(บทความวิจัย) การเปรียบเทียบการตรวจ anti-dsDNA ด้วยวิธี Crithidia luciliae Immunofluorescence Test และ Line Immunoblot Assay ในการวินิจฉัยโรค SLE และ Lupus Nephritis

วิศันสนีย์ การุญบุญญานันท์; กิตติกร  ดวงกำ; พิมพ์ชนก  ตันติวงส์; มนสิตา  ตันยะ; ญาดา  ศิริพันธ์โนน; ธีรศักดิ์  พาจันทร์

ผู้แต่ง

วิศันสนีย์ การุญบุญญานันท์ กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์และพยาธิวิทยาคลินิก โรงพยาบาลขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
กิตติกร ดวงกำ หน่วยโรคข้อและรูมาติสซั่ม กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
พิมพ์ชนก ตันติวงส์ หน่วยโรคข้อและรูมาติสซั่ม กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
มนสิตา ตันยะ หน่วยโรคข้อและรูมาติสซั่ม กลุ่มงานกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
ญาดา ศิริพันธ์โนน หน่วยโรคข้อและรูมาติสซั่ม กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
ธีรศักดิ์ พาจันทร์ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก จังหวัดขอนแก่น

คำสำคัญ:

การทดสอบไลน์อิมมูโนบล็อต , การทดสอบอิมมูโนฟลูออเรสเซนซ์โดยใช้เชื้อ Crithidia luciliae , ไตอักเสบลูปัส, โรคเอสแอลอี , แอนติบอดีต่อดีเอ็นเอสายคู่

บทคัดย่อ

Anti-dsDNA เป็นเกณฑ์ที่สำคัญในการวินิจฉัยโรค SLE การตรวจ anti-dsDNA ด้วยวิธี Crithidia luciliae immunofluorescence test (CLIFT) และ line immunoblot assay (LIA) ใช้แอนติเจนและหลักการตรวจวิเคราะห์ที่แตกต่างกัน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความสอดคล้องของทั้งสองวิธี และศึกษาผลการวินิจฉัยโรคเมื่อผลไม่สอดคล้องกัน โดยพิจารณาผล anti-nucleosome และ anti-histone ร่วมด้วย โดยสืบค้นผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการย้อนหลังในผู้ป่วยที่แพทย์สงสัย SLE และส่งตรวจ anti-dsDNA ทั้งวิธี CLIFT และ LIA ในช่วง พ.ศ. 2561-2566 จำนวน 1,799 ราย และสืบค้นเวชระเบียนผู้ป่วยที่มีผลการตรวจทั้ง 2 วิธีไม่สอดคล้องกันหรือสอดคล้องกันบางส่วนรวม 300 ราย เพื่อดูผลการวินิจฉัยโรค วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Cohen’s kappa สถิติเชิงพรรณนา สถิติ Chi-square หรือ Fisher’s exact test พบว่าวิธี CLIFT และ LIA มีความสอดคล้องกันปานกลาง (kappa = 0.548) เมื่อศึกษากลุ่มที่มีผล anti-dsDNA เป็นลบด้วยวิธี LIA 1,436 ราย พบว่าการพบ anti-nucleosome หรือ anti-histone มีโอกาสปานกลางที่จะพบ anti-dsDNA ด้วยวิธี CLIFT (p < 0.001) แต่หากทราบอยู่ก่อนแล้วว่ามีผล CLIFT เป็นบวก การพบแอนติบอดีทั้งสองชนิดไม่สามารถจำแนกผู้ป่วย SLE และ lupus nephritis (LN) ให้ชัดเจนขึ้นได้ (p = 0.967 และ 0.247 ตามลำดับ) กรณีที่ผลตรวจ anti-dsDNA ของทั้งสองวิธีไม่สอดคล้องกัน CLIFT สามารถจำแนก SLE และ LN ได้ชัดเจนกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.001) และเมื่อตรวจสอบผลตรวจของแต่ละวิธีโดยทราบว่าอีกวิธีให้ผลเป็นบวกพบว่า ผลของ CLIFT ที่ต่างกันจำแนกผู้ป่วย SLE และ LN ได้ดี (p < 0.001 และ p = 0.048 ตามลำดับ) ขณะที่ LIA ไม่สามารถจำแนกได้อย่างชัดเจน (p = 0.748 และ 0.095 ตามลำดับ) สรุปได้ว่าเมื่อผลตรวจ anti-dsDNA เป็นลบด้วยวิธี LIA หากผล anti-nucleosome หรือ anti-histone เป็นบวก จะมีโอกาสปานกลางที่จะตรวจพบ anti-dsDNA ด้วยวิธี CLIFT และกรณี CLIFT เป็นบวกจะสามารถบ่งชี้ SLE และ LN ได้ชัดเจนขึ้น แต่หากมีผล anti-dsDNA ด้วยวิธี CLIFT ที่เป็นบวกอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องส่งตรวจวิธี LIA เพื่อดูผลของ anti-dsDNA, anti-nucleosome และ anti-histone สำหรับวินิจฉัย SLE อีก แนวทางนี้อาจช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการวินิจฉัย ลดค่าใช้จ่ายทางสุขภาพ และลดเวลาในการวินิจฉัยโรคได้

เอกสารอ้างอิง

Wang X, Xia Y. Anti-double Stranded DNA Antibodies: Origin, Pathogenicity, and Targeted Therapies. Front Immunol 2019; 10: 1667.

Shang X, Ren L, Sun G, et al. Anti-dsDNA, anti-nucleosome, anti-C1q, and anti-histone antibodies as markers of active lupus nephritis and systemic lupus erythematosus disease activity. Immun Inflamm Dis 2021; 9: 407-18.

Infantino M, Palterer B, Previtali G, et al. Comparison of current methods for anti-dsDNA antibody detection and reshaping diagnostic strategies. Scand J Immunol 2022; 96: e13220.

Damoiseaux J, Andrade LEC, Carballo OG, et al. Clinical relevance of HEp-2 indirect immunofluorescent patterns: the International Consensus on ANA patterns (ICAP) perspective. Ann Rheum Dis 2019; 78: 879-89.

Rodriguez-Jimenez NA, Perez-Guerrero EE, Gamez-Nava JI, et al. Anti-nucleosome antibodies increase the risk of renal relapse in a prospective cohort of patients with clinically inactive systemic lupus erythematosus. Sci Rep 2020; 10: 12698.

Aringer M, Costenbader K, Daikh D, et al. 2019 European League Against Rheumatism/American College of Rheumatology Classification Criteria for Systemic Lupus Erythematosus. Arthritis Rheumatol Hoboken NJ 2019; 71: 1400-12.

Infantino M, Nagy E, Bizzaro N, Fischer K, Bossuyt X, Damoiseaux J. Anti-dsDNA antibodies in the classification criteria of systemic lupus erythematosus. J Transl Autoimmun 2022; 5: 100139.

Petri M, Orbai AM, Alarcón GS, et al. Derivation and validation of the Systemic Lupus International Collaborating Clinics classification criteria for systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum 2012; 64: 2677-86.

Agmon-Levin N, Damoiseaux J, Kallenberg C, et al. International recommendations for the assessment of autoantibodies to cellular antigens referred to as anti-nuclear antibodies. Ann Rheum Dis 2014; 73: 17-23.

Zhao J, Wang K, Wang X, et al. The performance of different anti-dsDNA autoantibodies assays in Chinese systemic lupus erythematosus patients. Clin Rheumatol 2018; 37: 139-44.

Infantino M, Manfredi M, Merone M, et al. Analytical variability in the determination of anti-double-stranded DNA antibodies: the strong need of a better definition of the old and new tests. Immunol Res 2018; 66: 340-7.

Enocsson H, Sjöwall C, Wirestam L, et al. Four Anti-dsDNA Antibody Assays in Relation to Systemic Lupus Erythematosus Disease Specificity and Activity. J Rheumatol 2015; 42: 817-25.

