ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการล้มในผู้ป่วยจิตเภทสูงอายุที่มารับบริการผู้ป่วยนอกสถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา

ธิติมา  ณรงค์ศักดิ์; วรพงศ์  ตรีสิทธิวนิช

ผู้แต่ง

ธิติมา ณรงค์ศักดิ์ -
วรพงศ์ ตรีสิทธิวนิช

คำสำคัญ:

การล้ม, ผู้ป่วยจิตเภทสูงอายุ, ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการล้มในผู้ป่วยจิตเภทสูงอายุที่มารับบริการผู้ป่วยนอกสถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา

วัสดุและวิธีการ : การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินพุทธิปัญญาบกพร่อง แบบทดสอบความสามารถในการทรงตัว ด้วย Berg balance scale และ Time up and go test สถิติที่ใช้ คือ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน มัธยฐาน สถิติไค-สแควร์ และการถดถอยโลจิสติก

ผลการศึกษา : พบว่ากลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 131 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 53.4 อายุ 60-70 ปี ร้อยละ 86.3 สถานภาพโสด ร้อยละ 44.3 มีโรคประจำตัวทางกาย ร้อยละ 60.3 ส่วนใหญ่ไม่ออกกำลังกาย ร้อยละ 66.4 อีกทั้งไม่สูบบุหรี่ ร้อยละ 90.8 และไม่ดื่มสุรา ร้อยละ 96.2 ความสามารถในการทรงตัวเมื่อประเมินด้วย Berg balance test มีความเสี่ยงล้มปานกลาง ร้อยละ 54.2 และเมื่อประเมินด้วยTime up and go test มีความเสี่ยงล้มระดับต่ำ ร้อยละ 87.8 อีกทั้งกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีระดับพุทธิปัญญาบกพร่อง ร้อยละ 75.6 ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการล้ม คือ การใช้ยา Diazepam (AOR =9.05, 95% CI =1.68,48.65) ความเสี่ยงล้มระดับปานกลางเมื่อประเมินด้วย Berg balance test (AOR =6.19, 95% CI =2.34,16.33) และพุทธิปัญญาบกพร่อง (AOR =9.48, 95% CI =2.61,34.38)

สรุปผล : ความชุกในการล้ม ร้อยละ 50.4 ปัจจัยที่มีความเกี่ยวข้อง คือ การใช้ยา Diazepam ความเสี่ยงล้มระดับปานกลาง และพุทธิปัญญาบกพร่อง ซึ่งบุคลากรทางการแพทย์ควรให้ความรู้และส่งเสริมกิจกรรมทางกาย เพื่อป้องกันการล้มในผู้ป่วยจิตเภทสูงอายุต่อไป

เอกสารอ้างอิง

ชมพูนุช พรหมภักดิ์. การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา; 2556.

เอกชัย เพียรศรีวัชรา, วิมล บ้านพวน. รายงานการสำรวจสุขภาวะผู้สูงอายุไทย ปี 2556. นนทบุรี: สำนักงานส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย; 2556.

WHO. WHO global report on falls prevention in older age. Geneva: World Health Organization; 2007.

Salari N, Darvishi N, Ahmadipanah M, Shohaimi S, Mohammadi M. Global prevalence of falls in the older adults: a comprehensive systematic review and meta-analysis. J Orthop Surg Res 2022;17(1):334.

Sadock BJ, Sadock VA. Kaplan and Sadock's comprehensive textbook of psychiatry. 7th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2000.

มาโนช หล่อตระกูล, ปราโมทย์ สุคนิชย์, บรรณาธิการ. จิตเวชศาสตร์รามาธิบดี. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: บียอนด์ เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2558.

นันทวัช สิทธิรักษ์, กมลเนตร วรรณเสวก, กมลพร วรรณฤทธิ์, ปเนต ผู้กฤตยาคามิ, สุพร อภินันทเวช, พนม เกตุมาน, บรรณาธิการ. จิตเวชศิริราช DSM-5. กรุงเทพฯ: ประยูรสาส์นไทย; 2558.

Hjorthøj C, Stürup AE, McGrath JJ, Nordentoft M. Years of potential life lost and life expectancy in schizophrenia: a systematic review and meta-analysis. Lancet Psychiatry 2017;4(4):295-301.

Stubbs B, Gaughran F, Mitchell AJ, De Hert M, Farmer R, Soundy A, et al. Schizophrenia and the risk of fractures: a systematic review and comparative meta-analysis. Gen Hosp Psychiatry 2015;37(2):126-33.

Usher K, Foster K, Park T. The metabolic syndrome and schizophrenia: the latest evidence and nursing guidelines for management. J Psychiatr Ment Health Nurs 2006;13(6):730-4.

สุกัญญา จงศิริยรรยง, วราลักษณ์ ศรีนนท์ประเสริฐ, วีรศักดิ์ เมืองไพศาล, บรรณาธิการ. การจัดการภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุ. นนทบุรี: สมาคมพฤฒาวิทยาและเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ; 2560.

Tangwongchai S, Charernboon T, Phanasathit M, Likitnukul A, Hemrungrojn S, Phanthumchinda K, et al. The validity of Thai version of the Montreal Cognitive Assessment (MoCA-T). Dement Neuropsychol 2009;3(3):172-9.

สมนึก กุลสถิตพร. กายภาพบำบัดในผู้สูงอายุ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ออฟเซ็ทเพรส; 2549.

Berg KO. Measuring balance in the elderly: preliminary development of an instrument. Physiother Can 1989;41(6) :304-11.

สายธิดา ลาภอนันตสิน, ไพจิตรา พรหมวิชัย, วีนัส ฉายแก้ว, อัจฉราภรณ์ บิดา. การพัฒนาโปรแกรมการออกกำลังกายแบบกลุ่มเพื่อฝึกการทรงท่าสำหรับผู้สูงอายุไทยเพศหญิง. วารสารกายภาพบำบัด 2011;33(1):78-88.

ชุติมา ชลายนเดชะ. คัดกรองการล้มด้วย Timed Up and Go Test. วารสารเทคนิคการแพทย์และกายภาพบำบัด 2014;26(1):5-16.

อริสรา บุญรักษา. ปัจจัยที่มีผลต่อการหกล้มในผู้สูงอายุ ตำบลแม่อิง อำเภอภูกามยาว จังหวัดพะเยา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา; 2564.

ดาราวรรณ รองเมือง, จีราพร ทองดี, ฉันทนา นาคฉัตรีย์, จิตติยา สมบัติบูรณ์. อุบัติการณ์ของการหกล้ม และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการหกล้มในผู้สูงอายุที่อาศัยในชุมชน จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี 2559;27(2):123-38.

Liu G, Zhang X, Huo X, Li W. Prevalence, influencing factors, and clinical characteristics of cognitive impairment in elderly patients with schizophrenia. Front Psychiatry 2022; 13:910814.

Souchet E, Lapeyre-Mestre M, Montastruc JL. Drug related falls: a study in the French Pharmacovigilance database. Pharmacoepidemiol Drug Saf 2005;14(1):11-6.

Huang HC, Gau ML, Lin WC, George K. Assessing risk of falling in older adults. Public Health Nurs 2003;20(5):399-411.

ทัศนี พลฤทธิ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดอุบัติเหตุในบ้านของผู้สูงอายุเปรียบเทียบระหว่างผู้สูงอายุที่เป็นสมาชิกของชมรมผู้สูงอายุกับผู้สูงอายุที่ไม่ได้เป็นสมาชิกของชมรมผู้สูงอายุ จังหวัดราชบุรี. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน ภาคกลาง 2541;13(4):27-37.

Ha VT, Nguyen TN, Nguyen TX, Nguyen HTT, Nguyen TTH, Nguyen AT, et al. Prevalence and factors associated with falls among older outpatients. Int J Environ Res Public Health 2021;18(8):4041.

Todd C, Skelton D. What are the main risk factors for falls amongst older people and what are the most effective interventions to prevent these falls? Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2004.

By the 2023 American Geriatrics Society Beers Criteria® Update Expert Panel. American Geriatrics Society 2023 updated AGS Beers Criteria® for potentially inappropriate medication use in older adults. J Am Geriatr Soc 2023 Jul;71(7):2052-208

มาโนช หล่อตระกูล. คู่มือการใช้ยาทางจิตเวช. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: หมอชาวบ้าน; 2549.

ทวนธน บุญลือ. Pharmacotherapy of psychiatric disorders. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัย มหิดล; 2558.

Shi J, Zhou BY, Tao YK, Yu PL, Zhang CF, Qin ZH, et al. Incidence and associated factors for single and recurrent falls among the elderly in an urban community of Beijing. Biomed Environ Sci 2014;27(2):939-51.

จารุภา เลขทิพย์, ธีระ วรธนารัตน์, ศักรินทร์ ภูผานิล, ศราวุธ ลาภมณีย์. ปัจจัยเสี่ยงต่อการหกล้มในผู้สูงอายุ. J Med Health Sci 2019;26(1):85-103.

Neuls PD, Clark TL, Van Heuklon NC, Proctor JE, Kilker BJ, Bieber ME, et al. Usefulness of the Berg Balance Scale to predict falls in the elderly. J Geriatr Phys Ther 2011;34(1):3-10.

Dadgari A, Hamid TA, Hakim MN, Chaman R, Mousavi SA, Hin LP, et al. Accuracy of Berg balance scale to predict falls among community elderly dwellers. Nurs Pract Today 2015;2(1):10-8.

Bogle Thorbahn LD, Newton RA. Use of the Berg Balance Test to predict falls in elderly persons. Phys Ther 1996;76(6):576-83.

Horak FB. Postural orientation and equilibrium: what do we need to know about neural control of balance to prevent falls? Age Ageing 2006 Sep;35 Suppl 2:ii7-ii11.

ลัดดา เถียมวงศ์, วันทนา มณีศรีวงศ์กูล, สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล. ปัจจัยเสี่ยงของการหกล้มของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน. วารสารพฤฒาวิทยาและเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ 2544;2(2):46-52.

Muir SW, Gopaul K, Montero Odasso MM. The role of cognitive impairment in fall risk among older adults: a systematic review and meta-analysis. Age Ageing 2012;41(3):299-308.

Quach LT, Ward RE, Pedersen MM, Leveille SG, Grande L, Gagnon DR, et al. The association between social engagement, mild cognitive impairment, and falls among older primary care patients. Arch Phys Med Rehabil 2019;100(8):1499-505.

ธัญชนก จัตตารีส์, วีรศักดิ์ เมืองไพศาล. การเปลี่ยนแปลงของการรู้คิดในผู้สูงอายุ. ประเด็นท้าทายและทางแก้สำหรับการสูงวัยอย่างมีสุขภาพดี. กรุงเทพฯ:สมาคมพฤพฤฒาวิทยาและเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ: ภาพพิมพ์; 2562.

Huang S, Zhou X, Liu Y, Luo J, Lv Z, Shang P, et al. High fall risk associated with memory deficit and brain lobes atrophy among elderly with amnestic mild cognitive impairment and mild Alzheimer's disease. Front Neurosci 2022;16:896437