ประสิทธิผลของโปรแกรมเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจเพื่อป้องกันการกลับไปเสพซ้ำในผู้ที่เข้ารับการบำบัดยาเสพติดเมทแอมเฟตามีนแบบผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลเกาะคา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง
คำสำคัญ:
เมทแอมเฟตามีน, การป้องกันการกลับไปเสพซ้ำ, โปรแกรมเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบหนึ่งกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนความตั้งใจในการป้องกันการติดซ้ำ และคะแนนการรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันการกลับไปเสพซ้ำระหว่างก่อนใช้โปรแกรม หลังใช้โปรแกรม และระยะติดตามผล กลุ่มตัวอย่างคือผู้ที่ได้รับการบำบัดยาเสพติดเมทแอมเฟตามีนแบบผู้ป่วยนอก ของโรงพยาบาลเกาะคา จำนวน 30 ราย คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด เครื่องมือวิจัยได้แก่ โปรแกรมการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจประกอบด้วยกิจกรรมตามแนวคิดสิ่งที่ฉันเป็น สิ่งที่ฉันมี และสิ่งที่ฉันทำได้ แบบประเมินความตั้งใจในการป้องกันการติดซ้ำ และแบบประเมินการรับรู้ความสามารถของตนเอง ผ่านการตรวจสอบความเชื่อมั่น ด้วยการวิเคราะห์สัมประสิทธิ์อัลฟาของครอนบาค ได้ค่าเท่ากับ 0.83 และ 0.92 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ
ผลการวิจัยพบว่า คะแนนความตั้งใจในการป้องกันการติดซ้ำ และคะแนนการรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันการเสพซ้ำ ระหว่างก่อนใช้โปรแกรม หลังการใช้โปรแกรม และระยะติดตามผล 4 สัปดาห์ แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (F=28.137, df = 2, 42, p<.001,F=45.393, df = 2, 42,p<.001 ตามลำดับ) โดยพบว่า คะแนนความตั้งใจในการป้องกันการติดซ้ำมีค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (Mean Difference =0.51, 0.78 และ 0.28 ตามลำดับ) เช่นเดียวกับการรับรู้ความสามารถในการป้องกันการเสพซ้ำก็มีค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (Mean Difference =0.56, 0.86 และ 0.30 ตามลำดับ) ดังนั้น โปรแกรมการเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจช่วยเพิ่มความตั้งใจและการรับรู้ในการป้องกันการกลับไปเสพซ้ำของผู้เสพติดสารเมทแอมเฟตามีน จึงควรนําโปรแกรมไปประยุกต์ใช้เพื่อการบําบัดแบบผู้ป่วยนอกสำหรับผู้เสพเมทแอมเฟตามีนหรือสารเสพติดอื่น ๆ
เอกสารอ้างอิง
Ajzen, I., & Fishbein, M. (1980). Understanding attitudes and predicting social behavior. Prentice-Hall.
Arraheemee, A., Saengthong, T., Jeawkok, J., & Laipaporne, S. (2022). Self-prevention of drug relapse: A case study of rehabilitated drug users in Pattani Province. Journal of Community Development and Life Quality, 10(3), 345–357.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
Barakat, H. A., & Ibrahim, Z. M. (2022). Effectiveness of psychological intervention on self-efficacy, self-control, and coping among patients with substance abuse disorders. Egyptian Journal of Health Care, 13(3), 574–591. https://ejhc.journals.ekb.eg/article_253724.html
Beaulieu M, Tremblay J, Baudry C, Pearson J, & Bertrand K. (2021). A systematic review and meta-analysis of the efficacy of treatments for substance use disorders. Patient Education and Counseling, 104(6), 1231–1240. https://doi.org/10.1016/j.pec.2021.01.021.
Buchner, A. (2010). G*Power: Users Guide-Analysis by design. Düsseldorf: Heinrich-Heine-Universitat.
Campbell, S. (2013). Building resilience: A systematic review of intervention studies. Journal of Mental Health, 22(3), 263–271. https://doi.org/10.3109/09638237.2012.745187
Carrico, A. W., Gómez, W., Siever, M. D., Discepola, M. V., Dilworth, S. E., & Moskowitz, J. T. (2015). Pilot randomized controlled trial of an integrative intervention with methamphetamine-using men who have sex with men. Archives of sexual behavior, 44(7), 1861–1867. https://doi.org/10.1007/s10508-015-0505-5
Chokrung, P., Hengudomsub, P., Vatanasin, D., & Pratoomsri, W. (2016). The effect of a program to enhance perceived drug abstinence self-efficacy on intention to drug abstinence among persons with amphetamine dependence. Journal of Boromarajonani College of Nursing, Bangkok, 32(3), 37–50. (in Thai)
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Dechdee, S., & Kongsuwan, W. (2019). Development and effects of a mental health empowerment program combined with family participation on sense of coherence and mental health power among patients with drug-induced psychosis. Journal of Mental Health of Thailand, 27(3), 196–210. (in Thai)
Ekhtiari, H., & Paulus, M. (2016). Preface: Neuroscience for Addiction Medicine: From Prevention to Rehabilitation. Progress in Brain Research, 224, https://doi.org/10.1016/S0079-6123(16)00030-3
Goldstein RZ, Volkow ND. (2018).Dysfunction of the prefrontal cortex in addiction. Nature Reviews Neuroscience.19(1):1–17. https://doi.org/10.1038/nrn3119.
