ผลของการออกกำลังกายแบบก้าวตามตารางต่อการทรงตัวและสมรรถภาพสมองในผู้สูงอายุ เทศบาลนครพิษณุโลก

อรทัย  สิมะพรม; สายชล   จันทร์วิจิตร; สุรีรัตน์  ณ วิเชียร; นันทา  พิริยะกุลกิจ

ผู้แต่ง

อรทัย สิมะพรม วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พุทธชินราช คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
สายชล จันทร์วิจิตร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พุทธชินราช คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
สุรีรัตน์ ณ วิเชียร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พุทธชินราช คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
นันทา พิริยะกุลกิจ ศูนย์สุขภาพชุมชนมหานุภาพ เทศบาลนครพิษณุโลก

คำสำคัญ:

การทรงตัว, สมรรถภาพสมอง, ผู้สูงอายุ, ออกกำลังกายแบบก้าวตามตาราง

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการออกกำลังกายแบบก้าวตามตาราง (Square-Stepping Exercise) ต่อสมรรถภาพการทรงตัวและสมรรถภาพสมองของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลนครพิษณุโลก คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามเกณฑ์กำหนด (Purposive sampling) จำนวน 52 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองจำนวน 26 คน เข้าร่วมโปรแกรมออกกำลังกายแบบก้าวตามตาราง ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหา (Content validity) จากผู้ทรงคุณวุฒิ และมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) เท่ากับ 0.67-1.00 โปรแกรมการออกกำลังกายเป็นการเดินไปตามตารางตามรูปแบบที่กำหนดไว้จากง่ายไปยาก เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 3 วัน ครั้งละ 40 นาที ส่วนผู้สูงอายุจำนวน 26 คนในกลุ่มควบคุมออกกำลังกายตามความสะดวกของตนเอง เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบประเมินสมรรถภาพการทรงตัว (the Time Up and Go test- TUG) มีค่า Intraclass Correlation Coefficient (ICC) อยู่ในช่วง 0.97–0.99 และแบบประเมินสมรรถภาพสมอง (the Montreal Cognitive Assessment - MoCA) มีค่า test–retest reliability เท่ากับ 0.92 และ inter-rater reliability เท่ากับ 0.87 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Wilcoxon Signed Ranks Test และ Mann-Whitney U test
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มผู้สูงอายุที่ได้รับการออกกำลังกายแบบก้าวตามตารางมีคะแนนสมรรถภาพการทรงตัวและสมรรถภาพสมองสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการทดลอง และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) แสดงให้เห็นว่าการออกกำลังกายแบบก้าวตามตารางซึ่งมีรูปแบบเคลื่อนไหวหลากหลายทิศทางสามารถกระตุ้นการทำงานของระบบประสาทและระบบโครงร่างกล้ามเนื้อให้ทำงานประสานกันได้ดีขึ้น ส่งผลต่อการทรงตัวที่ดีและสมรรถภาพสมองที่ดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

Burns, N., & Grove, S. K. (2009). The practice of nursing research: Appraisal, synthesis, and generation of evidence (6th ed.). Saunders Elsevier.

Centers for Disease Control and Prevention. (2023). Older adult fall prevention. https://www.cdc.gov/falls/data-research/facts-stats/

Chen, F. T., Etnier, J. L., Chan, K. H., Chiu, P. K., Hung, T. M., & Chang, Y. K. (2020). Effects of exercise training interventions on executive function in older adults: A systematic review and meta-analysis. Sports Medicine, 50(8), 1451–1467. https://doi.org/10.1007/s40279-020-01292-x

Department of Disease Control, Ministry of Public Health. (2023). Falls among older adults. https://ddc.moph.go.th/dip/news.php?news=23843 (in Thai)

Department of Older Persons. (2026). Statistical information of older persons. https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2594

Fernandes, M. S. S., Ordônio, T. F., Santos, G. C. J., Santos, L. E. R., Calazans, C. T. S., Gomes, D. A., & Santos, T. M. (2020). Effects of physical exercise on neuroplasticity and brain function: A systematic review in human and animal studies. Neural Plasticity, 2020, 8856621. https://doi.org/10.1155/2020/8856621

Goodarzi, S., Teymouri Athar, M. M., Beiky, M., Fathi, H., Nakhaee, Z., Omran, S. P., & Shafiee, A. (2024). Effect of physical activity for reducing anxiety symptoms in older adults: a meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 16(1), 153. https://doi.org/10.1186/s13102-024-00947-w

