การศึกษาสถานการณ์ปัญหาโรคไตเรื้อรังในชุมชนและแนวทางการจัดการชะลอไตเสื่อมจากโรคไม่ติดต่อเรื้อรังตามการรับรู้ของผู้มีส่วนร่วมในการคัดกรองโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชุมชน

บทคัดย่อ

            การวิจัยแบบผสานวิธีนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามุมมองของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการคัดกรองโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชุมชนต่อสถานการณ์ปัญหาโรคไตเรื้อรังและแนวทางการชะลอการเสื่อมของไต กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 40 คน ได้รับการคัดเลือกโดยการสุ่มหลายขั้นตอนจากหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ 4 แห่งในจังหวัดขอนแก่น โดยการศึกษาเชิงปริมาณใช้แบบสอบถามเกี่ยวกับการรับรู้สถานการณ์โรคไตเรื้อรัง ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหา (CVI = 1) และมีค่าสัมประสิทธิ์ความเที่ยงของครอนบาค (α = 0.97) การศึกษาเชิงคุณภาพใช้การสนทนากลุ่มโดยมีคำถามกึ่งโครงสร้างและการบันทึกภาคสนาม ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
            ผลการศึกษา พบว่า โดยภาพรวมผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการคัดกรองโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชุมชนมีการรับรู้ต่อปัญหาและสถานการณ์โรคไตเรื้อรังในชุมชน อยู่ในระดับมาก (Mean = 4.23, SD = 0.75) และเมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านแนวทางการจัดการชะลอไตเสื่อมมีการรับรู้ อยู่ในระดับมากที่สุด (Mean = 4.63, SD = 0.50) ในขณะที่ด้านการปฏิบัติตัวของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังมีการรับรู้ อยู่ในระดับมาก แต่มีค่าเฉลี่ยของคะแนนการรับรู้น้อยที่สุด (Mean = 3.98, SD = 0.86)
            จากมุมมองของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการคัดกรองโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง พบว่า มูลเหตุของการเกิดโรคไตเรื้อรังในชุมชน ประกอบด้วย ปัจจัยส่วนบุคคลของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ได้แก่ การไม่ตระหนักในการรักษา และไม่ควบคุมอาหาร และปัจจัยทางสังคม ได้แก่ ค่านิยมการปรุงอาหาร และการขาดผู้ดูแล โดยแนวทางการจัดการชะลอไตเสื่อมสำหรับผู้ป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ประกอบด้วย กิจกรรมส่งเสริมให้ความรู้ มีคู่มือแนวทางการปฏิบัติที่ชัดเจน และคนในชุมชนมีส่วนร่วม ซึ่งผลการศึกษาครั้งนี้จะเป็นข้อมูลสำคัญในการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพของกลุ่มผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเพื่อการชะลอการเกิดภาวะไตเสื่อมในอนาคต