ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อความวิตกกังวลและคุณภาพการเตรียมลำไส้ใหญ่  สำหรับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่แบบวันเดียวกลับ  โรงพยาบาลโพนทอง

กรรณิกา ศรีษะเกษ

ผู้แต่ง

กรรณิกา ศรีษะเกษ โรงพยาบาลโพนทอง

คำสำคัญ:

การส่องกล้องลำไส้ใหญ่, การจัดการตนเอง, การเตรียมลำไส้เพื่อส่องกล้อง

บทคัดย่อ

บทนำ: มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นปัญหาด้านสาธารณสุขที่สำคัญ การส่องกล้องลำไส้ใหญ่เพื่อคัดกรองในกลุ่มเสี่ยง จึงเป็นสิ่งจำเป็นในการลดความรุนแรงของโรค

วัตถุประสงค์การวิจัย: เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อความวิตกกังวลและคุณภาพการเตรียมลำไส้ใหญ่สำหรับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่แบบวันเดียวกลับ

ระเบียบวิธีวิจัย: การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง ชนิดสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้มีอายุ 50 ปีขึ้นไปและมีผลการตรวจเลือดแฝงในอุจจาระเป็นบวกจำนวน 50 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 25 คน และกลุ่มควบคุม 25 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการจัดการตนเองที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วยการให้ความรู้ การสนทนากลุ่มและกิจกรรมส่งเสริมการจัดการตนเอง เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามพฤติกรรมการจัดการตนเอง แบบสอบถามความวิตกกังวลและแบบประเมินความสะอาดของลำไส้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการทดสอบค่าที และสถิติ Mann-Whitney U test

ผลการวิจัย: พบว่าค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการจัดการตนเองหลังการทดลองในกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p < .05) ค่าเฉลี่ยคะแนนความวิตกกังวลหลังการทดลองในกลุ่มทดลองต่ำกว่ากลุ่มควบคุม และค่ามัธยฐานคะแนนคุณภาพการเตรียมลำไส้ในกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05)

สรุปผล: โปรแกรมการจัดการตนเองมีประสิทธิภาพช่วยส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้เข้ารับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่แบบวันเดียวกลับ โดยสามารถเพิ่มการรับรู้ความรุนแรงของโรค ความเชื่อมั่นในการจัดการสุขภาพตนเอง และลดความวิตกกังวลได้อย่างชัดเจน

ข้อเสนอแนะ: ควรนําผลการวิจัยนี้ไปใช้ในการส่งเสริมให้ผู้ที่จะเข้ารับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่แบบวันเดียวกลับ มีความเชื่อมั่นในการเตรียมลำไส้ให้มีคุณภาพและเข้ารับการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่อย่างต่อเนื่อง

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

National Cancer Institute. Hospital-based cancer registry 2022. Bangkok: Department of Medical Services, Ministry of Public Health; 2023. (in Thai)

Department of Medical Services. Guidelines for screening, diagnosis, and treatment of colorectal cancer. Bangkok: Kosit Printing. 2021. (in Thai)

American Society of Clinical Oncology. Colorectal cancer: Statistics [Internet]. Alexandria (VA): American Society of Clinical Oncology; 2020 [cited 2026 Aug 21]. Available from: https://www.cancer.net/cancer-types/colorectal-cancer/statistics

Baisawet P, Srithong C, Hannarong T. Effect of colon preparation in outpatient before colonoscopy at endoscopic center Surat Thani Hospital. Journal of Health Research and Innovation 2021;4(2):40-53. (in Thai)

Tawatwatananan S. The effectiveness of self-management program on anxiety, quality of bowel preparation and duration of colonoscopy with one day surgery, Samutsakhon Hospital. Journal of Research for Health Improvement and Quality of Life 2022;2(2):37-48. (in Thai)

Creer TL. Self-management of chronic illness. In: Boekaerts M, Pintrich PR, Zeidner M, editors. Handbook of self-regulation. California: Academic Press; 2000: 601-29.

Klaypikun K, Choowattanapakorn T. The effect of the individual and family self-management program on bowel preparation behavior for colonoscopy in older persons. Journal of Health Sciences and Wellness 2018;21(42):123-37. (in Thai)

Chaimongkon W, Varitsakul R, Phengjard J. Effects of a self-efficacy enhancing program on bowel preparation behavior and bowel cleanliness quality in the older persons undergoing colonoscopy. Nursing Research and Innovation Journal 2024;31(2):240-54. doi: 10.63647/nrij.v31i2.272589 (in Thai)

Faul F, Erd Felder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods. 2009;41(4):1149–60.

Bloom BS, Madaus GF, Hastings JT. Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill; 1971.

Gaberson KB. The effect of humorous and musical distraction on preoperative anxiety. AORN Journal 1991;54(6):1258-64. doi: 10.1016/s0001-2092(06)63531-x

Lai EJ, Calderwood AH, Doros G, Fix OK, Jacobson BC. The Boston Bowel Preparation Scale: A valid and reliable instrument for colonoscopy-oriented research. Gastrointestinal Endoscopy 2009;69(3):620-5. doi: 10.1016/j.gie.2008.05.057

Sripatta L, Boonthom U, Suriya N. The effects of a preparation program combined with social support for colonoscopy on anxiety, bowel cleanliness quality, and satisfaction among patients at risk for colorectal cancer. Mahasarakham Hospital Journal 2025;22(1):133-51. (in Thai)

Ranmeechai P. Effects of the individual and family self-management program on bowel preparation behavior for colonoscopy at Udon Thani Hospital. Udonthani Hospital Medical Journal 2023;31(1):1-15. (in Thai)

Boonthom U, Sripattha L, Suriya N. The effect of the individual and family self-management programs on bowel preparation for colonoscopy in older persons at Mahasarakham Hospital. Mahasarakham Hospital Journal 2023;20(3):190-206. (in Thai)