ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกัน การติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ซ้ำของผู้สูงอายุในชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยแบบศึกษาเชิงสหสัมพันธ์ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ซ้ำ ของผู้สูงอายุในชุมชน กลุ่มตัวอย่าง คือผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 60-80 ปี ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์เป็นโรคติดเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 อาศัยอยู่ในชุมชนพื้นที่เขตบริการสุขภาพที่ 5 และได้รับการสุ่มอย่างมีขั้นตอนจำนวน 474 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ข้อมูลส่วนบุคคล แบบสัมภาษณ์การรับรู้ภาวะสุขภาพ แบบสัมภาษณ์การเข้าร่วมกิจกรรมชุมชน แบบสัมภาษณ์ความเศร้าในผู้สูงอายุไทย แบบสัมภาษณ์การสนับสนุนทางสังคม และแบบสัมภาษณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการติดเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ซ้ำ โดยแบบสัมภาษณ์ความเศร้าในผู้สูงอายุไทย แบบสัมภาษณ์การสนับสนุนทางสังคม และแบบสัมภาษณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการติดเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ซ้ำมีค่าความเชื่อมั่น 85, .88, และ .92 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติพรรณนา วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้สถิติ Pearson’s correlation และ Spearman’s rank correlation
ผลการวิจัยพบว่าผู้สูงอายุมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ซ้ำในระดับสูง โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 76.94 (SD=9.89) สำหรับปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ซ้ำของผู้สูงอายุในชุมชน ได้แก่ การสนับสนุนทางสังคม (r=.346 , p<.001) การรับรู้ภาวะสุขภาพ (rs =.451, p<.001) และการเข้าร่วมกิจกรรมชุมชน (r=.185, p<.001) โดยภาวะซึมเศร้า (r=-.305, p<.001) เป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางลบกับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ซ้ำของผู้สูงอายุในชุมชน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05)
ผลการวิจัยนี้ผู้ให้บริการสุขภาพสามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพแก่ผู้สูงอายุในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ซ้ำ ทั้งในโรงพยาบาลและในชุมชนต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใดใดที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน ซึ่งบรรณาธิการหรือสมาคมศิษย์เก่า ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย และบทความที่ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ
เอกสารอ้างอิง
Amagasa, S., Fukushima, N., Kikuchi, H., Oka, K., Takamiya, T., Odagiri, Y. & Inoue, S. (2017). Types of social participation and psychological distress in Japanese older adults: A five-year cohort study. PloS One, 12(4), e0175392.
Armitage, R. & Nellums, L. B. (2020). COVID-19 and the consequences of isolating the elderly. The Lancet Public Health, 5(5), e256.
Baird, B., Oh, K. M., Douglas, C. & Weinstein, A. A. (2019). Health literacy, depression literacy, and depression among older korean americans. Journal of Health Communication, 24(5), 525–535. doi.org/10.1080/10810730.2019.1632395
Banerjee, D. (2020). The impact of Covid‐19 pandemic on elderly mental health. International Journal of Geriatric Psychiatry, 35(12), 1466.
Banerjee, D., D'Cruz, M. M. & Rao, T. S. (2020). Coronavirus disease 2019 and the elderly: focus on psychosocial well-being, agism, and abuse prevention–An advocacy review. Journal of Geriatric Mental Health, 7(1), 4-10.
Baramee, C. (2012). Statistics for health research and data analysis using SPSS. Chonburi: Srisinlap Printing.
Bhaskaran, K., Bacon, S., Evans, S. J., Bates, C. J., Rentsch, C. T., MacKenna, B., … Goldacre, B. (2021). Factors associated with deaths due to COVID-19 versus other causes: population-based cohort analysis of UK primary care data and linked national death registrations within the Open SAFELY platform. The Lancet Regional Health - Europe, 6, 100109. doi.org/10.1016/j.lanepe.2021.100109
Boonsathien, W. & Rianthipayasakul, O. (2020). Health literacy: situation and impact on health status of the elderly. Journal of Nursing and Health, 2(1), 1-19.
Chávez Sosa, J. V., Guerra Pariona, H. N. & Huancahuire-Vega, S. (2022). Association between perceived access to healthcare and the perception of illness among Peruvian adults with chronic diseases during Covid-19 pandemic. inquiry: The Journal of Health Care Organization, Provision, and Financing, 59(1), 1-8.
Chesser, A. K., Keene Woods, N., Smothers, K. & Rogers, N. (2016). Health literacy and older adults: A Systematic Review. Gerontology and Geriatric Medicine, 2(1), 1-13.
