การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพไตในผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาป่าแซง อำเภอปทุมราชวงศา จังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและศึกษาผลของรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพไตในผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงต่อความรู้เกี่ยวกับโรคไตเรื้อรัง การรับรู้สัญญาณเตือนโรคไตเรื้อรัง พฤติกรรมสุขภาพ ระดับความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไตเรื้อรัง และค่าอัตราการกรองของไต วิธีดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 4 ระยะ ได้แก่ การศึกษาสภาพปัญหา การพัฒนารูปแบบ การประเมินผล และการสรุปผลส่งต่อนวัตกรรม กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 34 คน โดยคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับโรคไตเรื้อรัง การรับรู้สัญญาณเตือนโรคไตเรื้อรัง และพฤติกรรมสุขภาพ ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.78, 0.85 และ 0.92 ตามลำดับ ร่วมกับแบบบันทึกข้อมูลทางคลินิก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการดำเนินการวิจัยด้วยสถิติ paired sample t-test โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพไตที่พัฒนาขึ้นภายใต้โมเดล “เติม เสริม เพิ่ม” ประกอบด้วย 1) การเติมความรู้ผ่านคู่มือการป้องกันโรคไตเรื้อรังและสื่อโปสเตอร์ครบสูตรดูแลไต 2) การเสริมทักษะการดูแลตัวเองด้วยกิจกรรมออกกำลังกายด้วยยางยืด และ 3) การเพิ่มความยั่งยืนด้วยการพัฒนาอาสาสมัครสาธารณสุขเชี่ยวชาญด้านสุขภาพไต ภายหลังการดำเนินงานพบว่ากลุ่มตัวอย่างมีความรู้เกี่ยวกับโรคไตเรื้อรัง การรับรู้สัญญาณเตือนโรคไตเรื้อรัง และพฤติกรรมสุขภาพสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) นอกจากนี้ระดับความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไตเรื้อรังลดลง และค่าอัตราการกรองของไตมีการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) ข้อเสนอแนะ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นสามารถส่งเสริมความรู้ การรับรู้สัญญาณเตือน และพฤติกรรมสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคไตเรื้อรังในระยะยาว