ความเชื่อมโยงปัจจัยอุตุนิยมวิทยากับโรคติดเชื้อจากการสัมผัสและพิษจากเห็ดในจังหวัดเลย
คำสำคัญ:
ความเชื่อมโยง, ปัจจัยอุตุนิยมวิทยา, โรคระบาด, พิษจากเห็ด, จังหวัดเลยบทคัดย่อ
ปัจจุบันยังขาดการศึกษาเฉพาะเจาะจงเพื่อพัฒนาตัวแบบประเมินความเสี่ยงล่วงหน้าเชิงพื้นที่ในจังหวัดเลย การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์และอัตราเสี่ยงของปัจจัยอุตุนิยมวิทยากับจำนวนผู้ป่วยโรคติดเชื้อจากการสัมผัสและพิษจากเห็ด เป็นการศึกษาความสัมพันธ์โดยใช้ข้อมูลอนุกรมเวลารายเดือน ข้อมูลรายเดือนของจังหวัดเลยระหว่าง มกราคม พ.ศ. 2564 ถึง สิงหาคม พ.ศ.2567 ได้แก่ ปัจจัยอุตุนิยมวิทยารวบรวมจากศูนย์อุตุนิยมวิทยาภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน และจำนวนผู้ป่วยโรคติดเชื้อจากการสัมผัสและพิษจากเห็ดรวบรวมจากระบบรายงานการเฝ้าระวังโรค 506 สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสหสัมพันธ์เพียร์สันและตัวแบบเชิงเส้นนัยทั่วไป ผลการศึกษาพบว่า ตัวแบบเชิงเส้นนัยทั่วไปจำนวนผู้ป่วยรายเดือนโรคมือเท้าปาก โรคฉี่หนู และโรคพิษจากเห็ด เป็นตัวแบบถดถอยปัวซงในทั่วไป (Quasi-Poisson) ตัวแบบถดถอยทวินามลบ (Negative binomial) และตัวแบบถดถอยปัวซงในทั่วไป ตามลำดับ มีความชื้นรายวันเฉลี่ยเป็นตัวแปรต้น โดยมีสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน เท่ากับ 0.343, 0.276, 0.507 ตามลำดับ และอัตราเสี่ยงเมื่อความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยรายวันเพิ่มขึ้นร้อยละ 1 คือ 1.16, 1.04, และ 1.30 ตามลำดับ กล่าวได้ว่าข้อมูลการพยากรณ์ความชื้นสัมพัทธ์ล่วงหน้าสามารถใช้เป็นปัจจัยนำเพื่อประเมินจำนวนผู้ป่วยจากโรคติดเชื้อและพิษจากเห็ดเพื่อการดำเนินมาตรการทางด้านสาธารณสุขที่เหมาะสมต่อไป
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Ministry of Public Health, Bureau of Epidemiology. National Disease Surveillance (Report 506), Number of cases and deaths by month and province [internet]. 2024 [cited 2024 Sep 25]. Available from: http://doe.moph.go.th/surdata/index.php (in Thai)
Coates SJ, Davis MDP, Andersen LK. Temperature and humidity affect the incidence of hand, foot, and mouth disease: a systematic review of the literature - a report from the International Society of Dermatology Climate Change Committee. Int J Dermatol. 2019;58(4):388-99. doi: 10.1111/ijd.14188.
Wongbutdee J, Saengnill W, Jittimanee J, Panomket P, Saenwang P. The association between the mapping distribution of melioidosis incidences and meteorological factors in an endemic area: Ubon Ratchathani, Thailand (2009–2018). CMU J. Nat. Sci. 2021;20(4): e2021083. (in Thai)
Chadsuthi S, Chalvet-Monfray K, Wiratsudakul A. Modchang C. The effects of flooding and weather conditions on leptospirosis transmission in Thailand. Sci Rep [internet]. 2021 [cited in 2024 Sep 25]; 11, 1486. Available from: https://doi.org/10.1038/s41598-020-79546-x
Xiong S, Wu A, Weng L, Zhang L, Muli W, Li H, et al. Study on the correlation between the number of mushroom poisoning cases and meteorological factors based on the generalized additive model in Guizhou Province, 2023. BMC Public Health Rep [internet]. 2024 [cited in 2024 Sep 25]; 24:2628. Available from: https://doi.org/10.1186/s12889-024-20050-6
Somrithipol S, Pinruan U, Sommai S, Khamsuntorn P, Luangsa-Ard JJ. Mushroom poisoning in Thailand between 2003 and 2017. Mycoscience. 2022;63(6):267–73. doi: 10.47371/mycosci.2022.08.003
Department of Provincial Administration, The Bureau of Registration Administration, . Monthly Population Registration Statistics [internet]. 2025 [cited 2025 Mar 18]. Available from: https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/displayData (in Thai)
Upper Northeastern Meteorological Center. Open Government Data, Monthly meteorological data statistics of Upper Northeastern Meteorological Center (Khon Kaen) Station 2021 - 2024 [internet]. 2024 [cited 2024 Sep 2]. Available from: http://www.khonkaen.tmd.go.th/opendata/-index.html#section2 (in Thai)
Statistics Solutions. Pearson’s correlation coefficient: a comprehensive overview [internet]. 2022 [cited 2024 Sep 2]. Available from: https://www.statisticssolutions.com/freeresources/-directory-of-statistical-analyses/pearsons-correlation-coefficient/
Walker JA. Statistics for the experimental biologist a guide to best (and worst) practices. chapter 20 Generalized Linear Models I: count data [internet]. 2024 [cited 2024 Sep 28]. Available from: https://www.middleprofessor.com/files/appliedbiostatistics_bookdown/book/-generalizedlinear-models-i-count-data.html
Sarakarn P, Jumparway D. Coverage and flexibility: issues should be considered for analyzing by Generalized Linear Model in health science research. Thai Health Sci J Community Public Health. 2020;3(2):144-58. (in Thai)
Gallucci M. GLMJ General Analyses for the Linear Model in Jamovi [internet]. 2024 [cited 2024 Sep 28]. Available from: https://gamlj.github.io/#general-analyses-for-the-linear-model-injamovi
Buchan IE. Poisson regression [internet]. 2025 [cited 2025 Mar 18]. Available form: https://www.statsdirect.com/help/regression_and_correlation/poisson.htm
PennState Eberly Colledge of Sceince. 2024 STAT 504 Analysis of Discrete Data 6.1 - introduction to GLMs [internet]. 2021 [cited 2024 Sep 28]. Available from: https://online.stat.psu.edu/stat504/lesson/6/6.1
Gallucci M. GAMLj: General analyses for linear models [internet]. 2019 [cited 2024 Sep 20]. Available from: https://gamlj.github.io/
R Core Team. R: a Language and environment for statistical computing (Version 4.1) [internet]. 2021 [cited 2024 Sep 20]. Available from: https://cran.r-project.org
The jamovi project. Jamovi. (version 2.3) [internet]. 2022 [cited 2024 Sep 20]. Available from: https://www.jamovi.org.
Mahidol University, Center of Ethical Reinforcement for Research. Announcement of Mahidol University on guidelines for projects that do not qualify as human research [internet]. 2022 [cited 2024 Sep 20]. Available from: https://sp.mahidol.ac.th/th/LAW/policy/2565-MU-Non-Human.pdf (in Thai)
Mahidol University, Center of Ethical Reinforcement for Research. 2022. Self-assessment form whether an activity is human subject research which requires ethical approval [internet]. 2022 [cited 2024 Sep 20]. Available from: https://sp.mahidol.ac.th/th/ethicshuman/forms/checklist/-2022-Human%20Research%20-Checklist-researcher.pdf (in Thai)
Laing A, Evans J-L. Introduction to tropical meteorology a comprehensive online & print textbook. [internet]. 2011 [cited 2024 Sep 20]. Available from: https://www.chanthaburi.buu.ac.th/~wirote/met/ tropical/textbook_2nd_ed ition/index.htm
Yang F, Ma Y, Liu F, Zhao X, Fan C, Hu Y, et al. Short-term effects of rainfall on childhood hand, foot and mouth disease and related spatial heterogeneity: evidence from 143 cities in mainland China. BMC Public Health [internet] 2020 [cited 2024 Sep 25] 20: 1528. Available from: https://doi.org/10.1186/s12889-020-09633-1
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสุขภาวะ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสุขภาวะ
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
