.2023.01.001.
Rubino F, Nathan DM, Eckel RH, Schauer PR, Alberti KGMM, Zimmet PZ, et al. Metabolic Surgery in the Treatment Algorithm for Type 2 Diabetes: A Joint Statement by International Diabetes Organizations. Diabetes Care. 2016;39(6):861-77. doi: 10.2337/dc16-0236.
Friedman AN, Kaplan LM, Le Roux CW, Schauer PR. Management of Obesity in Adults with CKD. J Am Soc Nephrol. 2021;32(4):777-90. doi: 10.1681/ASN.2020101472.
World Health Organization. The Asia-Pacific perspective: redefining obesity and its treatment. Health Community Australia. 2000.
Idorn T, Knop FK, Jørgensen MB, Jensen T, Resuli M, Hansen PM, et al. Safety and Efficacy of Liraglutide in Patients With Type 2 Diabetes and End-Stage Renal Disease: An Investigator-Initiated, Placebo-Controlled, Double-Blind, Parallel-Group, Randomized Trial. Diabetes Care.;39(2):206-13. doi: 10.2337/dc15-1025.
von Scholten BJ, Persson F, Rosenlund S, Hovind P, Faber J, Hansen TW, et al. The effect of liraglutide on renal function: A randomized clinical trial. Diabetes Obes Metab. 2017;19(2):239-47. doi: 10.1111/dom.12808.
Davies MJ, Bain SC, Atkin SL, Rossing P, Scott D, Shamkhalova MS, et al. Efficacy and Safety of Liraglutide Versus Placebo as Add-on to Glucose-Lowering Therapy in Patients With Type 2 Diabetes and Moderate Renal Impairment (LIRA-RENAL): A Randomized Clinical Trial. Diabetes Care. 2016;39(2):222-30. doi: 10.2337/dc14-2883.
Imamura S, Hirai K, Hirai A. The glucagon-like peptide-1 receptor agonist, liraglutide, attenuates the progression of overt diabetic nephropathy in type 2 diabetic patients. Tohoku J Exp Med. 2013;231(1):57-61. doi: 10.1620/tjem.231.57.
Mann JFE, Fonseca V, Mosenzon O, Raz I, Goldman B, Idorn T, et al. Effects of Liraglutide Versus Placebo on Cardiovascular Events in Patients With Type 2 Diabetes Mellitus and Chronic Kidney Disease. Circulation. 2018;138(25):2908-18. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.118.036418.
Mosenzon O, Blicher TM, Rosenlund S, Eriksson JW, Heller S, Hels OH, et al. Efficacy and safety of oral semaglutide in patients with type 2 diabetes and moderate renal impairment (PIONEER 5): a placebo-controlled, randomised, phase 3a trial. Lancet Diabetes Endocrinol. 2019;7(7):515-27. doi: 10.1016/S2213-8587(19)30192-5
Wharton S, Blevins T, Connery L, Rosenstock J, Raha S, Liu R, et al. Daily Oral GLP-1 Receptor Agonist Orforglipron for Adults with Obesity. N Engl J Med. 2023;389(10):877-88. doi: 10.1056/NEJMoa2302392.
Jungnik A, Arrubla Martinez J, Plum-Mörschel L, Kapitza C, Lamers D, Thamer C, et al. Phase I studies of the safety, tolerability, pharmacokinetics and pharmacodynamics of the dual glucagon receptor/glucagon-like peptide-1 receptor agonist BI 456906. Diabetes Obes Metab. 2023;25(4):1011-23. doi: 10.1111/dom.14948.
Docherty NG, le Roux CW. Bariatric surgery for the treatment of chronic kidney disease in obesity and type 2 diabetes mellitus. Nat Rev Nephrol. 2020;16(12):709-20. doi: 10.1038/s41581-020-0323-4.
Davidson MH, Hauptman J, DiGirolamo M, Foreyt JP, Halsted CH, Heber D, et al. Weight Control and Risk Factor Reduction in Obese Subjects Treated for 2 Years With Orlistat: A Randomized Controlled Trial. JAMA. 1999;281(3):235-42. doi: 10.1001/jama.281.3.235.
Greenway FL, Fujioka K, Plodkowski RA, Mudaliar S, Guttadauria M, Erickson J, et al. Effect of naltrexone plus bupropion on weight loss in overweight and obese adults (COR-I): a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2010;376(9741):595-605. doi: 10.1016/S0140-6736(10)60888-4.
Allison DB, Gadde KM, Garvey WT, Peterson CA, Schwiers ML, Najarian T, et al. Controlled-release phentermine/topiramate in severely obese adults: a randomized controlled trial (EQUIP). Obesity (Silver Spring). 2012;20(2):330-42. doi: 10.1038/oby.2011.330.
