ผลของชุดการเรียนรู้เพื่อช่วยเลิกบุหรี่และการพัฒนาสมรรถนะแห่งตน ต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่และครอบครัวปลอดบุหรี่ของนักศึกษาพยาบาล
คำสำคัญ:
ครอบครัวปลอดบุหรี่ , พฤติกรรมการสูบบุหรี่ , ความเชื่อในสมรรถนะแห่งตน , การช่วยให้เลิกสูบบุหรี่บทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียว วัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของชุดการเรียนรู้เพื่อช่วยเลิกบุหรี่ และการพัฒนาสมรรถนะแห่งตน ต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่และครอบครัวปลอดบุหรี่ของนักศึกษาพยาบาล กลุ่มตัวอย่าง คัดเลือกโดยการสุ่มแบบง่ายด้วยการจับฉลาก เป็นนักศึกษาพยาบาล 52 คน และผู้สูบบุหรี่ในครอบครัว 52 คน เครื่องมือวิจัย แบ่งออกเป็น 1) เครื่องมือในการดำเนินการวิจัย ได้แก่ ชุดการเรียนรู้เพื่อช่วยเลิกบุหรี่ โดยใช้หลัก 5A, 5R, และ 5D ในการช่วยเลิกบุหรี่ และเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินพฤติกรรมการสูบบุหรี่ แบบประเมินติดตามครอบ ครัวปลอดบุหรี่ และแบบสอบถามความเชื่อในสมรรถนะแห่งตนฯ ตรวจสอบความตรงเนื้อหา ได้ค่าดัชนีความสอดคล้อง .67-1.00 หาความเชื่อมั่นแบบสอบถามความเชื่อในสมรรถนะแห่งตนฯ ได้ .94 แบบประเมินพฤติกรรมการสูบบุหรี่ โดยใช้แบบประเมินระดับความรุนแรงการติดนิโคตินของ Fagerstrom test for Nicotine Dependence ฉบับมาตรฐาน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และทีคู่
ผลการวิจัย พบว่าหลังทดลอง ทุกครอบครัวมีการออกกฎงดสูบบุหรี่ มีการติดสัญลักษณ์ครอบครัวปลอดบุหรี่ คิดเป็นร้อยละ 100 มีผู้เลิกสูบบุหรี่สำเร็จ ร้อยละ 9.6 ผู้สูบบุหรี่ในครอบครัวมีคะแนนเฉลี่ยระดับการติดนิโคติน ต่ำกว่าก่อนทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p< .05 และนักศึกษาพยาบาลมีคะแนนเฉลี่ยความเชื่อมั่นในสมรรถนะแห่งตนฯ สูงกว่าก่อนทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p< .05 สรุปได้ว่า ชุดการเรียนรู้เพื่อช่วยเลิกบุหรี่ โดยใช้หลักการ 5A, 5R, และ 5D ในการช่วยเลิกบุหรี่ และการพัฒนาความเชื่อในสมรรถนะแห่งตนของนักศึกษาพยาบาล ส่งผลให้พฤติกรรมการสูบบุหรี่ลดลงและมีครอบครัวปลอดบุหรี่เพิ่มขึ้น
เอกสารอ้างอิง
จารุวรรณ ศุภศรี, และไพจิตร พุทธรอด. (2567). ผลของการช่วยเลิกบุหรี่ด้วยเทคนิค 5A5R5D โดยนักศึกษาพยาบาลต่อความรุนแรงของการติดบุหรี่และความตั้งใจเลิกบุหรี่. วารสารพยาบาล, 73(1), 10-18.
เตือนใจ หล้าอ่อน, และศิริพร พัฒนาราช. (2561). ผลของโปรแกรมการช่วยเลิกบุหรี่ต่อพฤติกรรมการเลิกบุหรี่ของประชาชน ตำบลหนองกุงธนสาร อำเภอเวียง จังหวัดขอนแก่น: กรณีศึกษาหมู่ 4 ตำบลหนองกุงธนสาร อำเภอเวียง จังหวัดขอนแก่น. ใน ผ่องศรี ศรีมรกต (บ.ก.), รวมเล่มรายงานวิจัย Routine to research พยาบาลไทยกับการควบคุมยาสูบ (น. 123-132). อัพทรูยู.
ธิดารัตน์ คณึงเพียร, กรวรรณ ผมทอง, อรนุช ประดับทอง, และนิสากร เห็มชนาน, (2565). ผลของกิจกรรมส่งเสริมสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขต่อความรู้และการรับรู้สมรรถนะตนเองในการช่วยเลิกบุหรี่. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 30(3), 73-83.
นริสา วงศ์พนารักษ์, และอภิญญา วงศ์พิริยโยธา. (2565). ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนสำหรับนิสิตพยาบาลต่อความรู้เกี่ยวกับบุหรี่และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการส่งเสริมการเลิกบุหรี่. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 49(2), 139-152.
พีรยา สุธีรางกูร. (2565). สรุปผลสำรวจพฤติกรรมการใช้ยาสูบในครอบครัวของนักศึกษาพยาบาล หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต. [เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย.
พีรยา สุธีรางกูร, และทัศนีย์ รวิวรกุล. (2565). คู่มือปฏิบัติการพยาบาลเพื่อบ้านปลอดบุหรี่. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่. (2563). คู่มือเลิกบุหรี่...คุณทำได้. (พิมพ์ครั้งที่ 6). สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
ศรัณยพิชญ์ ปาประลิต, สุรินธร กลัมพากร, และจุฑาธิป ศีลบุตร. (2559). ผลของโปรแกรมการให้ความรู้เพื่อช่วยเลิกบุหรี่แบบกระชับร่วมกับการใช้โทรศัพท์ติดตามผลการเลิกบุหรี่ ของพนักงานอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์หลังคา จังหวัดสระบุรี. วารสารพยาบาล, 65(1), 28-38.
สมบูรณ์ ขอสกุล. (2564). ประสิทธิผลของโปรแกรมป้องกันการสูบบุหรี่ในวัยรุ่นชายในสถานศึกษาระดับอุดมศึกษา. วารสารวิชาการ สถาบันวิทยาการแห่งแปซิฟิค สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(3), 161-173.
สาธกา พิมพ์รุณ, ฤดี ปุงบางกะดี่, ยุพา จิ๋วพัฒนกุล, และธิราวรรณ เชื้อตาเล็ง. (2564). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติเพื่อควบคุมยาสูบของพยาบาลวิชาชีพที่เคยเป็นแกนนำของชมรมนักศึกษาพยาบาลสร้างสังคมไทยปลอดบุหรี่. วารสารพยาบาลทหารบก, 22(1), 216-225.
สุปาณี เสนาดิสัย, กรองจิต วาทีสาธกกิจ, และสุรินธร กลัมพากร (บ.ก.). (2555). การบูรณาการเนื้อหาการควบคุมบริโภคยาสูบเข้าสู่หลักสูตรการศึกษาพยาบาลระบบปกติ: บทเรียนจากสถาบันนำร่อง. อัพทรูยู ครีเอทนิว.
สุปาณี เสนาดิสัย, และสุรินธร กลัมพากร. (2563). บุหรี่กับสุขภาพ: พยาบาลและการควบคุมการบริโภคยาสูบ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์สื่อตะวัน จำกัด.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Tobacco-Related Motality. https://archive.cdc.gov/www_cdc_gov/tobacco/data_statistics/fact_sheets/health_effects/tobacco_related_mortality/index.htm
Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489. https://doi.org/10.5812/ijem.3505
Kleier, J. A., Mites-Campbell, M., & Henson-Evertz, K. (2017). Children's exposure to secondhand smoke, parental nicotine dependence, and motivation to quit smoking. Pediatric Nursing, 43(1), 35-39.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Kumar, R., & Prasad, R. (2014). Smoking cessation: An update. The Indian Journal of Chest Diseases & Allied Sciences, 56(3), 161-169.
Mak, Y. W., Loke, A. Y., & Wong, F. K. Y. (2018). Nursing intervention practices for smoking cessation: A large survey in Hong Kong. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(5), 1046. https://doi.org/10.3390/ijerph15051046
National Cancer Institute. (2018, December 4). Secondhand Smoke and Cancer. https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/tobacco/second-hand-smoke-fact-sheet
Phetphum, C., & Noosorn, N. (2020). Prevalence of secondhand smoke exposure at home and associated factors among middle school students in Northern Thailand. Tobacco Induced Diseases, 18, 11. https://doi.org/10.18332/tid/117733
Suteerangkul, P., Lagampan, S., Auemaneekul, N., & Kalampakorn, S. (2019). Thai community perspectives on suburban smoke-free homes: Qualitative findings from a mixed method study. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 23(2), 106-117.
Suteerangkul, P., Lagampan, S., Kalampakorn, S., & Auemaneekul, N. (2021). The effects of community participation program on smoke-free homes in a suburban community of Thailand. Tobacco Induced Diseases, 19, 35. https://doi.org/10.18332/tid/133876
World Health Organization. (2025, June 25). Tobacco: Key facts. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ตีพิมพ์ในราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่หรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ ก่อนเท่านั้น