Chiu, H. T., Tsai, H. W., Kuo, K. N., Leung, A. Y. M., Chang, Y. M. … & Hou, W.H. (2020). Exploring the influencing factors of health literacy among older adults: a cross-sectional survey. Medicina, 56(7), 330. doi.org/10.3390/medicina56070330.
Dada, S., Battles, H., Pilbeam, C., Singh, B., Solomon, T., & Gobat, N. (2022). Learning from the past and present: Social science implications for COVID-19 immunity-based documentation. BMJ Global Health, 7(2), e006651.
Department of Health. (2023). Handbook of measures and guidelines for environmental health care in the situation of the outbreak of coronavirus disease 2019 (COVID-19). Retrieved (March 10, 2022) from https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/g_srrt.php
Department of Older Persons Affairs. (2022). Elderly people infected with Covid-19 in Thailand. Retrieved (January 09, 2022) from https://www.dop.go.th/th/know/1/857.
Division of Noncommunicable Diseases, Department of Disease Control, (2021). Impact of the outbreak of coronavirus disease 2019 on noncommunicable disease clinics in 2021. Retrieved (October 12, 2021) from
https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1239720220302041508.pdf
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G. & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191.
Karyotaki, E., Efthimiou, O., Miguel, C., genannt Bermpohl, F. M., Furukawa, T. A., Cuijpers, P., .. & Individual Patient Data Meta-Analyses for Depression (IPDMA-DE) Collaboration. (2021). Internet-based cognitive behavioral therapy for depression: a systematic review and individual patient data network meta-analysis. JAMA Psychiatry, 78(4), 361-371.
Khanasa, J., Kotchakrai, R. & Krainuwat, K. (2020). Factors related to health literacy of the population at risk for diabetes in the community, Bangkok. Royal Thai Army Nursing Journal, 21(1), 109-120. (in Thai).
Kingkaew, S. & Prasertsri, N. (2016). The relationship between health intelligence and health behavior of the elderly with multiple chronic diseases. Nursing Journal of the Ministry of Public Health, 25(3), 43-54. (in Thai).
Kurniawidjaja, M., Susilowati, I. H., Erwandi, D., Kadir, A., Hasiholan, B. P. & Ghiffari, R. A. (2022).
Identification of depression among elderly during COVID-19. Journal of Primary Care & Community Health, 13(1), 1-12. doi.org/10.1177/21501319221085380.
Langa, K. M. & Levine, D. A. (2014). The diagnosis and management of mild cognitive impairment: A clinical review. JAMA psychiatry, 312(23), 2551-2561.
Liu, Y., Meng, H., Tu, N. & Liu, D. (2020). The relationship between health literacy, social support, depression, and frailty among community-dwelling older patients with hypertension and diabetes in China. Frontiers in Public Health, 8(1), 280.
Madikhan, K., Oba, N. & Suphametthaporn, P. (2020). Factors related to health literacy health literacy of type 2 diabetic patients who cannot control their blood sugar levels. Journal of Nursing and Health, 14(1), 1-13. (in Thai).
Mapchanthuek, C. & Piyabanditkul, L. (2022). The relationship between health literacy and personal factors with health behaviors of hypertensive patients in non-sung district, Nakhonratchasima province. Romphruek Journal, 40(1), 195-220. (in Thai).
McLeroy, K. R., Bibeau, D., Steckler, A. & Glanz, K. (1988). An ecological perspective on health promotion programs. Health Education Quarterly, 15(4), 351-377.
Medical Technology Assessment and Research Institute Department of Medical Services. (2022). COVID-19. Retrieved (January 20, 2022) from https://www.hitap.net/tag/%E0%B9%82%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%94-19.
Napalai, P., Seangpraw, K,, Boonyathee, S. & Ong-Artborirak, P. 2022. COVID-19-related knowledge influences mental health, self-care behaviors, and quality of life among elderly with non-communicable diseases in Northern Thailand. Frontiers in Public Health 10:993531
Nguyen, H. C., Nguyen, M. H., Do, B. N., Tran, C. Q., Nguyen, T. T. P., Pham, K. M., …& Duong, T. V. (2020). People with suspected covid-19 symptoms were more likely depressed and had lower health-related quality of life: the potential benefit of health literacy. Journal of Clinical Medicine, 9(4), 965-983.
Nutbeam, D. & Lloyd, J. E. (2021). Understanding and responding to health literacy as a social determinant of health. Annual Review of Public Health, 42, 159-173.
Patil, U., Kostareva, U., Hadley, M., Manganello, J. A., Okan, O., Dadaczynski, K., …& Sentell, T. (2022). Health literacy and digital health information seeking behaviors among older adults: A scoping review. The Gerontologist, 62(8), 598-610.
