ผลของโปรแกรมฟื้นฟูพฤติกรรมโดยใช้แนวคิดการส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวกต่อพฤติกรรมเสี่ยงในวัยรุ่นที่มีภาวะจิตเวชจากการใช้สารเสพติด โรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
DOI:
https://doi.org/10.64838/jmht.2026.285061คำสำคัญ:
การฟื้นฟูพฤติกรรม, การส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวก, พฤติกรรมเสี่ยง, ภาวะจิตเวชจากการใช้สารเสพติด, วัยรุ่นบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ : เพื่อเปรียบเทียบการรายงานพฤติกรรมเสี่ยงก่อนและหลังการเข้าร่วมโปรแกรมฟื้นฟูพฤติกรรมโดยใช้แนวคิดการส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวกในกลุ่มวัยรุ่นที่มีภาวะจิตเวชจากการใช้สารเสพติด
วิธีการ : การวิจัยกึ่งทดลองรูปแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังที่แผนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี ในกลุ่มตัวอย่างวัยรุ่นอายุ 13 - 18 ปี ที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะจิตเวชจากการใช้สารเสพติดที่มารับการบำบัดและมีอาการอยู่ในระยะสงบ จำนวน 30 คน แบ่งเป็นกลุ่มละ 6 - 8 คน แต่ละกลุ่มได้รับโปรแกรมฟื้นฟูพฤติกรรมโดยใช้แนวคิดการส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวก จำนวน 8 ครั้ง ใน 4 สัปดาห์ วัดผลก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมด้วยแบบประเมินพฤติกรรมเสี่ยงที่พัฒนาโดยผู้วิจัย ครอบคลุมพฤติกรรมก้าวร้าว การต่อต้านการบำบัด ความเสี่ยงต่อการกลับไปใช้สารเสพติดซ้ำ การหลีกเลี่ยงสังคม และการทำร้ายตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและการทดสอบทีแบบกลุ่มสัมพันธ์
ผล : ก่อนเข้าร่วมโปรแกรมกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยการรายงานพฤติกรรมเสี่ยงโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (mean = 3.27, SD = 0.69) หลังโปรแกรมเสร็จสิ้นทันทีกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยโดยรวมลดลงอยู่ในระดับต่ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (mean = 2.07, SD = 0.58; t = 8.65, p < .001) เมื่อพิจารณารายมิติ พบว่าคะแนนพฤติกรรมเสี่ยงทุกด้านลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเช่นกัน
สรุป : โปรแกรมฟื้นฟูพฤติกรรมโดยใช้แนวคิดการส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวกมีแนวโน้มลดการรายงานพฤติกรรมเสี่ยงของวัยรุ่นที่มีภาวะจิตเวชจากการใช้สารเสพติด ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมโดยมีกลุ่มเปรียบเทียบเพื่อยืนยันประสิทธิผลของโปรแกรม
Downloads
เอกสารอ้างอิง
American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed. Text rev. Washington, DC: American Psychiatric Association Publishing; 2022. DOI: https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787
Office of the Narcotics Control Board. National drug situation report 2022. Bangkok: Office of the Narcotics Control Board; 2022. (in Thai)
Department of Mental Health, Ministry of Public Health. Psychiatric service utilization report, Ubon Ratchathani Province, fiscal year 2023: Health Data Center (HDC) [Internet]. Nonthaburi: Department of Mental Health; 2023 [cited 2026 May 10]. Available from: https://dmh.go.th/report/datacenter/hdc/host.asp?id=34&nyear=2566
Volkow ND, Blanco C. Substance use disorders: a comprehensive update of classification, epidemiology, neurobiology, clinical aspects, treatment and prevention. World Psychiatry. 2023;22(2):203-29. DOI: https://doi.org/10.1002/wps.21073
Fadus MC, Squeglia LM, Valadez EA, Tomko RL, Bryant BE, Gray KM. Adolescent substance use disorder treatment: an update on evidence-based strategies. Curr Psychiatry Rep. 2019;21(10):96. DOI: https://doi.org/10.1007/s11920-019-1086-0
Lappan SN, Brown AW, Hendricks PS. Dropout rates of in-person psychosocial substance use disorder treatments: a systematic review and meta-analysis. Addiction. 2020;115(2):201-17. DOI: https://doi.org/10.1111/add.14793
Clark LL, Lekkai F, Murphy A, Perrino L, Bapir-Tardy S, Barley EA. The use of positive behaviour support plans in mental health inpatient care: a mixed methods study. J Psychiatr Ment Health Nurs. 2020;27(2):140-50. DOI: https://doi.org/10.1111/jpm.12566
Beqiraj L, Denne LD, Hastings RP, Paris A. Positive behavioural support for children and young people with developmental disabilities in special education settings: a systematic review. J Appl Res Intellect Disabil. 2022;35(3):719-35. DOI: https://doi.org/10.1111/jar.12989
Horner RH, Sugai G, Smolkowski K, Eber L, Nakasato J, Todd AW, et al. A randomized, wait-list controlled effectiveness trial assessing school-wide positive behavior support in elementary schools. J Posit Behav Interv. 2009;11(3):133-44. DOI: https://doi.org/10.1177/1098300709332067
Brener ND, Kann L, Kinchen SA, Grunbaum JA, Whalen L, Eaton D, et al. Methodology of the youth risk behavior surveillance system. MMWR Recomm Rep. 2004;53(RR-12):1-13.
Office of the Narcotics Control Board, Ministry of Justice; Department of Mental Health, Ministry of Public Health. Guidelines for surveillance, screening, referral, treatment, and monitoring of drug patients with psychiatric symptoms [Internet]. Bangkok: Office of the Narcotics Control Board and Department of Mental Health; 2019. (in Thai)
Cipriano C, Strambler MJ, Naples LH, Ha C, Kirk M, Wood M, et al. The state of evidence for social and emotional learning: a contemporary meta-analysis of universal school-based SEL interventions. Child Dev. 2023;94(5):1181-204. DOI: https://doi.org/10.1111/cdev.13968
Griffin KW, Botvin GJ, Scheier LM, Williams C. Long-term behavioral effects of a school-based prevention program on illicit drug use among young adults. J Public Health Res. 2023;12(1):22799036221146914. DOI: https://doi.org/10.1177/22799036221146914
Botvin GJ, Griffin KW. Life skills training: preventing substance misuse by enhancing individual and social competence. New Dir Youth Dev. 2014;2014(141):57-65. DOI: https://doi.org/10.1002/yd.20086
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- ผู้อ่านสามารถนำข้อความ ข้อมูล จากวารสารไปใช้ไปใช้ประโยชน์ทางวิชาการได้ เช่น เพื่อการสอน เพื่อการอ้างอิง แต่การนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่น เช่น เพื่อการค้า จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากกรมสุขภาพจิตก่อน
- ความคิดเห็น ข้อมูล และบทสรุปต่าง ๆ ที่ลงตีพิมพ์ในวารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทยเป็นของผู้เขียนบทความและมิได้แสดงว่ากองบรรณาธิการหรือกรมสุขภาพจิตเห็นพ้องด้วย
