การพัฒนาระบบและกลไกการเสริมสร้างสมรรถนะของผู้ดูแลในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสุขภาพ เพื่อจัดการคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้สูงอายุในชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบและกลไกการเสริมสร้างสมรรถนะของผู้ดูแลในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสุขภาพจัดการคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในชุมชน ดำเนินการ 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาบริบทของพื้นที่ สภาพปัจจุบัน และสภาพที่พึงประสงค์ของระบบและกลไกเพื่อส่งเสริมสมรรถนะด้านการใช้เทคโนโลยีของผู้ดูแลผู้สูงอายุ ระยะที่ 2 พัฒนาระบบและกลไกการเสริมสร้างสมรรถนะของผู้ดูแลผู้สูงอายุด้านการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสุขภาพในการจัดการคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 ศึกษาประสิทธิผลของระบบและกลไกฯ โดยระยะที่ 1 และ 2 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาสมรรถนะของผู้ดูแลผู้สูงอายุ ตำบลคุ้งตะเภา อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ จำนวน 20 คน เครื่องมือที่ใช้ ประกอบด้วย 1) ประเด็นการสนทนากลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 2) แบบสอบถามความเหมาะสมและเป็นไปได้ของระบบและกลไกการพัฒนา หาคุณภาพของเครื่องมือโดยให้ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 ท่าน ตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา ได้ค่า IOC เท่ากับ .67-1.00 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพและสถิติเชิงพรรณนา ระยะที่ 3 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ดูแลผู้สูงอายุ จำนวน 30 คน เครื่องมือ ได้แก่ ระบบและกลไกฯ และแบบวัดสมรรถนะของผู้ดูแลด้านการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลนำไปหาค่าความตรงเชิงเนื้อหา ได้เท่ากับ .85 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ t-test independent
ผลการวิจัยพบว่าระบบการพัฒนาสมรรถนะผู้ดูแลผู้สูงอายุที่พัฒนาประกอบด้วย 1) ปัจจัยนำเข้า คือ บูรณาการนโยบายและแผนพัฒนาผู้สูงอายุเข้ากับการพัฒนาทักษะดิจิทัล การจัดสรรทรัพยากรและงบประมาณเพื่อการฝึกอบรมผู้ดูแล การวางแผนงานพัฒนาผู้ดูแลที่ชัดเจน 2) กระบวนการวิเคราะห์ความต้องการและสมรรถนะของผู้ดูแลตามบริบทพื้นที่ การออกแบบหลักสูตรตามความต้องการจริง จัดการเรียนรู้แบบผสมผสานทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติจริง และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต 3) ผลผลิตและผลลัพธ์ต้องมีความชัดเจน ส่วนกลไกการพัฒนาที่สำคัญ คือ 1) การฝึกอบรมอย่างต่อเนื่องและจัดเวลาให้เหมาะสม 2) การควบคุมคุณภาพให้มีพี่เลี้ยง/โค้ช หน่วยงานท้องถิ่นและเครือข่ายได้มีส่วนร่วม และประสิทธิผลของระบบและกลไกฯ พบว่าผู้ดูแลมีคะแนนเฉลี่ยสมรรถนะหลังใช้ระบบและกลไกฯ สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=.001)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใดใดที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน ซึ่งบรรณาธิการหรือสมาคมศิษย์เก่า ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย และบทความที่ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ
เอกสารอ้างอิง
Adelman, R. D., Tmanova, L. L., Delgado, D., Dion, S. & Lachs, M. S. (2014). Caregiver burden: A clinical review. JAMA, 311(10), 1052–1060. doi.org/10.1001/jama.2014.304
Arsantea, J., Suwaree, S., Mangsungnoen, S., Srisaard, R., Panyaphet, K., Udom, B. & Keeratitechawut, P. (2025). Digital technology-based elderly health management in rural communities: Challenges, supports, and context-aligned policy guidelines. Journal of Health and Health Management, 11(2), 229-242. (in Thai).
Best, J. W. (1977). Research in Education. 3rd ed. New Jersey : Prentice Hall.
