ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับประสิทธิภาพการจัดการยาเฉพาะราย กรณีศึกษาโรงพยาบาลกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การหมดอายุของยาเป็นปัญหาสำคัญในระบบบริการสุขภาพของไทย โดยกลุ่มยาเฉพาะราย ก็มีแนวโน้มการหมดอายุสูง เนื่องจากปริมาณการใช้ที่ไม่เหมาะสมและการจัดการที่ไม่มีประสิทธิภาพ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับประสิทธิภาพการจัดการยาเฉพาะราย โรงพยาบาลกาฬสินธุ์ โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างคือบุคลากร ทางเภสัชกรรมในโรงพยาบาลกาฬสินธุ์จำนวน 32 คน คัดเลือกโดยวิธีเฉพาะเจาะจง เก็บข้อมูล โดยใช้แบบสอบถาม ระยะเวลาดำเนินการในเดือนเมษายน-พฤษภาคม 2568 ผลการวิจัยพบว่า ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 93.75 อายุ 31–40 ปี ร้อยละ 46.88 จบปริญญาตรี ร้อยละ 87.50 และทำงานมามากกว่า 11 ปี ร้อยละ 68.76 โดยปฏิบัติงานในห้อง จ่ายยาผู้ป่วยใน ร้อยละ 46.88 โดยมีหน้าที่เกี่ยวข้องกับการจ่ายยา ร้อยละ 90.63 และการเฝ้าระวัง ยาหมดอายุ ร้อยละ 71.88 ส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับการจัดการยาเฉพาะรายระดับสูง (mean = 9.28, S.D.=0.73) ประสิทธิภาพการจัดการยาเฉพาะรายระดับสูง (mean = 4.33, S.D.=0.38) ระดับการรับรู้ประโยชน์ (mean = 4.32, S.D.=0.42) การมีส่วนร่วม (mean = 3.87, S.D.=0.37) และความพึงพอใจ (mean = 4.28, S.D. = 0.38) ของบุคลากรอยู่ในระดับสูงเช่นกัน ผลการวิเคราะห์ ความสัมพันธ์โดยใช้สถิติ ไคสแควร์พบว่า ต่ำแหน่งงานและบทบาทในกระบวนการจัดเก็บยาในคลัง มีความสัมพันธ์กับประสิทธิภาพการจัดการยาเฉพาะรายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.05) การวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าการจัดการยาเฉพาะรายที่มีระบบความรู้ การเฝ้าระวัง และบทบาทของ บุคลากรที่ชัดเจน มีส่วนสำคัญในการลดปัญหายาหมดอายุในโรงพยาบาลภาครัฐ