Grotberg, E. H. (1995). A guide to promoting resilience in children: Strengthening the human spirit. Bernard Van Leer Foundation.
Grotberg, E. H. (2003). Resilience for today: Gaining strength from adversity. Praeger.
He, H., Zhou, S., & Peng, C. (2022). Effects of resilience on impulsivity, cognition and depression during protracted withdrawal among Chinese male methamphetamine users. BMC Psychiatry, 22, 414. https://doi.org/10.1186/s12888-022-04041-8
Khalili, M., Sadeghirad, B., Bach, P., et al. (2025). Management of amphetamine and methamphetamine use disorders: A systematic review and network meta-analysis of randomized trials. International Journal of Mental Health and Addiction, 23, 4768–4786. https://doi.org/10.1007/s11469-024-01379-w
Kohka Hospital. (2024). Report on psychiatric and drug addiction services. (in Thai)
Luthar, S. S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child Development, 71(3), 543–562. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00164
Masten, A. S. (2014). Ordinary magic: Resilience in development. New York, NY: Guilford Publications.
Office of Narcotics Control Board. (2022). Thailand narcotic control annual report. Ministry of Justice. https://aseannarco.oncb.go.th/uploads/Ebook/pdf/1811339084713505.pdf (in Thai).
Princess Mother National Institute on Drug Abuse Treatment, Department of Medical Services. (2021). Statistical data: Number and percentage of drug patients, fiscal years 2017-2020. https://www.pmnidat.go.th/thai/index.php?option=com_content&task=view&id=5917&Itemid=51.
Ramadas, E., Lima, M. P., Caetano, T., Lopes, J., & Dixe, M. D. A. (2021). Effectiveness of Mindfulness-Based Relapse Prevention in Individuals with Substance Use Disorders: A Systematic Review. Behavioral sciences (Basel, Switzerland), 11(10), 133. https://doi.org/10.3390/bs11100133
Saengduenchai S, Nilban S, Jaipatum W, Konghom S, Jhinpracha Y & Singhtho T. (2014).The effect of cognitive behavior therapy on relapse prevention of methamphetamine dependence among in-patients. Nonthaburi:The Graphico Systems. (in Thai)
Saingam, D. (2018). Substance abuse policy in Thailand: Current challenges and future strategies. Journal of Drug and Alcohol Research, 7, 1–10. https://doi.org/10.4303/jdar/236058. (in Thai).
Sirinuan, S., Suphankul, P., Noosorn, N., & Wongsawat, P. (2016). Factors affecting amphetamine relapse among drug addicts after treatment. Journal of Health Sciences Research, 10(1), 39–45. (in Thai).
Southwick, S. M., Bonanno, G. A., Masten, A. S., Panter-Brick, C., & Yehuda, R. (2014). Resilience definitions, theory, and challenges: Interdisciplinary perspectives. European Journal of Psychotraumatology, 5(1), 25338.
Suebjit, S. (2024). Resilience quotient approaches for drug rehabilitation patients in Ngao District, Lampang Province. The Primary Health Care Journal (Northern Edition), 34(2), 27–33. (in Thai).
Sukanya Kanjanabat. (2025). Predictors of methamphetamine relapse among patients receiving drug treatment at Thanyarak hospitals in Thailand. Journal of Community Health Development, Khon Kaen University, 12(3), 235–254. https://he05.tci-thaijo.org/index.php/CHDMD_KKU/article/view/6572
Thajang, S., Kanchanabut, S., Chapik, N., Mongkolsawad, J., Khodchum, T., & Kwawong, K. (2023). A Study of Methamphetamine Relapse among Drug Addict Patients Receiving Therapy in Thanyarak Hospitals, North-eastern Region of Thailand. Journal of Phrapokklao Nursing College, Chanthaburi, 34(2), 127–136. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/pnc/article/view/260285
Teerachuea, P. (2024). The Effect of the Integrative Program on Relapse Prevention Among Persons with Amphetamine Dependence. Northern Health Science Journal, 11(1). (in Thai).
United Nations Office on Drugs and Crime. (2023). World drug report 2023 [Internet]. United Nations. https://www.unodc.org/unodc/data-and-analysis/Exsum_wdr2023.html
Uten, K., Ratsamesuwiwat, J., Yasin, W., Kamlue, W., & Srisuwan, P. (2022). Development of an integrated treatment program to prevent relapse among patients with methamphetamine-induced psychosis. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 36(3). (in Thai).
Yamashita, A., Yoshioka, Si. & Yajima, Y. (2021). Resilience and related factors as predictors of relapse risk in patients with substance use disorder: a cross-sectional study. Subst Abuse Treat Prev Policy 16, 40. https://doi.org/10.1186/s13011-021-00377-8
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครลำปาง
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารวารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือก่อนเท่านั้น
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
อนึ่ง ข้อความและข้อคิดเห็นต่างๆ เป็นของผู้เขียนบทความนั้นๆ ไม่ถือเป็นความเห็นของวารสารฯ และวารสารฯ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยกับข้อความและข้อคิดเห็นใดๆ ของผู้เขียน วารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการพิจารณาตีพิมพ์ตามความเหมาะสม รวมทั้งการตรวจทานแก้ไขหรือขัดเกลาภาษาให้ถูกต้องตามเกณฑ์ที่กำหนด