Boots, L. M., de Vugt, M. E., van Knippenberg, R. J., Kempen, G. I. & Verhey, F. R. (2014). A systematic review of Internet-based supportive interventions for caregivers of patients with dementia. International Journal of Geriatric Psychiatry, 29(4), 331–344.
doi.org/10.1002/gps.4016.
Cheung, J. C. S. & Kan, P. (2022). Digital literacy of caregivers for older adults: A scoping review. Journal of Applied Gerontology, 41(7), 1650–1663. doi.org/10.1177/07334648221089675
Chung, J., Stajduhar, K., Toye, C. & Aoun, S. M. (2021). The role of digital technology in supporting family caregivers: A scoping review. Health & Social Care in the Community, 29(6), e289–e302. doi.org/10.1111/hsc.13361
Dam, A. E., de Vugt, M. E., Klinkenberg, I. P., Verhey, F. R. & van Boxtel, M. P. (2016). A systematic review of social support interventions for caregivers of people with dementia: Are they doing what they promise? Maturitas, 85, 117-130. doi.org/10.1016/j.maturitas.2015.12.008
De Siqueira Silva, Í., et al. (2024). Digital home care interventions and quality of primary care for older adults: A scoping review. BMC Geriatrics, 24, Article 507. doi.org/10.1186/s12877-024-05120-z
Dechararranasat, Y. & Kotchakhot, Y. (2022). Development of digital competencies for caregivers in managing older adults’ health. Journal of Gerontology and Geriatric Care, 15(1), 45– 57. (in Thai).
Deming, W. E. (1986). Out of the crisis. Massachusetts Institute of Technology, Center for Advanced Engineering Study.
Dent, E., Morley, J. E., Cruz-Jentoft, A. J., Woodhouse, L., Rodríguez-Mañas, L., Fried, L. P., Woo, J., Aprahamian, I., Sanford, A., Lundy, J., Landi, F. & Vellas, B. (2019). Physical frailty: ICFSR International Clinical Practice Guidelines for identification and management.
Journal of Nutrition, Health and Aging, 23(9), 771–787.
Department of Older Persons. (2023). Action plan on older persons phase 3 (B.E. 2566–2580 [2023–2037]). Ministry of Social Development and Human Security. Retrieved (2025, January 23). from https://www.dop.go.th/download/laws/th1653553501-843_0.pdf (in Thai).
Glister, P. (1997). Digital literacy. John Wiley. Greenhalgh, T., Wherton, J., Papoutsi, C., Lynch, J. & Hughes, G. (2017). Beyond adoption: A new framework for theorizing and evaluating non adoption, abandonment, and challenges to the scale-up, spread, and sustainability of health and care technologies. Journal of Medical Internet Research, 19(11), e367. doi.org/10.2196/jmir.8775
Intharit, S. & Usenyang, S. (2023). Innovations for improving the quality of life of older adults. Buddhist Innovation and Management Journal, 10(2), 132–141. (in Thai).
Information and Communication Technology Center. (2017). Health information technology strategy, Ministry of Public Health (2017–2026). Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health. (in Thai).
Khleechaya, P. (2024). Developing technological literacy for income, health, and lifestyle security in an aging society based on the new normal. Chulalongkorn University News. Retrieved (2025, January 18). from https://www.chula.ac.th/news/142287/ (in Thai).
Lahe, P. & Robal, T. (2026). Digital competencies and barriers of technology adoption in care giving: A systematic literature review. Baltic Journal of Modern Computing, 14(1), 70–93. doi.org/10.22364/bjmc.2026.14.1.04
Lee, S., et al. (2024). Technology use among older adults and their caregivers. JMIR Aging, 7, e50759. Retrieved (2025, January 4). from https://aging.jmir.org/2024/1/e50759/
Ministry of Digital Economy and Society. (2017). Digital development for economy and society development plan (2017–2036). Retrieved (2025, January 23). from https://wise.co.th/wise/References/Digital_Economy/Digital_Master_Plan_2560- 2579.pdf (in Thai).
