ประสบการณ์ฟันผุและปัจจัยทำนายสภาวะฟันผุ ของวัยทำงาน อำเภอโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสบการณ์ฟันผุและปัจจัยทำนายสภาวะฟันผุของวัยทำงาน
วัสดุอุปกรณ์และวิธีการ: การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างคือกลุ่มวัยทำงาน อายุ 18–59 ปี จำนวน 250 คนที่อาศัยในเขตอำเภอโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด เก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคล ความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปาก ความเชื่ออำนาจในตนและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากโดยใช้แบบสอบถาม เก็บข้อมูลสภาวะฟันผุโดยใช้แบบตรวจสภาวะฟันผุ ระหว่างเดือนกรกฎาคม-ตุลาคม 2566 ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยคำนวณค่า IOC (Index of objective congruence) ได้เท่ากับ 0.67-1 ความเชื่อมั่นของแบบสอบถามมีค่าระหว่าง 0.82–0.92 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาประกอบด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าต่ำสุด ค่าสูงสุดและวิเคราะห์หาปัจจัยทำนายสภาวะฟันผุโดยใช้สถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบไคสแควร์ การทดสอบฟิชเชอร์ การทดสอบสหสัมพันธ์และการทดสอบพหุถดถอยแบบขั้นตอน
ผล: กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (68.8%) อายุเฉลี่ย 46.58 ปี (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 10.53) กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 80 มีฟันผุ และมีค่าเฉลี่ยฟันผุ ถอน อุดเท่ากับ 9.2 ซี่ต่อคน โดยมีค่าเฉลี่ยฟันผุ 5.61 ซี่ต่อคน ค่าเฉลี่ยฟันถอน 1.69 ซี่ต่อคนและค่าเฉลี่ยฟันอุด 1.90 ซี่ต่อคน ปัจจัยทำนายสภาวะฟันผุในกลุ่มวัยทำงานได้แก่ อายุ (β=0.17, p=0.006) ความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปาก (β=-0.18, p=0.007) และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก (β=-0.19, p=0.006) โดยตัวแปรดังกล่าวร่วมกันทำนายสภาวะฟันผุได้ 17% (R2=0.17, p<0.001)
บทสรุป: ปัจจัยทำนายสภาวะฟันผุในวัยทำงานได้แก่ อายุ ความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก ผลการศึกษาสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการป้องกันฟันผุโดยอาจส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ทีได้รับการลงตีพิมพ์ในวิทยาสารทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นถือเป็นลิขสิทธิ์เฉพาะของคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร จากคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Office of the National Economic and Social Development Council. The 13th National Economic and Social Development Plan (2023-2027) [Internet]. Bangkok: NESDC; 2023 [cited 2025 Jul 9]. Available from: https://www. nesdc.go.th/article_attach/article_file_20230307173518.pdf
Division of Non-communicable Diseases, Department of Disease Control. Annual report 2024. Nonthaburi: Aksorn Graphic and Design Publishing; 2024.
Bureau of Dental Health, Department of Health, Ministry of Public Health. Report on the results of the 9th National Oral Health Survey, Thailand 2023. Nonthaburi: Aksorn Graphic and Design Publishing; 2024. p. 88-100. (in Thai)
Secretariat of the National Strategy Committee. National Strategy (2018-2037) (Abridged edition) [Internet]. Bangkok: Office of the National Economic and Social Development Council; 2018 [cited 2025 Jul 9]. Available from: https://www.nesdc.go.th/download/document/SAC/NS_SumPlanOct2018.pdf (in Thai)
Bureau of Dental Health, Department of Health. Dental health operational guidelines for fiscal year 2025. Nonthaburi: Aksorn Graphic and Design Publishing; 2024. (in Thai)
Horowitz AM, Kleinman DV. Oral health literacy: the new imperative to better oral health. Dent Clin North Am. 2008;52(2):333-44. doi: 10.1016/ j.cden.2007.12.001.
Lima LCMD, Neves ETB, Perazzo MF, Bernardino VMM, Silva SED, Paiva SMD, et al. Structural equation modeling of the association between oral health literacy and dental caries in children. Braz Oral Res. 2025;39:e021.
Chakraborty T, Kaper MS, Almansa J, Schuller AA, Reijneveld SA. Health literacy, oral diseases and contributing pathways: results from the Lifelines Cohort Study. J Dent. 2025;153:105530.
Baskaradoss JK. Relationship between oral health literacy and oral health status. BMC Oral Health. 2018;18:172. doi: 10.1186/s12903-018-0640-1.
Sodsee A, Sornlom K, Banchonhattakit P. Oral health literacy in adolescents and related factors: a systematic review. J Public Health Innov. 2025;5(1):e275147. (in Thai)
Sermsuti-anuwat N, Piyakhunakorn P. Association between oral health literacy and number of remaining teeth among the Thai elderly. Clin Cosmet Investig Dent. 2021;13:113-9. doi: 10.2147/CCIDE.S306110.
Wanichsaithong P, Goodwin M, Pretty I. Oral health status of Thai older adults with different oral health literacy levels. Chiang Mai Dent J. 2021;42(2):104-13.
Chaisombat M, Kootrakul B, Wanichsaithong P, Chatiketu P. Associations between oral health literacy and oral health status among patients attending comprehensive dental clinic. Chiang Mai Dent J. 2023;44(2):34-41.
Lee JY, Divaris K, Baker AD, Rozier RG, Vann WF Jr. The relationship of oral health literacy and self-efficacy with oral health status and dental neglect. Am J Public Health. 2012;102(5):923-9.
Rotter JB. Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychol Monogr. 1966;80(1):1-28. doi: 10.1037/ h0092976.
Padmaja P, Kulkarni S, Doshi D, Reddy S, Reddy P, Reddy KS. Impact of health locus of control on oral health status among a cohort of IT professionals. Oral Health Prev Dent. 2018;16(3):259-64.
Tan SH, Singh A, Tan KH, Eriksson JG, Hsu CYS. Mediation effect of dental caries in the relationship between parental locus of control and oral health-related quality of life. Caries Res. 2025;59:1-13.
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analysis using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods. 2009;41(4):1149-60.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008;67(12):2072-8.
Roma W, Thanasukan C, Thipayamongkhonkul M, Aemyong N, Neelapaijit N, Kloieiam S, et al. Health literacy survey of Thai people aged 15 years and over in 2017 (Phase 1) [Internet]. Nonthaburi: Health System Research Institute; 2018 [cited 2025 Jul 9]. Available from: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/4926?locale-attribute=th (in Thai)
Panthumnawin D. Internal locus of control: measurement importance and change. J Soc Dev Manag Strategy. 2006;8(2):107-42. (in Thai)
World Health Organization. Oral health surveys: basic methods. 5th ed. Geneva: WHO; 2013.
Suzuki S, Onose Y, Yoshino K, Takayanagi A, Kamijo H, Sugihara N. Factors associated with development of root caries in dentition without root caries experience in a 2-year cohort study in Japan. J Dent. 2020;95:103304.
Decup F, Léger S, Lefèvre S, Doméjean S, Grosgogeat B. Risk factors or indicators for dental caries and tooth wear and their relative importance in adults according to age. J Dent. 2024;147:105092.
Thivakorakot W. Associated factors of oral health status in working-age population at Amphawa District, Samut Songkhram Province. Region 4-5 Medical Journal. 2017;36(4):237-49. (in Thai)
Walsh T, Worthington HV, Glenny AM, Marinho VC, Jeroncic A. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries. Cochrane Database Syst Rev. 2019;3(3):CD007868. doi: 10.1002/14651858.CD007868.pub3.
Unterbrink P, Schulze zur Wiesche E, Meyer F, Fandrich P, Amaechi BT, Enax J. Prevention of dental caries: a review on the improvements of toothpaste formulations from 1900 to 2023. Dent J (Basel). 2024;12(3):64.
Staehle HJ, Sekundo C. History of interdental brushes: origins, developments, perspectives. Oral Health Prev Dent. 2025;23:1-9. doi: 10.3290/j.ohpd.c_1800.
Orhan AI, Alkan A, Orhan K, Tezel A, Karaoglanoglu S, Oztas D. Dental caries and associated factors among Turkish children and adults: findings from the 3rd national oral health survey. Community Dent Oral Epidemiol. 2024;52(4):499-508.
de Soet R, de Soet HJ, Volgenant CM. Oral health and oral health-related beliefs in young adults with a mild intellectual disability. Spec Care Dentist. 2025;45(1):e70011.