Orme ME, Voreck A, Aksouh R, Schreurs MWJ. Anti-dsDNA Testing Specificity for Systemic Lupus Erythematosus: A Systematic Review. J Appl Lab Med 2022; 7: 221-39.

Nieto-Aristizábal I, España LJ, Ortega J, et al. Diagnostic Performance of Anti-dsDNA Tests by Indirect Immunofluorescence and Enzyme-linked Immunosorbent Assay in Patients with Systemic Lupus Erythematosus. J Appl Lab Med 2023; 8: 713-25.

Cuomo L, Vitillo M, Della Rocca M, Trivedi P. Comparative analysis of three methods in anti-dsDNA antibodies detection: implications for Systemic Lupus Erythematosus diagnosis. Scand J Immunol 2022; 95: e13123.

Landis JR, Koch GG. The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics 1977; 33: 159-74.

Yang J young, Oh EJ, Kim Y, Park YJ. Evaluation of Anti-dsDNA antibody tests: Crithidia luciliae immunofluorescence test, immunoblot, enzyme-linked immunosorbent assay, chemiluminescence immunoassay. Korean J Lab Med 2010; 30: 675-84.

MAHIR L, HSAI F ezzahra, BOURHANBOUR AD, BAKKOURI JE. Performance evaluation of immunoblot for the detection of anti-DNA antibodies compared to indirect immunofluorescence on Crithidia luciliae. J Hum Virol Retrovirol 2023; 10: 30-2.

Yang J, Xu Z, Sui M, et al. Co-Positivity for Anti-dsDNA, -Nucleosome and -Histone Antibodies in Lupus Nephritis Is Indicative of High Serum Levels and Severe Nephropathy. PloS One 2015; 10: e0140441.

Aarden LA, de Groot ER, Feltkamp TE. Immunology of DNA. III. Crithidia luciliae, a simple substrate for the determination of anti-dsDNA with the immunofluorescence technique. Ann N Y Acad Sci 1975; 254: 505-15.

Winfield JB, Faiferman I, Koffler D. Avidity of anti-DNA antibodies in serum and IgG glomerular eluates from patients with systemic lupus erythematosus. Association of high avidity antinative DNA antibody with glomerulonephritis. J Clin Invest 1977; 59: 90-6.

Swaak T, Smeenk R. Detection of anti-dsDNA as a diagnostic tool: a prospective study in 441 non-systemic lupus erythematosus patients with anti-dsDNA antibody (anti-dsDNA). Ann Rheum Dis 1985; 44: 245-51.

Nossent JC, Huysen V, Smeenk RJ, Swaak AJ. Low avidity antibodies to dsDNA as a diagnostic tool. Ann Rheum Dis 1989; 48: 748-52.

Butler JE. Solid supports in enzyme-linked immunosorbent assay and other solid-phase immunoassays. Methods San Diego Calif 2000; 22: 4-23.

Eriksson C, Kokkonen H, Johansson M, Hallmans G, Wadell G, Rantapää-Dahlqvist S. Autoantibodies predate the onset of systemic lupus erythematosus in northern Sweden. Arthritis Res Ther 2011; 13: R30.

Arbuckle MR, James JA, Kohlhase KF, Rubertone MV, Dennis GJ, Harley JB. Development of anti-dsDNA autoantibodies prior to clinical diagnosis of systemic lupus erythematosus. Scand J Immunol 2001; 54: 211-9.

Arbuckle MR, McClain MT, Rubertone MV, et al. Development of autoantibodies before the clinical onset of systemic lupus erythematosus. N Engl J Med 2003; 349: 1526-33.

Compagno M, Jacobsen S, Rekvig OP, et al. Low diagnostic and predictive value of anti-dsDNA antibodies in unselected patients with recent onset of rheumatic symptoms: results from a long-term follow-up Scandinavian multicentre study. Scand J Rheumatol 2013; 42: 311-6.