ผลของโปรแกรมส่งเสริมการบริโภคอาหารโซเดียมต่ำโดยใช้แรงสนับสนุนทางสังคมต่อความรู้ พฤติกรรมการบริโภคโซเดียม และระดับความดันโลหิต ของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงในระดับที่ควบคุมไม่ได้

ผู้แต่ง

  • วรรณพร บุญเปล่ง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ดาริณ โพธิ์แก้ว วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ชรินรัตน์ ศิริทวี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลนอกเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

คำสำคัญ:

ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ , โปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารโซเดียมต่ำ , แรงสนับสนุนทางสังคม

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียว วัดก่อนและหลังการทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมการบริโภคอาหารโซเดียมต่ำโดยใช้แรงสนับสนุนทางสังคมต่อความรู้ พฤติกรรมการบริโภคโซเดียม และระดับความดันโลหิต ของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงในระดับที่ควบคุมไม่ได้ กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 25 คน เครื่องมือวิจัย แบ่งออกเป็น 1) เครื่องมือทดลอง ได้แก่ โปรแกรมส่งเสริมการบริโภคอาหารโซเดียมต่ำโดยใช้แรงสนับสนุนทางสังคม 2) เครื่องมือเก็บรวมรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับการบริโภคโซเดียม แบบสอบถามพฤติกรรมการบริโภคโซเดียม และการประเมินระดับความดันโลหิต ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาแบบสอบถามความรู้ได้ค่า IOC ของแต่ละข้อมีค่ามากกว่า 0.50 แบบสอบถามพฤติกรรมการบริโภคโซเดียม ได้ค่า CVI 0.80 หาค่าความเชื่อมั่น ได้ค่า 0.87 และ 0.70 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Wilcoxon signed rank test และ paired t-test

ผลวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง คะแนนเฉลี่ยความรู้ของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงเพิ่มสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.01) พฤติกรรมการบริโภคโซเดียมส่วนใหญ่อยู่ในระดับพอใช้ ร้อยละ 68 และหลังเข้าร่วมโปรแกรม พบว่า ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้มีค่าเฉลี่ยความดันโลหิตน้อยกว่าก่อนได้รับโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ค่าความดันโลหิตขณะหัวใจบีบตัว t = -4.43, p < 0.01; ค่าความดันโลหิตขณะหัวใจคลายตัว t = -2.15, p = 0.04) สรุปได้ว่า โปรแกรมส่งเสริมการบริโภคอาหารโซเดียมต่ำที่ใช้การสนับสนุนทางสังคมมีประสิทธิภาพในการเพิ่มความรู้เกี่ยวกับการบริโภคโซเดียมต่ำ และการควบคุมระดับความดันโลหิตในกลุ่มผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้  

เอกสารอ้างอิง

เกษศิรินทร์ พุทธวงศ์, ศิวพร อึ้งวัฒนา, และวิลาวัลย์ เตือนราษฎร์. (2565). ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อความรู้และพฤติกรรมการบริโภคโซเดียมในผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 49(3), 256-257.

กรมควบคุมโรค. (2566, 11 พฤษภาคม). สคร.9 เตือนประชาชน เนื่องในวันความดันโลหิตสูงโลก “ควบคุมความดันโลหิต ยืดชีวิตให้ยืนยาว”. สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา. https://ddc.moph.go.th/odpc9/news.php?news=34026&deptcode=odpc9&news_views=7222

กรมควบคุมโรค, กองโรคไม่ติดต่อ. (2566). (ร่าง) แนวทางการดำเนินงานลดการบริโภคเกลือและ โซเดียมระดับจังหวัด. กรมควบคุมโรค. https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1394120230302070611.pdf

ชนิดา เตชะปัน. (2561). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการดำเนินงานด้านสุขศึกษาชุมชน ในเทศบาลตำบลบงป่าไผ่ อำเภอสันทรายจังหวัดเชียงใหม่. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

ดวงดาว ปิงสุแสน. (2557). การพัฒนาพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงโดยการประยุกต์ใช้ทฤษฎีการกำกับตนเอง และแรงสนับสนุนทางสังคม. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา, 15(3), 31-43.