Ministry of Health, Labour and Welfare. (2022). Service guide 2022. Retrieved (2025, January 23). from
https://www.mhlw.go.jp/english/org/pamphlet/dl/serviceguide2022.pdf (in Thai).
Moyle, W., Jones, C. & Murfield, J. (2019). The effectiveness of digital health interventions for family caregivers of older adults: A systematic review. Journal of Clinical Nursing, 28(1–2), 1–13. Retrieved (2025, January 23). from doi.org/10.1111/jocn.14699
Office of the National Digital Economy and Society Commission. (2025). Policy and guidelines for promoting digital inclusion for persons with disabilities and older adults. Retrieved (2025, January 23). from https://ubon.moph.go.th (in Thai).
Ohashi, M., et al. (2021). Five-year follow-up of frailty prevalence and transitions in community-dwelling elderly adults using Kihon Checklist. Scientific Reports, 11, Article 15001.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2020). Ageing and digital inclusion: Policies for digital literacy and access. OECD Publishing. Retrieved (2025, January 23). from https://doi.org/10.1787/34b9d39f-en
Panjathamcharoen, N. & Fuekfon, K. (2023). Problems of inequality and exploitation in accessing social welfare through technology among the elderly in Phayao Province. Journal of Nursing Science and Health, 6(3), 46-58. (in Thai).
Redžović, S., et al. (2023). Aging at home: Factors associated with independence in activities of daily living among community-dwelling older adults. Frontiers in Public Health, 11, Article 1143825.
Soares, S., Hoffmeister, L. V., Fernandes, M. F., Henriques, A., & Costa, A. (2024). The use of digital technologies in the promotion of health literacy and empowerment of informal caregivers: Scoping review. JMIR Aging, 7, e54913. doi.org/10.2196/54913
Sriracha, J. (2020). Development of an online public health service system via smartphone: A case study of health promotion hospitals in Nong Wua So District, Udon Thani Province. (Master’s thesis). Chiang Mai Rajabhat University. (in Thai).
Steele, R. G. & McCorkle, R. (2020). Digital health interventions to support family caregivers. Journal of Family Nursing, 26(3), 249–267. doi.org/10.1177/1074840720936185
Thanaboonpuang, P. (2022). Enhancing caregiver competencies for older adults’ quality of life through digital technologies. Journal of Gerontological Nursing, 48(2), 12–21.
Thinuan, P., Siviroj, P., Lerttrakarnnon, P.& Lorga, T. (2020). Prevalence and potential predictors of frailty among community-dwelling older persons in Northern Thailand: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health,
(11), 4077. (in Thai).
Woo, J., Leung, J. & Morley, J. E. (2019). Defining sarcopenia in terms of incident adverse outcomes in ageing adults. Journal of Nutrition, Health & Aging, 23(9), 788–794.
World Health Organization. (2021). Digital technologies: Shaping the future of primary health care. Retrieved (2025, January 23). from https://www.who.int/publications/i/
World Health Organization. (2022). Digital health interventions for older adults: Implementation guidance. Retrieved (2025, January 23). from https://www.who.int/publications/i/tem
Xiang, X., Lu, X., Halavanau, A., Xie, B. & An, R. (2020). Digital health technologies for caregivers of older adults: Scoping review. Journal of Medical Internet Research, 22(6), e16218.
Yang, R., Gao, S., & Jiang, Y. (2024). Digital divide as a determinant of health in the U.S. older adults: Prevalence, trends, and risk factors. BMC Geriatrics, 24, Article 1027
Zainal, H., Xiaohui, X., Thumboo, J., Seah, S. J., Leng, L. L. & Yong, F. K. (2025). Exploring caregiver challenges, digital health technologies, and healthcare support: A qualitative study. Frontiers in Digital Health, 7, Article 1587162.
Zhai, S., Chu, F., Tan, M., Chi, C. C., Ward, T. & Yuwen, W. (2023). Digital health interventions to support family caregivers: An updated systematic review. Digital Health, 9. Retrieved doi.org/10.1177/20552076231171967
