ผลของโปรแกรมสื่อสารความเสี่ยงทางสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน ในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 เขตชุมชนเมือง จังหวัดสุโขทัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมสื่อสารความเสี่ยงทางสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 เขตชุมชนเมือง จังหวัดสุโขทัย กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อายุ 60 - 75 ปี อาศัยอยู่ในเขตชุมชนเมือง จังหวัดสุโขทัย โดยการสุ่มกลุ่มตัวอย่างอย่างง่ายตามคุณสมบัติที่กำหนด เป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 30 คน กลุ่มเปรียบเทียบได้รับการพยาบาลตามปกติ กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสื่อสารความเสี่ยงทางสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน ผู้วิจัยประยุกต์แนวคิดการสื่อสารความเสี่ยงของโรห์มันน์เป็นกรอบแนวคิดการวิจัย ระยะเวลา 8 สัปดาห์ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย 1) โปรแกรมสื่อสารความเสี่ยงทางสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 2) แบบประเมินพฤติกรรมป้องกันภาวะแทรกซ้อนโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และ 3) คู่มือสื่อสารความเสี่ยงทางสุขภาพ โดยผ่านการตรวจสอบคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน มีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ .82 ค่าสัมประสิทธิ์อัลฟาของครอนบาค เท่ากับ .90 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติวิเคราะห์ ได้แก่ สถิติการทดสอบที สถิติทดสอบแมนวิทนีย์ยูและสถิติทดสอบวิลคอกซันไซน์แรงค์
ผลการวิจัยพบว่าหลังการใช้โปรแกรมกลุ่มทดลองมีพฤติกรรมป้องกันภาวะแทรกซ้อนโรคเบาหวานชนิดที่ 2 สูงกว่าก่อนใช้โปรแกรม และสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และหลังการใช้โปรแกรมกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบมีระดับน้ำตาลในเลือดไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
ข้อเสนอแนะผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า โปรแกรมสื่อสารความเสี่ยงทางสุขภาพมีผลต่อการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นแนวทางให้พยาบาลนำโปรแกรม ไปใช้ในการดูแลและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใดใดที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน ซึ่งบรรณาธิการหรือสมาคมศิษย์เก่า ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย และบทความที่ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ
เอกสารอ้างอิง
American Diabetes Association. (2021). Standards of medical care in diabetes 2021. Diabetes Care, 44(Supplement_1), S1–S232. doi.org/10.2337/dc21-Sint.
American Diabetes Association. (2024). Standards of care in diabetes 2024. Diabetes Care, 47(Supplement_1), S1–S350. doi.org/10.2337/dc24-Sint.
Akpharakorn, W., Puckcharern, H. & Satheannoppakao, W. (2022). Report of 6th Thai health survey by physical examination 2019 - 2020. Bangkok: Augsorn Graphic and Design. (in Thai).
Bhardwaj, R., Agrawal, U., Vashist, P. & Manna, S. (2024). Determination of sample size for various study designs in medical research: A practical primer. Journal of Family Medicine and Primary Care, 13(7), 2555–2561. doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_1675_23.
Chayarut, P., Roojanavech, S. & Chatdokmaiprai, K. (2019). The effects of a health risk communication program among diabetic retinopathy patients in a community in Samut Sakhon Province. Journal of The Royal Thai Army Nurses, 20(3), 206 – 217. (in Thai).
Colberg, S. R., Sigal, R. J., Yardley, J. E., Riddell, M. C., Dunstan, D. W., Dempsey, P. C., Horton, E. S., Castorino, K. & Tate, D. F. (2016). Physical activity/exercise and diabetes: A position statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care, 39(11), 2065–2079. doi.org/10.2337/dc16-1728.
Department of Disease Control. (2024). Report on diabetes morbidity and complications in Sukhothai Province 2024. Bureau of Non-Communicable Diseases. Retrieved (2025, September 17). from https://ddc.moph.go.th. (in Thai).
Dermkhuntod, N., Kwancharoen, R., Chuantantikamol, C., Paholpak, P. & Suraamornkul, S. (2021). Effects of telehealth monitoring on glycemic control and medication adherence in patients with poorly controlled type 2 diabetes. Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine, 65(Suppl November), S75–S90. (in Thai).
Diabetes Association of Thailand. (2023). Clinical practice guideline for diabetes 2023. Bangkok: Srimung Printing. (in Thai).