ดลรัตน์ รุจิวัฒนากร. (2556). การบริโภคโซเดียมของผู้ที่เป็นความดันโลหิตสูง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหิดล.

วรารัตน์ ทิพย์รัตน์, ปรีดา สาราลักษณ์, จันทร์เพ็ญ เลิศวนวัฒนา, และสดศรี ประทุม. (2557). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนและการสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารเกลือต่ำและระดับความดันโลหิตในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูง, วารสารการพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก, 25(1), 70-84

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุรินทร์. (2567). ร้อยละของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงต่อจำนวนประชากร. ระบบบัญชีข้อมูล จังหวัดสุรินทร์. https://surin.gdcatalog.go.th/dataset/dataset_81_08/resource/90477bab-79ae-4d2e-9074-e50d72d4928b

เอกภพ จันทร์สุคนธ์, และปัทมา สุพรรณกุล. (2563). แรงสนับสนุนทางสังคมกับการควบคุมระดับน้ำตาล ในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชียฉบับวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี,14(2), 1-7.

Centers for Disease Control and Prevention. (2024, December 13). High blood pressure risk factors. U.S. Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/high-blood-pressure/risk-factors/index.html

Chailimpamontree, W., Kantachuvesiri, S., Aekplakorn, W., Lappichetpaiboon, R., Sripaiboonkij

Thokanit, N., Vathesatogkit, P., Kunjang, A., Boonyagarn, N., Sukhonthachit, P., Chuaykarn, N., Sonkhammee, P., Khunsaard, P., Nuntapanich, P., Charoenbut, P., Thongchai, C., Uttarachai, A., Kwankhoom, W., Rattanakanahutanon, F., Ruangchai, K., Yanti, N., … Garg, R. (2021). Estimated dietary sodium intake in Thailand: A nationwide population survey with 24-hour urine collections. Journal of Clinical Hypertension (Greenwich, Conn.), 23(4), 744–754. https://doi.org/10.1111/jch.14147

Ettehad, D., Emdin, C. A., Kiran, A., Anderson, S. G., Callender, T., Emberson, J., Chalmers, J., Rodgers, A., & Rahimi, K. (2016). Blood pressure lowering for prevention of cardiovascular disease and death: A systematic review and meta-analysis. The Lancet, 387(10022), 957–967. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)01225-8

House, J. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.

Shamsi, S. A., Salehzadeh, M., Ghavami, H., Asl, R. G., & Khadem Vatani, K. (2021). Impact of lifestyle interventions on reducing dietary sodium intake and blood pressure in patients with hypertension: A randomized controlled trial. Turk Kardiyol Dern Ars, 49(2), 143-150. https://doi.org/10.5543/tkda.2021.81669

World Health Organization. (2023, September 19). Global report on hypertension: trace against a silent killer. ReliefWeb. https://reliefweb.int/report/world/global-report-hypertension-race-against-silent-killer?gad_source=1&gclid=CjwKCAjwy8i0BhAkEiwAdFaeGCXudUEgQjdhrW7kW0WELPEXcjfSdatfvx88S8iL1J77IxbGx0fEjRoCS_QQAvD_BwE

World Health Organization. (2025). Effect of longer-term modest salt reduction on blood Pressure. World Health Organization. https://www.who.int/tools/elena/review-summaries/sodium-cvd-adults--effect-of-longer-term-modest-salt-reduction-on-blood-pressure?utm_source=chatgpt.com

กรอบแนวคิด

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-16

รูปแบบการอ้างอิง

บุญเปล่ง ว., โพธิ์แก้ว ด. ., & ศิริทวี ช. . (2025). ผลของโปรแกรมส่งเสริมการบริโภคอาหารโซเดียมต่ำโดยใช้แรงสนับสนุนทางสังคมต่อความรู้ พฤติกรรมการบริโภคโซเดียม และระดับความดันโลหิต ของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงในระดับที่ควบคุมไม่ได้. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์, 15(2), 137–151. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnsurin/article/view/280634

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย