(บทความวิจัย) การศึกษาระดับ HbA1c และความผิดปกติของฮีโมโกลบิน ในเลือดที่ใช้ EDTA blood,  NaF blood และ Lithium-heparin blood โดยวิธี capillary electrophoresis

พิทยา ตรีรัตน์; นภธร  พรศรีวทัญญู; เพ็ญศิริ  ชูส่งแสง; พัฒนพงศ์ ชูส่งแสง

ผู้แต่ง

พิทยา ตรีรัตน์ สาขาวิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา
นภธร พรศรีวทัญญู สาขาวิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา
เพ็ญศิริ ชูส่งแสง สาขาวิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา
พัฒนพงศ์ ชูส่งแสง สาขาวิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา

คำสำคัญ:

โซเดียมฟลูออไรด์, ลิเธียมเฮปาริน, อีดีทีเอ, ฮีโมโกลบินเอวันซี

บทคัดย่อ

Hemoglobin A1c (HbA1c) มีการใช้อย่างแพร่หลายสำหรับประเมินระดับน้ำตาลเฉลี่ยในช่วง 2-3 เดือนที่ผ่านมา การตรวจวิเคราะห์ทำโดยเจาะเลือดตัวอย่างใส่หลอดเอทิลีนไดเอมีนเตตราอะซิติกแอซิด (EDTA) แต่ปัจจุบันพบปัญหาว่าผู้ป่วยต้องเจาะเลือดใส่หลอดหลายประเภท ปริมาณมาก เจาะเลือดยาก ทำให้ผู้ป่วยบางรายไม่สามารถเจาะเลือดได้ครบถ้วน อีกทั้งกรณีแพทย์ขอเพิ่มการทดสอบ HbA1c ทำให้ผู้ป่วยต้องเจาะเลือดซ้ำ จึงเป็นที่มาของการศึกษาครั้งนี้ โดยทำการทดลองเพื่อเปรียบเทียบระดับ HbA1c ในตัวอย่างเลือด EDTA ตัวอย่างเลือดโซเดียมฟลูออไรด์ (NaF) และตัวอย่างเลือดลิเธียมเฮปาริน (LH) ที่ตรวจวัดด้วยวิธี capillary electrophoresis ซึ่งสามารถรายงานผลตรวจคัดกรองหมู่เลือด (screening typing) ควบคู่กับผล HbA1c โดยใช้เลือดจำนวน 234 ตัวอย่าง แยกเป็นกลุ่มที่มีฮีโมโกลบินปกติ 104 รายและกลุ่มที่มีฮีโมโกลบินผิดปกติ 130 ราย มีค่า HbA1c อยู่ในช่วงร้อยละ 4.6-16.4 ผลการเปรียบเทียบระดับ HbA1c พบว่ากลุ่มที่มีฮีโมโกลบินปกติ ตัวอย่างเลือด EDTA และเลือด NaF มีค่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) แต่ตัวอย่างเลือด EDTA และเลือด LH มีค่าไม่แตกต่างกัน (p = 0.328) กลุ่มที่มีฮีโมโกลบินผิดปกติพบว่า ตัวอย่างเลือด EDTA เทียบกับเลือด NaF และเลือด LH มีค่าไม่แตกต่างกัน (p = 0.233, 0.126) ผลการวิเคราะห์ Bland Altman analysis พบว่าตัวอย่างทั้งหมดมีค่า HbA1c แตกต่างกันอยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ (± ร้อยละ 8) การวิเคราะห์การถดถอยเชิงเส้น (linear regression) ของตัวอย่างเลือด EDTA เลือด NaF และเลือด LH ที่มีฮีโมโกลบินปกติและผิดปกติเท่ากับ R²= 0.996, 0.995, 0.995, 0.994 ตามลำดับ สรุปได้ว่า สามารถใช้ตัวอย่างเลือด NaF และตัวอย่างเลือด LH ในการตรวจ HbA1c ด้วยเครื่อง Sebia Capillarys 3 Tera พร้อมทั้งสามารถรายงานผลตรวจคัดกรองชนิดฮีโมโกลบิน (hemoglobin typing screening) ควบคู่กับค่า HbA1c ได้ภายในวันเดียวกัน

เอกสารอ้างอิง

Rohlfing CL, England JD, Wiedmeyer H, Tennill A, Little RR, Goldstein DE. Defining the relationship between plasma glucose and HbA1c, analysis of glucose profiles and HbA1c in the diabetes control and complications trial. Diabetes Care 2002; 25: 275-8.

Department of Medical Sciences. Rational Laboratory Use (RLU) guideline [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2023 [cited 2025 Feb 22]. Available from: https://rluthailand.com/

RLUguideline.pdf. (in Thai)

Herpol M, Lanckmans K, Van Neyghem S, et al. Evaluation of the Sebia Capillarys 3 Tera and the Bio-Rad D-100 Systems for the Measurement of Hemoglobin A1c. Am J Clin Pathol 2016; 146: 67-77.

Orts JA, Zúñiga A, Bello Y, Fabregat AB, Vicente AI. HbA1c Determination by Capillary Electro-

phoresis is an Efficient Method for Detecting β-Thalassemias and Hemoglobin Variants. Hemoglobin 2016; 40: 335-40.

Prasertwatanakorn W, Vattanaviboon P, Rerksngarm T. The effect of thalassemia and abnormal hemoglobins on HbA1c assay by ion exchange HPLC, boronate affinity chromatography and immunoassay. J Med Assoc Thai 2016; 44: 5842-53. (in Thai)

Rohlfing C, Hanson S, Weykamp C, et al. Effects of hemoglobin C, D, E and S traits on measurements of hemoglobin A1c by twelve methods. Clin Chim Acta 2016; 455: 80-3.

Little RR, La’ulu SL, Hanson SE, Rohlfing CL, Schmidt RL. Effect of 49 different rare Hb variants on HbA1c measurement in eight methods. J Diabetes Sci Technol 2015; 9: 850-6.

Lin CN, Emery JT, Little RR, et al. Effects of hemoglobin C, D, E and S traits on measurements of HbA1c by six methods. Clin Chim Acta 2012; 413: 819-21.

Mongia SK, Little RR, Rohlfing CL, et al. Effects of hemoglobin C and S traits on the Results of 14 commercial Glycated Hemoglobin Assay. Am J Clin Pathol 2008; 130: 136-40.

Choosongsang P, Muenniam B, Choosongsang P, Petkliang W, Sriwimol W. Frequency of hemoglobinopathies reported with HbA1c results in diabetic patients in Songklanagarind Hospital. J Med Tech Assoc Thai 2023; 51: 8434-42. (in Thai)

Chusongsang P, Musigawan P, Wannapong N, Musow A, Apirakthunyakorn P. Comparative study of HbA1c measurement using EDTA blood vs. NaF blood. Songkla Med J 2005; 23: 73. (in Thai)

Boonlert W, Narakantha P, Onseng S, Yamphochai S, Nuanmuang N, Moophprasit K. Hemoglobin A1c levels obtained from EDTA, lithium heparin, lithium heparin plus glycerides, and sodium fluoride blood samples. Songkla Med J 2010; 28: 107-16. (in Thai)

Pongruea P, Teerajetgul Y. Comparative study of HbA1c levels in EDTA blood versus lithium-heparinized blood determined by boronate affinity chromatography method. J Med Tech Assoc Thai 2021; 49: 7963-74. (in Thai)

Nonglak Wiratchai. (2555). Determining sample size and interesting new statistical analyses. [on the internet]. [cited 2023 Jun 20]. Available from: http://lllskill.com/web/files/GPower.pdf. (in Thai)

Westgard QC. 2025 CLIA Acceptance Limits for Proficiency Testing [Internet]. Westgard QC; 2024 [cited 2025 Mar 28]. Available from: http://westgard.com/clia-a-quality/quality-requirements/2024-clia-requiremen.

Clinical and Laboratory Standards Institute. User verification of precision and estimation of bias; approved guideline-3rd ed. Wayne, PA: CLSI; 2014. CLSI document EP15-A3.

Weykamp C, Siebelder C. Evaluation of Performance of Laboratories and Manufacturers Within the Framework of the IFCC model for Quality Targets of HbA1c. J Diabetes Sci Technol. 2018; 12: 747-52.

Weykamp C. The new era of accuracy in HbA1c measurement. Ann Lab Med 2013; 33: 393-400. doi:10.3343/alm.2013.33.6.393.

Allison F, Stephen D. Effect of different anti-coagulants on the accuracy of glycated haemoglobin results. Asian J Med Health 2019; 16: 1-5.

Sarmah D, Sharma B. A comparative evaluation of HbA1c measurement in different anticoagulant vials and its stability on storage. Int J Curr Res Rev 2013; 5: 1-7.

Sanford KW, McPherson RA. Preanalysis. In: McPherson RA, Pincus MR. editors. Henry’s clinical diagnosis and management by laboratory methods. Philadelphia: Elsevier, 2011; 24-36.

Haverstick DM, Jones PM. Specimen collection and processing. In: Rifal N, Horvath AR, Wittwer CT. editors. Tietz textbook of clinical chemistry and molecular diagnostics. 6th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier; 2018; 6: 70-2.

National Glycohemoglobin Standardization Program (NGSP), 2024. [home page on Internet]. HbA1c Assay Interferences; [cited 2025 Feb 20]. Available from: http://www.ngsp.org/interf.asp.