ประสิทธิผลของสื่อวีดิทัศน์แบบโมดูลเรื่องอาหารสำหรับผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง ตามแนวคิด ADDIE Model และผลต่อความรู้ด้านการบริโภคอาหาร โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ: ผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง จำเป็นต้องจัดการโภชนาการที่มีความซับซ้อนด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง ขณะที่รูปแบบการให้ความรู้แบบดั้งเดิมมีข้อจำกัดทั้งด้านระยะเวลาในการให้คำปรึกษาและโอกาสในการทบทวนความรู้ภายหลังกลับบ้าน การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของสื่อ วีดิทัศน์แบบโมดูลตามแนวคิด ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation) รวมทั้งศึกษาผลของสื่อดังกล่าวต่อความรู้ด้านการบริโภคอาหารของผู้ป่วย
วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้ใช้รูปแบบการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลัง ดำเนินการเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 เป็นการพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพสื่อวีดิทัศน์ 4 โมดูล (โปรตีน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และโซเดียม) ตามกรอบแนวคิด ADDIE model โดยวิเคราะห์ความต้องการจากผู้ป่วย 12 ราย ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน (ค่าดัชนีความสอดคล้อง IOC = 0.67–1.00) และทดสอบประสิทธิภาพกระบวนการและผลลัพธ์ (E1/E2 หรือ Efficiency of Process/Efficiency of Product) กับกลุ่มทดลองขนาดเล็ก (n=9) ระยะที่ 2 เป็นการประเมินผลของสื่อที่พัฒนาแล้วต่อความรู้ด้านการบริโภคอาหารในกลุ่มตัวอย่างใหม่ 38 ราย ณ ศูนย์โรคไต โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี วิเคราะห์เปรียบเทียบคะแนนก่อนและหลังด้วยสถิติ Paired t-test
ผลการศึกษา: สื่อวีดิทัศน์ที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพกระบวนการและผลลัพธ์ (E1/E2) เท่ากับ 83.89/82.78 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน 80/80 ที่กำหนดไว้ ภายหลังการใช้สื่อ กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้ด้านการบริโภคอาหารเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) โดยค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 12.34 ± 2.87 เป็น 17.89 ± 1.45 คะแนน
สรุปผล: สื่อวีดิทัศน์แบบโมดูลที่พัฒนาขึ้นตามแนวคิด ADDIE Model มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน และสามารถยกระดับความรู้ด้านโภชนาการของผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องได้อย่างมีประสิทธิผล จึงมีความเหมาะสมในการนำไปประยุกต์ใช้เป็นนวัตกรรมเพื่อส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยกลุ่มนี้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Francis A, Harhay MN, Ong ACM, Tummalapalli SL, Rosengart TK, Kopp JB, et al. Chronic kidney disease and the global public health agenda: an international consensus. Nat Rev Nephrol. 2024;20(7):473-85. https://doi.org/10.1038/s41581-024-00820-6.
Thailand Renal Replacement Therapy Registry. Thai renal replacement therapy (TRT) registry 2023 annual data report [Internet]. Bangkok: Thai Society of Nephrology; 2025 [cited 2026 Mar 19]. Available from: https://www.nephrothai.org/trt-registry.
Arias-Guillén M, Collado S, Coll E, Carreras J, Betancourt L, Romano B, et al. Prevalence of protein-energy wasting in dialysis patients using a practical online tool to compare with other nutritional scores: results of the Nutrendial Study. Nutrients. 2022;14(16):3375. https://doi.org/10.3390/nu14163375.
Mafrici B, Viramontes-Hörner D, Gardner DS, Smith K, Taal MW, Selby NM, et al. Amino Acid and Protein Losses in Adult Patients Receiving Maintenance Dialysis: A Literature Review. Journal of Renal Nutrition. 2026;36(1):30-48. https://doi.org/10.1053/j.jrn.2025.07.012.
Kiebalo T, Holotka J, Habura I, Pawlaczyk K. Nutritional status in peritoneal dialysis: nu-tritional guidelines, adequacy and the management of malnutrition. Nutrients. 2020;12(6):1715. https://doi.org/10.3390/nu12061715.
Kanjanabuch T, Puapatanakul P, Halue G, Lorvinitnun P, Tangjittrong K, Pongpirul K, et al. Implementation of PDOPPS in a middle-income country: early lessons from Thai-land. Perit Dial Int. 2021;42(1):83-91. https://doi.org/10.1177/0896860821993950.
Wang X, Han Q, Wang T, Tang W. Serum albumin changes and mortality risk of perito-neal dialysis patients. Int Urol Nephrol. 2020;52(3):565-71. https://doi.org/10.1007/s11255-020-02389-y.
Malhotra K, Khanna R. Electrolyte management in peritoneal dialysis. In: Khanna R, Krediet RT, editors. Nolph and Gokhal's Textbook of Peritoneal Dialysis. 4th ed. Cham: Springer International Publishing; 2023. p. 619-30.
Noetel M, Griffith S, Delaney O, Sanders T, Parker P, Del Colle V, et al. Video improves learning in higher education: a systematic review. Rev Educ Res. 2021;91(2):204-36. https://doi.org/10.3102/0034654321990713.
Mayer RE. Multimedia learning. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press; 2021.
Ali M, Wahab I, Huri H, Yusoff M. Personalised learning in higher education for health sciences: a scoping review. BMC Med Educ. 2025;25:489. https://doi.org/10.1186/s12909-025-07565-1.
Patel S, Margolies P, Covell N, Lipscomb C, Dixon L. Using instructional design, analyze, design, develop, implement, and evaluate, to develop e-learning modules to dissemi-nate supported employment for community behavioral health treatment programs in New York State. Front Public Health. 2018;6:113. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00113.
Phupunna S. Creative the electronic media instructional innovative management ap-proach for developing Chinese vocabulary memorization skills of educated students in the Chinese language. J Educ Learn. 2023;12(6):132. https://doi.org/10.5539/jel.v12n6p132.
Rittibul P, Boontonglek M, Orachun R, Ngerndang A, Boonsong P. The development of learning media in virtual classroom on topics of Thai performing arts. Edelweiss Appl Sci Technol. 2024;8(6): 7655-62. https://doi.org/10.55214/25768484.v8i6.3659.
Promwong C. Testing the efficiency of instructional media or learning packages. Sil-pakorn Educ Res J. 2013;5(1):15-20. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal.
Martatiyana DR, Usman H, Lestari HD. Application of the ADDIE model in designing digi-tal teaching materials. J Pendidik Pengajaran Guru Sekol Dasar (JPPGuseda). 2023;6(1):105-9. https://doi.org/10.55215/jppguseda.v6i1.7525.
Ljubojevic M, Savic M, Mijic D, Vico G. Improving the efficiency of multimedia learning and the quality of experience by reducing cognitive load. Appl Sci. 2025;15(3):1054. https://doi.org/10.3390/app15031054.
Altinpulluk H, Kilinc H, Firat M, Yumurtaci O. The influence of segmented and complete educational videos on the cognitive load, satisfaction, engagement, and academic achievement levels of learners. J Comput Educ. 2020;7(2):155-82. https://doi.org/10.1007/s40692-019-00151-7.
Rakha AH. Cooperative learning with QR codes technology: enhancing cognitive achievement and attitudes among students. Front Educ. 2025;10:1655913. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1655913.
Anutrakulchai S, Tatiyanupanwong S, Kananuraks S, Lukkanalikitkul E, Kongpetch S, Chotmongkol W, et al. Effect of the Chronic Kidney Disease —Peritoneal Dialysis (CKD-PD) App on improvement of overhydration treatment in patients on peritoneal dialysis: randomized controlled trial. J Med Internet Res. 2025;27:e70641. https://doi.org/10.2196/70641.
Lee HJ, Kang HY. Effects of a customized diet education program using a mobile instant messenger for people undergoing peritoneal dialysis: a feasibility test. Asian Nurs Res (Korean Soc Nurs Sci). 2024;18(4):367-76. https://doi.org/10.1016/j.anr.2024.09.007.
