การพัฒนารูปแบบการจัดการตนเองในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ ในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเค็งใหญ่ อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ

Kwanchanok  Sangkaew; Khunanya Sodsee; Pattaporn  Raktham; Porntawee  Butree; Sumanee  Masuk; Pornpan  Prapatpong; Prasert  Prasomruks; Thitima  Polboobpha

Authors

Kwanchanok Sangkaew Public Health Programs, Mahidol University Amnat Charoen Campuss
Khunanya Sodsee Public Health Programs, Mahidol University Amnat Charoen Campus
Pattaporn Raktham Public Health Programs, Mahidol University Amnat Charoen Campus
Porntawee Butree Kengyai Health Promotion Hospital
Sumanee Masuk Kengyai Health Promotion Hospital
Pornpan Prapatpong Public Health Programs, Mahidol University Amnat Charoen Campus
Prasert Prasomruks Public Health Programs, Mahidol University Amnat Charoen Campus
Thitima Polboobpha Preventive and Social Medicine, Faculty of Medicine, Chulalongkorn University

Keywords:

Self-management-model, Self-management behaviors, Patients with uncontrolled blood glucose level under

Abstract

This action research aims to develop and study the effects of a self-management model on knowledge, self-management behavior, and blood sugar levels of diabetes patients with uncontrolled blood sugar. The research process consists of four steps: planning, implementation, observation, and reflection. The sample group comprises 36 diabetes patients with uncontrolled blood sugar, selected thru cluster sampling. The research instruments include a self-management knowledge, self-management behavior questionnaire for diabetes patients with uncontrolled blood sugar, which was developed and has a reliability value of 0.85, 0.88, and the "3D Calendar" self-management model. Data were analyzed using descriptive statistics and the Wilcoxon Signed Ranks Test.

The study results found that the majority of the sample were female, aged between 60.0-79.0 years, with a duration of illness of 10.0 years or more, accounting for 55.6%. The average blood sugar level before the experiment was 158.7 (SD = 34.7). The developed self-management model consists of 1) knowledge enhancement thru the "3D Calendar" manual, 2) setting goals and recording health behaviors, and 3) monitoring and evaluating behaviors and blood sugar levels. After the experiment, it was found that the sample group had increased knowledge and self-management behavior scores, and significantly reduced blood sugar levels compared to before the experiment (p< 0.001). Recommendation: This model should be implemented in quality diabetes clinics to help reduce the risk of complications in diabetes patients.

References

ไชยา ท่าแดง. (2563). การจัดการตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ดวงเดือน สิทธิพานิช. (2568). ผลของโปรแกรมการจัดการโรคเบาหวานด้วยตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและค่าน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ โรงพยาบาลสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(1), 576-583.

ฐิตารัตน์ โกเสส, วิลาวัณย์ เตือนราษฎร์, และศิวพร อึ้งวัฒนา. (2565). ผลของโปรแกรมการกำกับตนเองต่อการจัดการอาหารและระดับน้ำตาลในเลือดในผู้ที่มีภาวะเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ในชุมชน. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 49(2), 55-66.

ณัฐภัสสร เดิมขุนทด, สว่างจิต สุรอมรกูล, รัชนีวรรณ ขวัญเจริญ, และชาญวัฒน์ ชวนตันติกมล. (2565). ผลของการให้ความรู้และสนับสนุนการจัดการตนเองของผู้เป็นเบาหวานในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ดี. วชิรสารการพยาบาล, 24(1), 1-24.

ณัฏฐ์ธัญศา ยิ่งยงเมธี, ดารารัตน์ อยู่เจริญ, จุฑารัตน์ สว่างชัย, ศิริมา วงศ์แหลมทอง, และพเยาว์ นิมิตรพรชัย. (2563). ประสิทธิผลของการใช้สมาธิบำบัดแบบ SKT ต่อระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้. วารสารแพทย์เขต 4-5, 39(2), 228-238.

มณีรัตน์ ทางดี. (2567). ผลของรูปแบบการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ในคลินิกเบาหวาน โรงพยาบาลหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน, 9(5), 526-533.

วิชัย เอกพลาร, หทัยชนก พรรคเจริญ, และวราภรณ์ เสถียรนพเก้า. (2564). การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5425

ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. (2568). ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). https://hdc.moph.go.th/acr/public/standard-report-detail/e9e461e793e8258f47d46d6956f12832

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. https://dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/bukhlakr-thangkar-phaethy/cpg/naewthang-wech-ptibati-sahrab-rokh-bea-hwan-2567

อภิญญา ถามูลแสน. (2567). ผลของโปรแกรมการจัดการโรคเบาหวานด้วยตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ โรงพยาบาลพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต จังหวัดสกลนคร. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(1), 257-266.

Beck, J., Greenwood, D. A., Blanton, L., Bollinger, S. T., Butcher, M. K., Condon, J. E., Cypress, M., Faulkner, P., Fischl, A. H., Francis, T., Kolb, L. E., Lavin-Tompkins, J. M., MacLeod, J., Maryniuk, M., Mensing, C., Orzeck, E. A., Pope, D. D., Pulizzi, J. L., Reed, A. A., Rhinehart, A. S., … 2017 Standards Revision Task Force (2017). 2017 National standards for diabetes self-management education and support. The Diabetes Educator, 43(5), 449–464. https://doi.org/10.1177/0145721717722968

Chrvala, C. A., Sherr, D., & Lipman, R. D. (2016). Diabetes self-management education for adults with type 2 diabetes mellitus: A systematic review of the effect on glycemic control. Patient Education and Counseling, 99(6), 926–943. https://doi.org/10.1016/j.pec.2015.11.003

Kanfer, F. H., & Gaelick-Buys, L. (1991). Self-management methods. In F. H. Kanfer & A. Goldstein (Eds.), Helping people change: A textbook of methods (pp.305-360). Pergamon Press.

Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.

Powers, M. A., Bardsley, J. K., Cypress, M., Funnell, M. M., Harms, D., Hess-Fischl, A., Hooks, B., Isaacs, D., Mandel, E. D., Maryniuk, M. D., Norton, A., Rinker, J., Siminerio, L. M., & Uelmen, S. (2021). Diabetes self-management education and support in adults with type 2 diabetes: A consensus report of the American Diabetes Association, the Association of Diabetes Care and Education Specialists, the Academy of Nutrition and Dietetics, the American Academy of Family Physicians, the American Academy of PAs, the American Association of Nurse Practitioners, and the American Pharmacists Association. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 121(4), 773–788.e9. https://doi.org/10.1016/j.jand.2020.04.020

World Health Organization. (2024, November 14). Diabetes. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes