การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมองค์กรกับความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง  กรณีศึกษา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

พิรุฬห์ภัค เนตรสืบสาย

doi:10.14456/jmu.2026.27

ผู้แต่ง

พิรุฬห์ภัค เนตรสืบสาย กองนโยบายและแผน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

DOI:

https://doi.org/10.14456/jmu.2026.27

คำสำคัญ:

วัฒนธรรมองค์กร, ความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาวัฒนธรรมองค์กรของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร (2) ศึกษาระดับความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงของมหาวิทยาลัย และ (3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมองค์กรกับความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง กลุ่มตัวอย่างคือบุคลากรของมหาวิทยาลัยจำนวน 314 คน และได้รับแบบสอบถามกลับคืนที่สมบูรณ์จำนวน 276 ชุด โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติสหสัมพันธ์เพียร์สัน
ผลการวิจัยพบว่า วัฒนธรรมองค์กรในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.62) โดยวัฒนธรรมที่เด่นชัดที่สุดคือวัฒนธรรมที่เน้นโครงสร้างและกฎระเบียบ (ค่าเฉลี่ย 3.91) ขณะที่ระดับความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงของมหาวิทยาลัยอยู่ในระดับมากเช่นกัน (ค่าเฉลี่ย 3.53) โดยด้านบุคลากรมีความพร้อมสูงที่สุด (ค่าเฉลี่ย 3.78) ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมองค์กรกับความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงพบว่า มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = .850) โดยเฉพาะวัฒนธรรมองค์กรที่มุ่งเน้นความสัมพันธ์และการมีส่วนร่วม ซึ่งมีความสัมพันธ์กับความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงในระดับสูง
ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าวัฒนธรรมองค์กรมีบทบาทสำคัญต่อความสามารถของมหาวิทยาลัยในการปรับตัวและตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะการสร้างบรรยากาศการทำงานที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วม การเรียนรู้ร่วมกัน และการพัฒนาองค์กรให้สอดรับกับสถานการณ์ปัจจุบันและยุทธศาสตร์ชาติ

เอกสารอ้างอิง

กาญจนา เจริญรุ่ง. (2561). ความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงองค์กรและประสิทธิผลองค์กรของพนักงานในสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].

จักรธร พลคชา. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความเข้มแข็งของชุมชนในเขตเทสบาลตำบลเสลภูมิอำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏ-มหาสารคาม].

ชลภัสสรณ์ สิทธิวรงค์ชัย, จิราวรรณ คงคล้าย, และ เฉลิมชัย กิตติศักดิ์นาวิน. (2562). ความสัมพันธ์ของการเปลี่ยนแปลงองค์การกับการบริหารทรัพยากรมนุษย์. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏ-สวนสุนันทา, 9(1), 202–212. https://doi.org/10.53848/irdssru.v9i1.213838

ชุติกานจน์ ลือศักดิ์ศิริวัฒนา, สันติ คงสิน, สมนึก เจียมตระกูล, กิตติพงษ์ พงศ์พิรุฬห์, และ ชาติชาย ม่วงชนะ. (2566). สมรรถนะหลัก สมรรถนะเชิงเปลี่ยนแปลง และความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงของบุคลากรในโรงพยาบาลเอกชนในประเทศไทย. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยมหิดล, 53(1), 365–375.

ไทยวินเนอร์. (2563, 18 กันยายน). การสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ดีเป็นหัวใจสำคัญในการสร้างทีมเวิร์คให้มีประสิทธิภาพ. Thai Winner. https://thaiwinner.com/corporate-culture/

ธนภรณ์ รุ่งวิไลเจริญ. (2560). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและวัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของพนักงาน บมจ. ธนาคารกรุงไทยรุ่นเจนเนอเรชั่นวาย ในเขตกาญจนบุรีและเขตราชบุรี. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].

สมชาย วรกิจเกษมสกุล. (2554). ระเบียบวิธีการวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์และสังคมศาสตร์. อักษรศิลป์การพิมพ์.

อาภาพร ตั้งภักดีตระกูล. (2559). การศึกษาความสัมพันธ์ของความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีในองค์การ และ พฤติกรรมต่อต้านการปฏิบัติงานโดยมีทุนทางจิตวิทยาเป็นตัวแปรกำกับ. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. TU e-Thesis. http://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2016/TU_2016_5506035525_5278_3883.pdf.

Cummings, T. G., & Worley, C. G. (2008). Organization development & change. Cengage Learning.

Gordon, J. R. (1999). Organizational behavior: A diagnostic approach. (6th ed.). Prentice Hall.

Kallio, T. J., Kallio, K.-M., & Blomberg, A. (2020). From professional bureaucracy to competitive bureaucracy – Redefining universities’ organization principles, performance measurement criteria, and reason for being. Qualitative Research in Accounting & Management, 17(1), 82–108.

Kienast, S.-R. (2023). How do universities’ organizational characteristics, management strategies, and culture influence academic research collaboration? A literature review and research agenda. Tertiary Education and Management, 29(1), 1–28.

Rusu, D., Petrescu, A. G., & Popescu, M. D. (2021). Organizational cultures of higher education institutions operating amid the COVID-19 pandemic. Technium Social Sciences Journal, 18(1), 344–353.

Terjesen, S. (2022). Reducing higher education bureaucracy and reclaiming the entrepreneurial university. In K. Wennberg & C. Sandström (Eds.), Questioning the Entrepreneurial State (pp. 111–132). Springer.