Evert, A. B., Dennison, M., Gardner, C. D., Garvey, W. T., Lau, K. H., MacLeod, J., Mitri, J., Pereira, R. F., Rawlings, K., Robinson, S., Saslow, L., Uelmen, S., Urbanski, P. & Yancy, W. S. (2019). Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: A consensus report. Diabetes Care, 42(5), 731–754. Retrieved (2025, September 17), doi.org/10.2337/dci19-0014.
Goh, M. C. W., Kelly, P. J. & Deane, F. P. (2021). Enhancing Type 2 diabetes risk communication with message framing and tailored risk feedback: An online randomised controlled trial. Australian Journal of Psychology, 73(4), 499–511.
doi.org/10.1080/00049530.2021.1997554
Hashim, J., Luna Puerta, L., Foong, P. S., Tai, E. S., Yi, H. & Smith, H. E. (2024). Codesigning a digital Type 2 diabetes risk communication tool in Singapore: Qualitative participatory action research approach. JMIR Formative Research, 8, e50456. doi.org/10.2196/50456
International Diabetes Federation. (2025). IDF Diabetes Atlas (11th ed.). Retrieved (2025, September 17), from https://diabetesatlas.org.
Kai-nunna, P., Kleechaya, P. & Wannataworn, A. (2023). Patient journeys and proposed contents for communication strategies to reduce new cases of type 2 diabetes in Thailand. Journal of Health Systems Research, 17(1), 54-67. (in Thai).
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 22, 5-55.
Ministry of Public Health, Bureau of Policy and Strategy. (2024). Public health statistics, 2024. Retrieved (2025, October 8). from https://bps.moph.go.th (in Thai).
Mongkolsucharitkul, P., Surawit, A., Manosan, T., Ophakas, S., Suta, S., Pinsawas, B., Pongkunakorn, T., Pumeiam, S., Ratanasuwan, W., Homsanit, M., Charoencholvanich, K., Udomphorn, Y., Suktitipat, B. & Mayurasakorn, K. (2024). Metabolic and genetic risk factors associated with pre-diabetes and type 2 diabetes in Thai healthcare employees: A long-term study from the Siriraj Health (SIH) cohort study. PloS one, 19(6), e0303085. doi.org/10.1371/journal.pone.0303085
Moungkum, S., Srisopa, P., Kunsongkeit, W., Ponpinij, P., Wiseso, W., Chantamit-O-Pas, C. & Deerochanawong, C. (2020). Factors influencing microvascular complications among persons with type 2 diabetes. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University, 28(2), 74-84. (in Thai).
Ong-Artborirak, P., Seangpraw, K., Boonyathee, S., Auttama, N. & Winaiprasert, P. (2023). Health literacy, self-efficacy, self-care behaviors, and glycemic control among older adults with type 2 diabetes mellitus: A cross-sectional study in Thai communities. BMC Geriatrics, 23, 297. doi.org/10.1186/s12877-023-04010-0.
Rohrmann, B. (2008). Risk communication: Fundamentals and practice. In Proceedings of the International Emergency Management Society Conference (TIEMS). https://rohrmannresearch.net/pdfs/rohrmann-rrr.pdf
Rohrmann, B. (2008). Risk perception, risk attitude, risk communication, risk management: A conceptual appraisal. Paper presented at the 15th International Emergency Management Society (TIEMS) Annual Conference, Prague, Czechia. University of Melbourne. https://rohrmannresearch.net/pdfs/rohrmann-rrr.pdf
Saenrak, N., Juwa, S. & Srisookkum, T. (2020). Health literacy on self-care among patients with diabetes mellitus in Mae Ka Sub-district, Phayao Province. Academic Journal of Community Public Health, 6(3), 174-184. (in Thai).
Thongphuthon, P. & Lowirakorn, S. (2020). Food consumption behaviors of uncontrolled diabetic patients at the diabetic clinic, Kut Chap Hospital, Udon Thani Province. KKU Journal for Public Health Research, 13(1), 22-32. (in Thai).
Tongdee, J., Thapinta, D., Panuthai, S. & Chintanawat, R. (2023). A causal model of health literacy among Thai older adults with uncontrolled diabetes. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 28(1), 5–20. doi.org/10.60099/prijnr.2024.262563
World Health Organization. (2024). Diabetes fact sheet 2024.