Phanurat, S., Phusahart, P., Thatsringkarasakul, S., Krachangpho, P., Thuratham, W. & Netthipwan, P. (2019). Factors related to health literacy of the elderly in Pak Phli District, Nakhon Nayok Province. Police Nursing Journal, 11(1), 86-94. (in Thai).
Phetchaburi Provincial Public Health Office. (2022). COVID-19 situation in Phetchaburi Province. Retrieved (June 20, 2022) from
https://pbio.moph.go.th/upload/2022/09/20220922168648617.jpg (in Thai).
Ratchaburi Provincial Public Health Office. (2022). COVID-19 situation in Ratchaburi Province. Retrieved (June 20, 2022) from https://rbpho.moph.go.th/eoc2020/ (in Thai).
Raveendran, A. V., Jayadevan, R. & Sashidharan, S. (2021). Long COVID: an overview. Diabetes Metabolic Syndrome, 15(3), 869-875.
Ruamsuk, T., Phuentong, S., Thammatha, P., Wongsawang, N., Duangchan, N. & Bunsiri, C. (2022). Factors related to health literacy in preventing coronavirus disease 2019 among the elderly in Bangkok. Journal of Public Health Nursing, 36(1), 39–52. (in Thai).
Ruangkiattikun, N., (2022). Factors associated with health literacy among Thai elderly. Journal of The Department of Medical Services, 47(1), 80-86. (in Thai).
Samut Sakhon Provincial Public Health Office. (2022). COVID-19 situation in Samut Sakhon Province. Retrieved (June 20, 2022) from
https://www.samutsakhon.go.th/_new/news/detail/867
Schaefer-McDaniel, N. J. (2004). Conceptualizing social capital among young people: Towards a new theory. Children, youth and environments, 14(1), 153-172.
Shih, Y. L., Hsieh, C. J., Lin, Y. T., Wang, Y. Z., & Liu, C. Y. (2021). The mediation effect of health literacy on social support with exchange and depression in community-dwelling middle-aged and older people in Taiwan. In Healthcare, 9(12), 1757-1771.
Sorensen, K. (2012). Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12(80), 1-13.
Sorensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2023). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. International Journal of Public Health, 68, 1-13.
Srisupak, R., Ngampriam, P., Loachai, S. & Srisawangwong, P. (2021). The relationship between health literacy and practice prevention from covid-19 of elderly case study: waeng nang sub-district, maha sarakham province. KKU Journal for Public Health Research, 14(3), 104-114. (in Thai).
Sue, D. W., Sue, D., Neville, H. A., & Smith, L. (2022). Counseling the culturally diverse: Theory and practice. John Wiley & Sons.
UNFPA Thailand. (2020). Elderly people during the COVID-19 outbreak. Retrieved (June 20, 2021) from https://thailand.unfpa.org/th/elderly-COVID19
Wang, C., Pan, R., Wan, X., Tan, Y., Xu, L., McIntyre, R. S., Choo, F. N. … & Ho, C. (2020). A longitudinal study on the mental health of general population during the COVID-19 epidemic in China. Brain, Behavior, and Immunity, 87, 40-48.
Wongpakarun, N. & Wongpakarun, T. (2012). Prevalance of major depression disorder and suicide in long-term care facilities: a report from Northem thailand. Psygeriatrice, 12(1), 11-17.
World Health Organization. (2020). Report of the WHO-China joint mission on coronavirus
disease 2019(Covid-19). Retrieved (April 14, 2020) from https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on- covid-19-final-report.pdf
World Health Organization. (2023). COVID-19 weekly epidemiological update. Geneva, Switzerland: World Health Organization. Retrieved (July 11, 2025) from
https://www.who.int/publications/m/item/weeklyepidemiological-update-on-covid-19
World Health Organization Thailand. (2023). COVID-19-WHOThailand situation reports. WHO Thailand situation report. Retrieved (July 11, 2025) from https://www.who.int/countries/tha.
Yang, H., Lin, R., Dong, X., Guo, G., Zhang, B., Li, Y. ... & Li, X. D. (2021). Xiang Huo spray combined with basic rehabilitation therapy in treating 60 cases of COVID-19 with syndrome of residual toxin during convalescence period. Journal of Traditional Chinese Medicine, 62(17), 1509-1513.
Zhou, F., Yu, T., Du, R., Fan, G., Liu, Y., Liu, Z. … & Cao, B. (2020). Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. Lancet (London, England), 395(10229), 1054–1062.
