ความสัมพันธ์ของพารามิเตอร์เม็ดเลือดแดงกับความถูกต้องของผลการทดสอบดีซีไอพี ในผู้เป็นพาหะฮีโมโกลบินอี: แนวทางปรับปรุงวิธีการทดสอบเพื่อป้องกันการเกิดผลลบปลอม
คำสำคัญ:
พาหะฮีโมโกลบินอี, การทดสอบดีซีไอพี, พารามิเตอร์เม็ดเลือดแดง, ผลลบปลอม, เม็ดเลือดแดงเข้มข้นบทคัดย่อ
การตรวจคัดกรองฮีโมโกลบินอีด้วยการทดสอบดีซีไอพีเป็นวิธีที่ง่ายและมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามยังพบผลลบปลอมได้แม้ว่าควบคุมการทดสอบได้ตามมาตรฐาน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพารามิเตอร์เม็ดเลือดแดง ชนิดของตัวอย่างและปริมาตรเลือดกับผลการทดสอบดีซีไอพีในผู้เป็นพาหะฮีโมโกลบินอี โดยศึกษากับตัวอย่างเลือดของพาหะฮีโมโกลบินอีจำนวน 300 ตัวอย่าง ทุกตัวอย่างมีชนิดฮีโมโกลบินเป็น EA ตรวจยืนยันการกลายพันธุ์ด้วยเทคนิค allele-specific polymerase chain reaction ทดสอบดีซีไอพีด้วยชุดน้ำยา KKU-DCIP-Clear วิเคราะห์ผลกระทบของความเข้มข้นฮีโมโกลบิน ชนิดของตัวอย่าง และปริมาตรเลือดต่อผลการทดสอบ ผลการศึกษาพบ 51 (ร้อยละ 17) ตัวอย่าง ให้ผลการทดสอบเป็นลบ ค่าเฉลี่ยฮีโมโกลบินและปริมาณฮีโมโกลบินอีในกลุ่มที่ให้ผลเป็นลบเท่ากับ 7.7±2.2 กรัมต่อเดซิลิตร และร้อยละ 19.0±5.1 ตามลำดับ ขณะที่กลุ่มที่ให้ผลเป็นบวกมีค่าเฉลี่ย 10.5±2.1 กรัมต่อเดซิลิตร และร้อยละ 25.6±4.0 ตามลำดับ การวิเคราะห์ logistic regression พบความเข้มข้นฮีโมโกลบินสัมพันธ์กับผลการทดสอบดีซีไอพีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.03, OR = 2.516, 95% CI = 1.073-5.897) และพบผลลบเพิ่มขึ้นเมื่อฮีโมโกลบินต่ำกว่า 8 กรัมต่อเดซิลิตร และสูงถึงร้อยละ 100 เมื่อฮีโมโกลบินต่ำกว่า 6 กรัมต่อเดซิลิตร ผลการทดสอบซ้ำด้วยเม็ดเลือดแดงเข้มข้นในกลุ่มที่เคยให้ผลเป็นลบพบว่าให้ผลเป็นบวกในทุกตัวอย่าง ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า ความเข้มข้นฮีโมโกลบินมีผลต่อความถูกต้องของผลการทดสอบดีซีไอพี ผลเป็นลบปลอมเพิ่มขึ้นตามการลดลงของฮีโมโกลบิน ดังนั้นควรทราบความเข้มข้นฮีโมโกลบินก่อนทำการทดสอบ และควรใช้ตัวอย่างเป็นเม็ดเลือดแดงเข้มข้นเมื่อฮีโมโกลบินต่ำกว่า 8 กรัมต่อเดซิลิตร เพื่อป้องกันการเกิดผลลบปลอม
เอกสารอ้างอิง
Orkin SH, Kazazian HH Jr, Antonarakis SE, Ostrer H, Goff SC, Sexton JP. Abnormal RNA processing due to the exon mutation of beta E-globin gene. Nature 1982; 300: 768-9. doi: 10.1038/300768a0.
Fucharoen S, Weatherall DJ. Progress Toward the Control and Management of the Thalassemias. Hematol Oncol Clin North Am 2016; 30: 359-71. doi: 10.1016/j.hoc.2015.12.001.
Weatherall DJ, Clegg JB. Inherited haemoglobin disorders: an increasing global health problem. Bull World Health Organ 2001; 79: 704-12.
Fucharoen S, Winichagoon P. Thalassemia in SouthEast Asia: problems and strategy for prevention and control. Southeast Asian J Trop Med Public Health 1992; 23: 647-55.
Olivieri NF, Pakbaz Z, Vichinsky E. HbE/β-thalassemia: basis of marked clinical diversity. Hematol Oncol Clin North Am 2010; 24: 1055-70. doi: 10.1016/j.hoc.2010.08.008.
Mandal PK, Nataraj KS, Baul SN, Ghosh MK, Dolai TK. Efficacy of Dichlorophenolindophenol (DCIP) as Screening Test for Hb E: Revisited. Indian J Hematol Blood Transfus 2020; 36: 535-41.
Winichagoon P, Thitivichianlert A, Lebnak T, Piankijagum A, Fucharoen S. Screening for the carriers of thalassemias and abnormal hemoglobins at the community level. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2002; 33: 145-50.
Fucharoen S, Sanchaisuriya K, Fucharoen K, Sae-ung N. Inventer; The Thailand Research Fund, assignee. Reagent kit for simple and rapid screening of hemoglobin E. Thai patent TH 18004. 2005 Jun 01. (in Thai)
Sanchaisuriya K, Fucharoen S, Fucharoen G, et al. A reliable screening protocol for thalassemia and hemoglobinopathies in pregnancy: an alternative approach to electronic blood cell counting. Am J Clin Pathol 2005; 123: 113-8. doi: 10.1309/fuf9evgq24v1pktp.
Chapple L, Harris A, Phelan L, Bain BJ. Reassessment of a simple chemical method using DCIP for screening for haemoglobin E. J Clin Pathol 2006; 59: 74-6. doi: 10.1136/jcp.2005.027961.
Fucharoen G, Sanchaisuriya K, Sae-ung N, et al. A simplified screening strategy for thalassemia and haemoglobin E in rural communities in south-east Asia. Bull World Health Organ 2004; 82: 364-72.
Prayongratana K, Polprasert C, Raungrongmorakot K, Tatone K, Santiwatanakul S. Low cost combination of DCIP and MCV was better than that of DCIP and OF in the screening for hemoglobin E. J Med Assoc Thai 2008; 91: 1499-504.
Jaiwang P, Meemuangthum I, Wiwanitkit V. Positive DCIP rates: A study on laboratory incidence. Chula Med J 2007; 51: 101-4. (in Thai)
Sudjaroen Y. Efficacy evaluation of new hemoglobin E screening test in community hospitals. Scientific Research and Essays 2014; 9: 528-34.
Carrell RW, Kay R. A simple method for the detection of unstable haemoglobins. Br J Haematol 1972; 23: 615-9.
Bender JW, Adachi K, Asakura T. Precipitation of oxyhemoglobins A and S by isopropanol. Hemoglobin 1981; 5: 463-74.
Khamphikham P, Sakkhachornphop S, Pongsatha S, Pornprasert S. Strong Positive Dichloropheno-lindophenol Precipitation Suggests Hb Dhonburi (or Hb Neapolis) (HBB: c.380T>G) Inheritance in a Couple at Risk for Severe β-Thalassemia. Hemoglobin 2022; 46: 184-6. doi: 10.1080/03630269.2022.2069033.
Fucharoen G, Sanchaisuriya K, Aoonjai T, et al. Screening for Hemoglobin E Using the KKU-DCIP-Clear Reagent Kit at Various Temperatures J Med Tech Assoc Thai 2004; 32: 576-84. (in Thai)
Sanchaisuriya K, Kruban P, Rusameepakai S, et al. Problem evaluation and efficiency improvement for thalassemia and hemoglobinopathies screening at community hospitals. J Med Tech Phy Ther 2007; 19: 42-54. (in Thai)
Panyasai S, Cheechang S. Efficiency of screening for carriers of severe thalassemia in a community hospital. Songkla Med J 2009; 27: 61-72. (in Thai)
Sae-ung N, Srivorakun H, Fucharoen G, Yamsri S, Sanchaisuriya K, Fucharoen S. Phenotypic expression of hemoglobins A2, E and F in various hemoglobin E related disorders. Blood Cells Mol Dis 2012; 48: 11-6. doi: 10.1016/j.bcmd.2011.09.008.
Sangkitporn S, Sangkitporn S, Sangnoi A, Supangwiput O, Tanphaichitr VS. Validation of osmotic fragility test and dichlorophenol indophenol precipitation test for screening of thalassemia and Hb E. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2005; 36: 1538-42.
Fucharoen S, Fucharoen G, Ratanasiri T, Jetsrisuparb A, Fukumaki Y. A simple non-radioactive assay for hemoglobin E gene in prenatal diagnosis. Clin Chim Acta 1994; 229: 197-203. doi: 10.1016/0009-8981(94)90242-9.
Fucharoen G, Fucharoen S. Thalassemia screening in Thailand. J Med Tech Phy Ther 2007; 20: 165-77. (in Thai)
Fucharoen G, Canta K, Pratumchat R, et al. Thalassemia and Iron Deficiency in Populations with Positive Screening Results from the OF Test and KKU-DCIP-Clear. J Hematol Transfus Med 1999; 9: 111-8. (in Thai)
Fucharoen G, Sanchaisuriya K, Sae-ung N, Fucharoen S. Hemoglobin E and thalassemia among Khon Kaen University Population. KKU Res J 2000; 5: 61-7. (in Thai)
Wanapirak C, Sirichotiyakul S, Luewan S, Srisupundit K, Tongsong T. Comparison of the accuracy of dichlorophenolindophenol (DCIP), modified DCIP, and hemoglobin E tests to screen for the HbE trait in pregnant women. Int J Gynaecol Obstet 2009; 107: 59-60. doi: 10.1016/j.ijgo.2009.04.020.
Prayongratana K, Polprasert C, Raungrongmorakot K, Tatone K, Santiwatanakul S. Low cost combination of DCIP and MCV was better than that of DCIP and OF in the screening for hemoglobin E. J Med Assoc Thai 2008; 91: 1499-504.
Sanchaisuriya K, Fucharoen G, Sae-ung N, Jetsrisuparb A, Fucharoen S. Molecular and hematologic features of hemoglobin E heterozygotes with different forms of alpha-thalassemia in Thailand. Ann Hematol 2003; 82: 612-6. doi: 10.1007/s00277-003-0689-y.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารเทคนิคการแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
