ผลของโปรแกรมการออกกำลังกายร่วมกับนวัตกรรมบริหารข้อไหล่ต่อพิสัยการเคลื่อนไหวของข้อไหล่และการทำงานของแขนในผู้ป่วยหลังผ่าตัดมะเร็งเต้านม

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพี่อศึกษาผลของโปรแกรมออกกำลังกายร่วมกับนวัตกรรมบริหารข้อไหล่ต่อพิสัยการเคลื่อนไหวของข้อไหล่ และการทำงานของแขนในผู้ป่วยหลังผ่าตัดมะเร็งเต้านม กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่เข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก จำนวน 66 คน สุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง  แบ่งเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองกลุ่มละ 33 คน เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย 1) โปรแกรมออกกำลังกายร่วมกับนวัตกรรมบริหารข้อไหล่ คู่มือและคลิปวีดีโอแสดงการบริหารแขนและไหล่  2) โกนิโอมิเตอร์ 3) แบบบันทึกพิสัยการเคลื่อนไหวของข้อไหล่ และ 4) แบบประเมินการทำงานของแขน ตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 ท่าน ได้ค่า CVI เท่ากับ 1.00 และค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือ ชุดที่ 2-4 คำนวณค่าสัมประสิทธิ์แคปปา ได้ค่าเท่ากับ .70 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ไคสแควร์ ฟิชเชอร์ มัธยฐาน วิลคอกซัน และแมนน์–วิทนีย์ ยู

ผลวิจัยพบว่า หลังทดลอง กลุ่มทดลองมีพิสัยการเคลื่อนไหวข้อไหล่ในทุกท่าไม่แตกต่างจากก่อนทดลอง (ค่าอยู่ในเกณฑ์ปกติทุกท่า) ขณะที่กลุ่มควบคุมมีพิสัยการเคลื่อนไหวข้อไหล่บางท่า คือ กางแขน ยกแขนไปข้างหน้าและงอศอกตั้งฉากและหมุนแขนท่อนปลายลงลดลง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 นอกจากนี้กลุ่มทดลองมีคะแนนการทำงานของแขนดีขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 ขณะที่กลุ่มควบคุมมีคะแนนการทำงานของแขนไม่แตกต่างกัน และเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีพิสัยการเคลื่อนไหวข้อไหล่บางท่า ได้แก่ กางแขน ยกแขนไปข้างหน้าและงอศอกตั้งฉากและหมุนแขนท่อนปลายลงดีกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 และมีคะแนนการทำงานของแขนดีกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001

ดังนั้นพยาบาลจึงควรนำโปรแกรมนี้ไปใช้ในการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดมะเร็งเต้านมรายอื่นต่อไป