รูปแบบนวัตกรรมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรสาธารณสุขในการส่งเสริมการคุมกำเนิดในวัยรุ่นด้วยการอบรมเชิงปฏิบัติการเทคโนโลยีการวางแผนครอบครัวและการดูแลสุขภาพอนามัยสตรี ในเขตสุขภาพที่ 7

ผู้แต่ง

  • ชนิตา รุ่งวิทยาการ ศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น
  • มเหศักดิ์ ภูริวัฒน์ภากร ศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น

คำสำคัญ:

การพัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติ, เทคโนโลยีการวางแผนครอบครัว, การดูแลสุขภาพอนามัยสตรี, การรับรู้สมรรถนะแห่งตน

บทคัดย่อ

  การวิจัยและพัฒนาแบบผสมผสานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการเทคโนโลยีการวางแผนครอบครัวและการดูแลสุขภาพอนามัยสตรีและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบเพื่อส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนของบุคลากรสาธารณสุขในเขตสุขภาพที่ 7 กลุ่มตัวอย่างคือบุคลากรสาธารณสุขในเขตสุขภาพที่ 7 จำนวน 92 คน ประกอบด้วยแพทย์ พยาบาลและนักวิชาการสาธารณสุข เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบทดสอบความรู้ก่อน-หลังอบรม (Pre-Post test) ซึ่งเป็นแบบทดสอบปรนัย (MCQ) 4 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ ครอบคลุมเนื้อหา 3 ด้าน คือ เทคโนโลยีคุมกำเนิด, การให้คำปรึกษาวัยรุ่นและการใช้สื่อดิจิทัล (ผ่านการตรวจสอบคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) เท่ากับ 0.95 ค่าความยากง่าย (p) อยู่ระหว่าง 0.28-0.79 และค่าอำนาจจำแนก (r) อยู่ระหว่าง 0.22-0.81), แบบประเมินการรับรู้สมรรถนะแห่งตน, แบบประเมินความพึงพอใจและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติ Paired t-test และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

  ผลการวิจัยพบว่ารูปแบบนวัตกรรมมีประสิทธิผลสูงในการเสริมสร้างศักยภาพบุคลากร โดยคะแนนความรู้หลังอบรมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ผลต่างเฉลี่ย +2.76 คะแนน, p < 0.001) และคะแนนการรับรู้สมรรถนะแห่งตนเพิ่มขึ้นทุกมิติ (คะแนนรวมเพิ่มขึ้น +1.24 คะแนน, p < 0.001) นอกจากนี้ บุคลากรร้อยละ 83.3 มีการให้คำปรึกษาวัยรุ่นอย่างน้อย 1 ครั้งหลังอบรม และร้อยละ 73.3 นำสื่อดิจิทัลไปใช้ในงานจริง หน่วยบริการที่เข้าร่วมร้อยละ 90 มีการยอมรับและนำรูปแบบไปประยุกต์ใช้ ความพึงพอใจของบุคลากรอยู่ในระดับ "สูงมาก" (M = 4.58 ± 0.49) สรุปได้ว่ารูปแบบการอบรมเชิงปฏิบัติการที่พัฒนาขึ้นสามารถตอบสนองต่อความต้องการของบุคลากรสาธารณสุขได้อย่างมีประสิทธิผล

 

 

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Adolescent pregnancy. Geneva: WHO; 2022.

มเหศักดิ์ ภูริวัฒน์ภากร, แพรวทิพฑ์ สุธีรประเสริฐ, ธัญลักษณ์ วัฒน์ศิริธรรม. ผลของโปรแกรมการพัฒนา ความรอบรู้ด้านสุขภาพวัยรุ่นต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พร้อมเขตสุขภาพที่ 7. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 2567: 16(2), 151-52.

United Nations Population Fund. State of world population 2021: My body is my own – Claiming the right to autonomy and self-determination. New York: UNFPA; 2021.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นประเทศไทย ปี 2568. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2569.

Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman; 1997.

Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000;15(3):259–67.

Freeman S, Eddy SL, McDonough M, Smith MK, Okoroafor N, Jordt H, et al. Active learning increases student performance in science, engineering, and mathematics. Proc Natl Acad Sci U S A. 2014;111(23):8410-5.

Michie S, van Stralen MM, West R. The behaviour change wheel: a new method for characterising and designing behaviour change interventions. Implement Sci. 2011;6:42.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

27-04-2026

รูปแบบการอ้างอิง

1.
รุ่งวิทยาการ ช, ภูริวัฒน์ภากร ม. รูปแบบนวัตกรรมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรสาธารณสุขในการส่งเสริมการคุมกำเนิดในวัยรุ่นด้วยการอบรมเชิงปฏิบัติการเทคโนโลยีการวางแผนครอบครัวและการดูแลสุขภาพอนามัยสตรี ในเขตสุขภาพที่ 7. วารสารศอ.7 [อินเทอร์เน็ต]. 27 เมษายน 2026 [อ้างถึง 29 เมษายน 2026];18(1):30-41. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/johpc7/article/view/280481

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย