การขาดหายไปของชิ้นส่วนยีน IKZF1 ในผู้ป่วยมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน สายลิมฟอยด์: ประสบการณ์จากศูนย์การศึกษาเดียวในประเทศไทย
คำสำคัญ:
การขาดหายไปของชิ้นส่วนยีน IKZF1, โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลันสายลิมฟอยด์ ประเภทบีเซลล์, เซลล์ multiplex ligation-dependent probe amplification (MLPA), การตรวจพบยีนลูกผสม BCR::ABL1 ชนิด p190บทคัดย่อ
การขาดหายไปของชิ้นส่วนยีน IKZF1 (IKZF1 deletion) ได้มีการศึกษาอย่างกว้างขวางและพบว่ามีความสัมพันธ์กับการพยากรณ์โรคที่ไม่ดีในผู้ป่วยโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลันสายลิมฟอยด์ ชนิดบีเซลล์ (BCP-ALL) อย่างไรก็ตาม การกระจายตัวและการพยากรณ์โรคของ BCP-ALL ที่มี IKZF1 deletion ยังไม่ชัดเจน การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การกระจายตัว ความสัมพันธ์ทางคลินิกและอัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วยที่ตรวจพบ IKZF1 deletion ในกลุ่มผู้ป่วย BCP-ALL ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ จากการศึกษาใช้สารพันธุกรรมดีเอ็นเอจากผู้ป่วย BCP-ALL จำนวน 62 ราย นำมาทดสอบด้วยเทคนิค multiplex ligation-dependent probe amplification (MLPA) พบว่า ความผิดปกติของสารพันธุกรรมชนิด deletion ตรวจพบได้ร้อยละ 64.5 โดยพบ CDKN2A deletion มากที่สุด (50.0%) รองลงมาคือ IKZF1 deletion (47.5%) และ CDKN2B deletion (45.0%) ความผิดปกติของสารพันธุกรรมชนิด duplication ตรวจพบได้ร้อยละ 32.3 โดยพบ CSF2RA และ IL3RA duplications มากที่สุด (75.0%) รองลงมาคือ SHOX-AREA-Down, CRLF2, P2RY8 duplications (70.0%) และ PAX5 duplication (30.0%) ผู้ป่วยที่มีการตรวจพบ IKZF1 deletion ร่วมกับการตรวจพบ t(9;22) และยีนลูกผสม BCR::ABL1 ชนิด p190 มีจำนวนร้อยละ 42.1 นอกจากนี้อัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วยที่ตรวจพบ IKZF1 deletion สั้นกว่าผู้ป่วยที่ไม่มี IKZF1 deletion (p = 0.047) และผู้ป่วยที่มี IKZF1 deletion ร่วมกับมียีนลูกผสม BCR::ABL1 ชนิด p190 มีอัตราการรอดชีวิตที่สั้นอย่างมีนัยสำคัญร่วมกับอัตราการรอดชีวิตที่สั้นกว่า 8 ปี (p = 0.0234) การศึกษาครั้งนี้พบว่า การตรวจพบ IKZF1 deletion มีความสัมพันธ์กับอัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วย BCP-ALL โดยพบว่าผู้ป่วยที่มี IKZF1 deletion สัมพันธ์กับอัตราการรอดชีวิตสั้นลงเมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่ไม่มี IKZF1 deletion ดังนั้นการตรวจพบยีนลูกผสม BCR::ABL1 ร่วมกับการตรวจพบ IKZF1 deletion ส่งผลต่อการพยากรณ์โรคที่ไม่ดีและอัตราการรอดชีวิตสั้นลงเมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่ไม่มียีนลูกผสม BCR::ABL1 หรือผู้ป่วยที่ไม่มี IKZF1 deletion
เอกสารอ้างอิง
Iacobucci I, Mullighan CG. Genetic basis of acute lymphoblastic leukemia. J Clin Oncol. 2017;35(9):975–83.
Pui C-H, Robison LL, Look AT. Acute lymphoblastic leukaemia. Lancet. 2008;371(9617):1030–43.
Ko RH, Ji L, Barnette P, Bostrom B, Hutchinson R, Raetz E, et al. Outcome of patients treated for relapsed or refractory acute lymphoblastic leukemia: A Therapeutic Advances in Childhood Leukemia Consortium study. J Clin Oncol. 2010;28(4):648–54.
DeAngelo DJ, Jabbour E, Advani A. Recent advances in managing acute lymphoblastic leukemia. Am Soc Clin Oncol Educ Book. 2020;40:330–42.
Joshi I, Yoshida T, Jena N, Qi X, Zhang J, Van Etten RA, et al. Loss of Ikaros DNA-binding function confers integrin-dependent survival on pre-B cells and progression to acute lymphoblastic leukemia. Nat Immunol. 2014;15(3):294–304.
Mullighan CG, Su X, Zhang J, Radtke I, Phillips LAA, Miller CB, et al. Deletion of IKZF1 and prognosis in acute lymphoblastic leukemia. N Engl J Med. 2009;360(5):470–80.
Mullighan CG, Miller CB, Radtke I, Phillips LA, Dalton J, Ma J, et al. BCR-ABL1 lymphoblastic leukaemia is characterized by the deletion of Ikaros. Nature. 2008;453(7191):110–4.
Kastner P, Dupuis A, Gaub M, Herbrecht R, Lutz P, Chan S. Function of Ikaros as a tumor suppressor in B cell acute lymphoblastic leukemia. Am J Blood Res. 2013;3(1):1–13.
Marke R, van Leeuwen FN, Scheijen B. The many faces of IKZF1 in B-cell precursor acute lymphoblastic leukemia. Haematologica. 2018;103(4):565–74.
Martinelli G, Iacobucci I, Storlazzi CT, Vignetti M, Paoloni F, Cilloni D, et al. IKZF1 (Ikaros) deletions in BCR-ABL1-positive acute lymphoblastic leukemia are associated with short disease-free survival and high rate of cumulative incidence of relapse: a GIMEMA AL WP report. J Clin Oncol. 2009;27(31):5202–7.
Iacobucci I, Storlazzi CT, Cilloni D, Lonetti A, Ottaviani E, Soverini S, et al. Identification and molecular characterization of recurrent genomic deletions on 7p12 in the IKZF1 gene in a large cohort of BCR-ABL1-positive acute lymphoblastic leukemia patients: on behalf of Gruppo Italiano Malattie Ematologiche dell’Adulto Acute Leukemia Working Party (GIMEMA AL WP). Blood. 2009;114(10):2159–67.
Stanulla M, Cavé H, Moorman AV. IKZF1 deletions in pediatric acute lymphoblastic leukemia: still a poor prognostic marker? Blood. 2020;135(4):252–60.
Lin S, Liao N, Li X, Yang L, He Y-Y, Tang Y-L, et al. Prognosis of pediatric BCP-ALL with IKZF1 deletions and impact of intensive chemotherapy: Results of SCCLG-2016 study. Eur J Haematol. 2024;113(3):357–70.
Cui L, Gao C, Wang CJ, Zhao XX, Li WJ, Li ZG, et al. Combined analysis of IKZF1 deletions and CRLF2 expression on prognostic impact in pediatric B-cell precursor acute lymphoblastic leukemia. Leuk Lymphoma. 2021;62(2):410-8.
Dorge P, Meissner B, Zimmermann M, Moricke A, Schrauder A, Bouquin JP, et al. IKZF1 deletion is an independent predictor of outcome in pediatric acute lymphoblastic leukemia treated according to the ALL-BFM 2000 protocol. Haematologica. 2013;98(3):428-32.
Tokunaga K, Yamaguchi S, Iwanaga E, Nanri T, Shimomura T, Suzushima H, et al. High frequency of IKZF1 genetic alterations in adult patients with B-cell acute lymphoblastic leukemia. Eur J Haematol. 2013;91(3):201-8.
Patel S, Mason CC, Glenn MJ, Paxton CN, South ST, Cessna MH, et al. Genomic analysis of adult B-ALL identifies potential markers of shorter survival. Leuk Res. 2017;56:44-51.
Krentz S, Hof J, Mendioroz A, Vaggopoulou R, Dorge P, Lottaz C, et al. Prognostic value of genetic alterations in children with first bone marrow relapse of childhood B-cell precursor acute lymphoblastic leukemia. Leukemia. 2013;27(2):295-304.
Kathiravan M, Singh M, Bhatia P, Trehan A, Varma N, Sachdeva MS, et al. Deletion of CDKN2A/B is associated with inferior relapse free survival in pediatric B cell acute lymphoblastic leukemia. Leuk Lymphoma. 2019;60(2):433-41.
Xu N, Li YL, Zhou X, Cao R, Li H, Lu QS, et al. CDKN2 Gene Deletion as Poor Prognosis Predictor Involved in the Progression of Adult B-Lineage Acute Lymphoblastic Leukemia Patients. J Cancer. 2015;6(11):1114-20.
Moorman AV, Barretta E, Butler ER, Ward EJ, Twentyman K, Kirkwood AA, et al. Prognostic impact of chromosomal abnormalities and copy number alterations in adult B-cell precursor acute lymphoblastic leukaemia: a UKALL14 study. Leukemia. 2022;36(3):625-36.
Iacobucci I, Lonetti A, Paoloni F, Papayannidis C, Ferrari A, Storlazzi CT, et al. The PAX5 gene is frequently rearranged in BCR-ABL1-positive acute lymphoblastic leukemia but is not associated with outcome. A report on behalf of the GIMEMA Acute Leukemia Working Party. Haematologica. 2010;95(10):1683-90.
Fedullo AL, Messina M, Elia L, Piciocchi A, Gianfelici V, Lauretti A, et al. Prognostic implications of additional genomic lesions in adult Philadelphia chromosome-positive acute lymphoblastic leukemia. Haematologica. 2019;104(2):312-8.
van der Veer A, Zaliova M, Mottadelli F, De Lorenzo P, Te Kronnie G, Harrison CJ, et al. IKZF1 status as a prognostic feature in BCR-ABL1-positive childhood ALL. Blood. 2014;123(11):1691-8.
van Outersterp I, Boer JM, van de Ven C, Reichert CEJ, Boeree A, Kruisinga B, et al. Tyrosine kinase inhibitor resistance in de novo BCR::ABL1-positive BCP-ALL beyond kinase domain mutations. Blood Adv. 2024;8(8):1835-45.
van der Veer A, Waanders E, Pieters R, Willemse ME, Van Reijmersdal SV, Russell LJ, et al. Independent prognostic value of BCR-ABL1-like signature and IKZF1 deletion, but not high CRLF2 expression, in children with B-cell precursor ALL. Blood. 2013;122(15):2622-9.
Palmi C, Bresolin S, Junk S, Fazio G, Silvestri D, Zaliova M, et al. Definition and Prognostic Value of Ph-like and IKZF1plus Status in Children With Down Syndrome and B-cell Precursor Acute Lymphoblastic Leukemia. Hemasphere. 2023;7(6):e892.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารเทคนิคการแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
