ผลของโปรแกรมการจัดการความเครียดโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัว ต่ออาการทางบวกของผู้ป่วยจิตเภทในชุมชน

เขมสุพิชญา กิตติกูลวรพัฒน์; สุดาพร สถิตยุทธการ

ผู้แต่ง

เขมสุพิชญา กิตติกูลวรพัฒน์ คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สุดาพร สถิตยุทธการ คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

อาการทางบวก, การมีส่วนร่วมของครอบครัว, การจัดการความเครียด, ผู้ป่วยจิตเภท

บทคัดย่อ

บทนำ: ผู้ที่เป็นจิตเภทในชุมชนส่วนใหญ่อยู่ในระยะอาการหลงเหลือ เช่น หูแว่ว หากไม่สามารถจัดการได้จะส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว โดยความเครียดและการแสดงออกทางอารมณ์ที่สูงในครอบครัวเป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นอาการทางบวก ดังนั้นผู้วิจัยจึงพัฒนาโปรแกรมการจัดการความเครียดโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัว ตามแนวคิดของ Norman และ Friedman เพื่อลดอาการทางบวกในผู้ที่เป็นจิตเภทในชุมชน

วัตถุประสงค์การวิจัย: เพื่อเปรียบเทียบอาการทางบวกของผู้ที่เป็นจิตเภทในชุมชนก่อนและหลังได้รับโปรแกรมฯ และเปรียบเทียบอาการทางบวกระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมหลังการทดลอง

ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยจิตเภทอายุระหว่าง 20 - 59 ปี อาศัยอยู่กับครอบครัว เข้ารับการรักษาที่แผนกกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลองครักษ์ จำนวน 60 ครอบครัว แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม อย่างละ 30 ครอบครัว เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) โปรแกรมการจัดการความเครียดโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัว 2) แบบสัมภาษณ์ข้อมูลส่วนบุคคล 3) แบบประเมินอาการทางจิต (PANSS-T) 4) แบบวัดการรับรู้ความเครียด 5) แบบสอบถามการมีส่วนร่วมของครอบครัว วิเคราะห์ข้อมูล โดยสถิติเชิงบรรยาย และสถิติทดสอบที

ผลการวิจัย: หลังได้รับโปรแกรม 1 สัปดาห์ กลุ่มทดลองมีคะแนนอาการทางบวกต่ำกว่าก่อนได้รับโปรแกรมฯอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 15.74, df = 29, p < .001) และต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -9.90, df = 58, p < .001)

สรุปผล: โปรแกรมการจัดการความเครียดโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวมีประสิทธิผลในการลดอาการทางบวกของผู้ที่เป็นจิตเภทในชุมชน

ข้อเสนอแนะ: พยาบาลและบุคลากรสุขภาพจิตสามารถนำโปรแกรมไปปรับใช้ได้อย่างเหมาะสมตามบริบทของพื้นที่

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Department of Mental Health. Annual report of the department of mental health [Internet]. 2023 [cited 2025 Sep 29]. Available from: https://dmh.go.th/report/dmh/rpt_year/

Steele D. Keltner’s psychiatric nursing. 9th ed. St. Louis (MO): Elsevier; 2022.

Ongkharak Hospital. Medical records division: Hospital statistics of schizophrenia patients. Nakhon Nayok: Ongkharak Hospital; 2024.

McGregor N, Thompson N, O’Connell KS, Emsley R, van der Merwe L, Warnich L. Modification of the association between antipsychotic treatment response and childhood adversity by MMP9 gene variants in a first-episode schizophrenia cohort. Psychiatry Research 2018;262(1):141-48.

Robustelli BL, Newberry RE, Whisman MA, Mittal VA. Social relationships in young adults at ultra-high risk for psychosis. Psychiatry Research 2017;247(1):345–51.

Ma CF, Chan SKW, Chung YL, Ng SM, Hui CLM, Suen YN, et al. The predictive power of expressed emotion and its components in relapse of schizophrenia: A meta-analysis and meta-regression. Psychological Medicine 2021;51(3):365–75.

Varese F, Udachina A, Myin-Germeys I, Oorschot M, Bentall RP. The relationship between dissociation and auditory verbal hallucinations in the flow of daily life of patients with psychosis. Psychosis 2011;3(1):14–28.

Bucci P, Giordano GM, Mucci A, Rocca P, Rossi A, Bertolino A, et al. Sex and gender differences in schizophrenia: Italian network for research on psychoses. Schizophrenia Research 2023;251(1):94-107.

Witkowski G, Januszko P, Skalski M, Mach A, Wawrzyniak ZM, Poleszak E, et al. Factors contributing to risk of persistence of positive and negative symptoms in schizophrenia during hospitalization. International Journal of Environment Research and Public Health 2023;20(5):45-92.

Zollicoffer A, Strauss G, Luther L, Schiffman J, Sims B, Kambui H, et al. The relationship between perceived family support and subclinical positive symptoms of psychosis among Black college students. Early Intervention in Psychiatry 2024;19(1):1-6.

Hinojosa-Marqués L, Domínguez-Martínez T, Barrantes-Vidal N. Family environmental factors in at-risk mental states for psychosis. Clinical Psychologu & Psychother 2022;29(2):424–54.

Norman RMG, Malla AK, McLean TS, McIntosh EM, Neufeld RWJ, Voruganti LP, et al. An evaluation of a stress management program for individuals with schizophrenia. Schizophrenia Research 2002;58(1):293–303.

Friedman MM, Bowden VR, Jones EG. Family nursing: Research, Theory & Practice. 5th ed. United States: Pearson Education; 2003.

Naphonthan P, Racha A. Effects of a stress management program combined with yoga therapy on stress, psychiatric symptoms, quality of life, and relapse in schizophrenia patients. Thai Journal of Nursing and Midwifery Practice 2021;8(2):54-71. (in Thai)

Kerlinger FN. Foundations of behavioral research. 3rd ed. New York: Rinehart and Winston; 1986.

Thananchai S, Yuniphan J. Selected factors related to violent behavior in the community among patients with schizophrenia. Navy Medical Journal 2019;46(3):536-51 (in Thai)

Nilchaikovit T, Uneanong S, Kessawai D, Thomyangkoon P. The Thai version of the positive and negative syndrome scale (PANSS) for schizophrenia: criterion validity and interrater reliability. Journal of the Medical Association of Thailand 2000;83(6):646-51.

Prathumnan O, Uppasen R. Effects of a stress management program combined with yoga on the severity of psychiatric symptoms among female patients with schizophrenia [master’s thesis]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2017. (in Thai)

Fereidooni S, Mehryar AH, Javidi H, Afshari R. Effect of family psychological education program on positive and negative symptoms of schizophrenic patients: A randomized controlled trial. Jundishapur Journal of Chronic Disease Care 2023;12(1):e126540. doi: 10.5812/jjcdc-126540.