การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพวัยทำงานและสร้างสุขภาวะองค์กรในสถานประกอบกิจการแบบบูรณาการโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย : เขตสุขภาพที่ 7
คำสำคัญ:
การส่งเสริมสุขภาพ, การสร้างองค์กรสุขภาวะ, การมีส่วนร่วม, ภาคีเครือข่าย, โรคไม่ติดต่อเรื้อรังบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้วัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์สุขภาพและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และ 2) พัฒนาและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพวัยทำงานและสร้างสุขภาวะองค์กรในสถานประกอบกิจการแบบบูรณาการโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย วิธีการวิจัย โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม 4 ขั้นตอน (PAOR) กลุ่มตัวอย่างในการประเมินประสิทธิผลคือ พนักงานกลุ่มเสี่ยงต่อสุขภาพ (เช่น BMI เกินเกณฑ์, เสี่ยง NCDs) จำนวน 172 คน เก็บข้อมูลสถานะสุขภาพ (รอบเอวเปอร์เซ็นต์ไขมัน, ระดับน้ำตาลในเลือด, ความดันโลหิต) และพฤติกรรมสุขภาพ ก่อนและหลังการทดลองใช้รูปแบบระยะเวลา 4 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ paired−t−test
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีภาวะอ้วน ร้อยละ 61.0 มีพฤติกรรมการบริโภคอาหารหวาน มัน เค็มร้อยละ 90.70 กิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ ร้อยละ 72.10 รูปแบบที่ได้จากการพัฒนามี 9 กิจกรรมหลัก หลังการทดลองใช้รูปแบบฯ กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยของรอบเอว, เปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย, ระดับน้ำตาลในเลือด, และความดันโลหิตตัวล่างลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) และมีพฤติกรรมสุขภาพดีขึ้น โดยเฉพาะการลดการสูบบุหรี่ ดื่มสุรา และบริโภคอาหารหวาน มัน เค็ม เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ความพึงพอใจโดยภาพรวมของภาคีเครือข่ายอยู่ในระดับมาก
สรุปและข้อเสนอแนะรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพฯ นี้มีประสิทธิผลในการปรับปรุงสถานะสุขภาพและพฤติกรรมของพนักงานกลุ่มเสี่ยง ควรขยายผลไปยังสถานประกอบกิจการอื่น ๆ และพัฒนาโปรแกรมการดูแลเฉพาะบุคคลเพื่อผลลัพธ์ที่ดีขึ้นต่อดัชนีมวลกายและไขมันในเลือดต่อไป
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานผลการสำรวจภาวะการทำงานของประชากร ทั่วราชอาณาจักร ไตรมาสที่ 2: เมษายน – มิถุนายน 2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงาน; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 ม.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www. nso.go.th /nsoweb/storage/ survey_detail/2024/ 20241120084919_54970.pdf.
World Health Organization (WHO). Noncommunicable Diseases Progress Monitor. [Intranet]. 2022 [Accessed 12 January 2024]. Available from : https://www.who.int/publications/i/item/9789240047761.
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในประเทศไทย. [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 5 สิงหาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ddc.moph.go.th.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.รายงานข้อมูลตัวชี้วัดกลุ่มวัยทำงาน. [อินเตอร์เน็ต]. ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 15 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://dashboard. anamai.moph.go.th/workingage.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. รายงานผลการประเมินสุขภาพจิตตนเอง (Mental Health Check In) . 2565-2566 [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 20 ธันวาคม 2566. เข้าถึงได้จาก: https://checkin. dmh.go.th/dashboards.
Kemmis, S. & McTaggart, R. The Action Reacher Planer. Victoria: Deakin University.1998; 3
วรรณภา ประทุมโทน และคณะ. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมต่อพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพและสถานะสุขภาพของบุคลากรวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี.วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2562; 28: 96-108.
ปิยนุช พันธ์ศิริ. การประเมินผลโครงการส่งเสริมสุขภาพวัยทำงานในสถานประกอบกิจการ เขตสุขภาพที่ ๑๐. [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: hpc10.anamai.moph.go.th.
ภาวิดา อุดมฉวี, วัลยา พึ่งพงษ์ และพวงผกา ลิขิตพงษ์วิทย์. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ จังหวัดพิจิตร. วารสารวิชาการสาธารณสุขและสุขภาพชุมชน 2565; 5(3): 1-13
กรรณิการ์ สุวรรณ, ปาวรตี สิงขรัตน์ และ มนตรา พิเชฐวีรชัย. ผลของรูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต (lifestyle medicine) ผู้รับบริการกลุ่มเสี่ยงไขมันในเลือดผิดปกติวัยทำงานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา2568; 15 :139-52.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้ลงตีพิมพ์ในวารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น ถือเป็นผลงานทางวิชาการหรือวิจัย ผลการวิเคราะห์ตลอดจนข้อเสนอแนะเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของวารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น หรือกองบรรณาธิการแต่อย่างใด ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