Hemrungrojn, S., Tangwongchai, S., Charoenboon, T., Panasawat, M., Supasitthumrong, T., Chaipresertsud, P., Maleevach, P., Likitjaroen, Y., Phanthumchinda, K., & Maes, M. (2021). Use of the Montreal Cognitive Assessment Thai version to discriminate amnestic mild cognitive impairment from Alzheimer’s disease and healthy controls: Machine learning results. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders, 50(2), 183–194. https://doi.org/10.1159/000517822

Institute of Geriatric Medicine. (2019). Clinical practice guidelines for geriatric syndromes. Journal of Thailand Nursing and Midwifery Council, 31(1), 5–18. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJONC/article/view/51843

Chinakat, K., & Dankamon, U. (2018). Balance training for ankle sprain prevention and rehabilitation. Sports Authority of Thailand.

Kittiphimanon, K. (2017). Assessment and management of fall risk factors among community-dwelling older adults: The role of community nurses in primary care settings. Journal of Public Health Nursing, 30(3), 183–195.

Livingston, G., Huntley, J., Sommerlad, A., Ames, D., Ballard, C., Banerjee, S., Burns, A., Cohen-Mansfield, J., Cooper, C., Costafreda, S. G., Dias, A., Fox, N., Gitlin, L. N., Howard, R., & Kales, H. C. (2020). Prevention, intervention, and care: Report of the Lancet Commission. The Lancet, 396(10248), 413–446. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30367-6

Muangpaisal, W. (2017). Gerontology and geriatrics for primary care practice. Thai Society of Gerontology and Geriatric Medicine. (in Thai)

Nasreddine, Z. S., Phillips, N. A., Bédirian, V., Charbonneau, S., Whitehead, V., Collin, I., Cummings, J. L., & Chertkow, H. (2005). The Montreal Cognitive Assessment, MoCA: A brief screening tool for mild cognitive impairment. CMAJ, 173(7), 695–699. https://doi.org/10.1503/cmaj.050051

National Statistical Office of Thailand. (2023). The 2021 survey of older persons in Thailand. https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20241209145003_27188.pdf

Nokham, R., Panuthai, S., & Kamphonsiri, T. (2016). Effects of square-stepping exercise on balance in older adults. Nursing Journal CMU, 43(3), 58–68. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/cmunursing/article/view/75136 (in Thai)

Phitsanulok Provincial Public Health Office. (2024). Elderly health screening report. https://hdc.moph.go.th/plk/public/standard-report-detail/aa86b13e8cb60cae6c3216b7e3e5f151

Prommoon, M. (2019). Effects of square-stepping exercise on balance and cognitive function in older adults with normal cognition or mild cognitive impairment (Master’s thesis). Chulalongkorn University. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/9492/ (in Thai)

Saengsawang, P., Jintanawat, O., & Sukamwang, K. (2016). Effects of step table exercise on physical fitness among older adults. Journal of Thailand Nursing and Midwifery Council, 31(1), 5–18. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJONC/article/view/51843

Shigematsu, R., Okura, T., Nakagaichi, M., Tanaka, K., Sakai, T., Kitazumi, S., & Rantanen, T. (2008). Square-stepping exercise and fall risk factors in older adults: A single-blind, randomized controlled trial. The Journals of Gerontology: Series A, Biological Sciences and Medical Sciences, 63(1), 76–82. https://doi.org/10.1093/gerona/63.1.76

Steffen, T. M., Hacker, T. A., & Mollinger, L. (2002). Age- and gender-related test performance in community-dwelling elderly people: Six-minute walk test, Berg balance scale, timed up & go test, and gait speeds. Physical Therapy, 82(2), 128–137. https://doi.org/10.1093/ptj/82.2.128

Teixeira, C. V. L., Gobbi, S., Pereira, J. R., Vital, T. M., Hernandéz, S. S. S., Shigematsu, R., & Gobbi, L. T. B. (2013). Effects of square-stepping exercise on cognitive functions of older people. Psychogeriatrics, 13(3), 148–156. https://doi.org/10.1111/psyg.12017

U.S. Department of Health and Human Services. (2018). Physical activity guidelines for Americans (2nd ed.). https://health.gov/sites/default/files/2019-09/Physical_Activity_ Guidelines_2nd_edition.pdf

World Health Organization. (2023). Falls. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/falls

World Health Organization. (2023). Dementia. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia