ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้าและพฤติกรรมเสี่ยงต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้าของนักศึกษาพยาบาล

ชฎาภา ประเสริฐทรง; ฤดีพร  นราเอี่ยม; วรรณพร  ชัยสุรินทร์

ผู้แต่ง

ชฎาภา ประเสริฐทรง มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
ฤดีพร นราเอี่ยม
วรรณพร ชัยสุรินทร์

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้า, พฤติกรรมเสี่ยง, นักศึกษาพยาบาล, บุหรี่ไฟฟ้า

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้า และพฤติกรรมเสี่ยงต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้าของนักศึกษาพยาบาล

วัสดุและวิธีการ : การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1-4 จำนวน 257 คน ได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามสัดส่วน และสุ่มอย่างง่าย การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้แบบสอบถามออนไลน์ ซึ่งแบ่งเป็น 3 ส่วน ได้แก่ (1) ชั้นปี (2) ความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้า (3) พฤติกรรมเสี่ยงต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้า แบบสอบถามมีค่าความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) อยู่ในช่วง 0.67–1.00 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.91 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การแปลผลค่าเฉลี่ยและค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน

ผล : พบว่านักศึกษาพยาบาลมีความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมอยู่ในระดับสูง และมีพฤติกรรมเสี่ยงต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมอยู่ในระดับต่ำ นอกจากนี้ความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมและรายทักษะทั้ง 4 ทักษะได้แก่ ทักษะการสื่อสารเรื่องบุหรี่ไฟฟ้า ทักษะการจัดการตนเองเพื่อแสดงพฤติกรรมการป้องกันบุหรี่ไฟฟ้า ทักษะการตัดสินใจเพื่อปฏิเสธและหลีกเลี่ยงบุหรี่ไฟฟ้า และทักษะการรู้เท่าทันสื่อบุหรี่ไฟฟ้ามีความสัมพันธ์เชิงลบกับพฤติกรรมเสี่ยงต่อการสูบบุหรี่ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01)

สรุป : นักศึกษาพยาบาลที่มีความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้าในระดับสูงมีแนวโน้มจะมีพฤติกรรมเสี่ยงต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในระดับต่ำ ดังนั้น การส่งเสริมความรอบรู้ด้านบุหรี่ไฟฟ้า จึงเป็นแนวทางที่สำคัญในการลดพฤติกรรมเสี่ยงต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้าของนักศึกษาพยาบาล

เอกสารอ้างอิง

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Health effects of vaping. [online]. Available from: https://www.cdc. gov/ tobacco/e-cigarettes/index.html [2025 Oct 31].

Ngambo G, Hanna EG, Gannon J, Marcus H, Lomazzi M, Azari R. A scoping review on e-cigarette environmental impacts. Tob Prev Cessat 2023; 9: 30.

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย). "บุหรี่ไฟฟ้า" เยาวชนสูบมากขึ้นเพราะเข้าใจผิด. [online]. Available from: https://www.trc.or.th/ [2025 Oct 31].

Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med 2010; 67(12): 2072-8.

จุฑามาศ มณีกุล, พรนภา หอมสินธุ์, รุ่งรัตน์ ศรีสุริยเวศน์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในระยะแรกของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดฉะเชิงเทรา. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2566; 50(4): 158-69.

นาฏยา คลี่เกษร. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของบุคลากรโรงพยาบาลระนอง. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) 2566; 38(1): 56-63.

วัชราภรณ์ เงินปุ่นนาค. ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะชีวิตกับพฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ของนักเรียนมัธยมต้นในอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์]. ชลบุรี: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา; 2560.

Luu NM, Bui TT, Phan HT, Oh JK. Peer influence and use of electronic cigarettes among adolescents and young adults: a meta-analysis of prospective studies. Asian Pac J Cancer Prev 2025; 26(6): 2215-23.

หนึ่งฤดี นิ่มนุช. ปัจจัยที่มีผลต่อการใช้บุหรี่อิเล็กทรอนิกส์ของนักศึกษาอาชีวศึกษาจังหวัดแห่งหนึ่งในภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย [วิทยานิพนธ์]. พิษณุโลก: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2566.

เขมิกา ณภัทรเดชานนท์, ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์, จิรัชญา เหล่าคมพฤฒาจารย์. ผลของโปรแกรมการลดการสูบบุหรี่โดยใช้การรับรู้สมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการลดการสูบบุหรี่อย่างมีส่วนร่วมของนักศึกษาที่ติดบุหรี่. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล 2566; 29(2): 1-1