การถ่ายถอดความรู้และจัดหมวดหมู่องค์ความรู้การนวดไทย และออกรหัสตามมาตรฐานภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
นวดไทยเป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมของไทย มีการจารึก คัมภีร์ และตำราเป็นลายลักษณ์อักษรที่สำคัญและได้รับการขึ้นทะเบียนให้เป็นตำรายาของชาติจำนวน 3 รายการ (1) แผนนวดคว่ำ จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร (2) ศิลาจารึกแผนนวด วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) และ (3) คัมภีร์แผนนวดเล่ม 1 และเล่ม 2 ตำราเวชศาสตร์ฉบับหลวง รัชกาลที่ 5 ในการศึกษาครั้งนี้ยังพบเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการนวดไทยอีก 1 รายการคือ ตำราโรคนิทาน คำฉันท์ 11 “กล่าวเส้นสิบ” เขียนโดยเจ้าพระยาวิชยาธิบดี (กล่อม) อดีตเจ้าเมืองจันทบูร เป็นเอกสารที่ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นตำรายาของชาติ เนื่องจากยังไม่พบต้นฉบับเดิม มีเพียงฉบับที่นำมาจัดพิมพ์ใหม่ ซึ่งได้นำมาใช้ประกอบในการศึกษาครั้งนี้ด้วย การศึกษาครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อถ่ายถอดเนื้อหาองค์ความรู้เกี่ยวกับนวดไทยที่ปรากฏอยู่ในตำรายาต่าง ๆ จำนวน 4 รายการ แล้วนำมาหมวดหมู่ความรู้การนวดไทยและออกรหัสตามมาตรฐานภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ผลการศึกษามีดังนี้ (1) จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร มีแผนนวดคว่ำ 1 แผ่น ว่าด้วยเรื่องจุดที่ใช้นวดแก้อาการ ปรากฏชื่อโรค 6 รายการ อาการ 8 รายการ ชื่อเส้น 2 รายการ และชื่อลม 7 รายการ เมื่อเปรียบเทียบกับ ศิลาจารึกของวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) ปรากฏว่าเป็นความรู้คนละชุด (2) ศิลาจารึกแผนนวด วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) มีจำนวน 60 ภาพ (แสดงลักษณะด้านหน้าของลำตัวเรียกว่าแผนหงาย 30 แผ่น และแสดงลักษณะลำตัวด้านหลังเรียกกว่าแผนคว่ำ จำนวน 30 แผ่น) ในแผ่นที่ 1 และ 2 แสดงตำแหน่งและทางเดินของเส้นประธาน 10 เส้น แผ่นที่ 3-60 แสดงจุดและเส้นเพื่อใช้นวดแก้อาการ ประกอบด้วย โรค/อาการ 301 รายการ ชื่อเส้น 75 รายการ ชื่อลม 257 รายการ สมุฏฐานโรค 84 รายการ และ (3) คัมภีร์แผนนวดเล่ม 1 และ เล่ม 2 ตำราเวชศาสตร์ฉบับหลวง รัชกาลที่ 5 ประกอบด้วยการบรรยายเกี่ยวกับโครงสร้างของมนุษย์ ตำรับยาที่ใช้รักษาร่วมกับการนวดและแผนนวด จำนวน 29 ภาพ มีเนื้อหาเรื่องโรคและอาการ 105 รายการ ลม 53 รายการ เส้น 201 รายการ และสมุฏฐานโรค 4 รายการ (4) ตำราโรคนิทานมีกาพย์ยานี 11 ที่กล่าวถึงการนวดไทยจำนวน 196 บท ว่าด้วยชื่อของเส้น โรค/อาการ 112 รายการ ชื่อลม 40 รายการ สมุฏฐานโรค 38 รายการ การรักษาด้วยการนวด การรักษาด้วยยาและการรักษาด้วยเวทย์มนต์คาถา ข้อมูลจากการการถ่ายถอดและการวิเคราะห์ทั้ง 4 ตำราได้นำไปจัดทำโครงสร้างความรู้และออกรหัสมาตรฐานภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย และจัดเก็บในระบบสารสนเทศองค์ความรู้ดิจิทัลภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยของประเทศไทย เพื่อใช้ในการปกป้องและคุ้มครองภูมิปัญญาการนวดไทยดั้งเดิม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Nitpanit S, Chantraket R, Wisithanon K, Kreechai S. Thai traditional and alternative health profile, 2011-2013. Nonthaburi: Department for Development of Thai Traditional and Alternative Medicine, Ministry of Public Health; 2013. 372 pages.
Bureau of Sanatorium and Art of Heailng. Ministry of Public Health. Thai Traditional Medical textbooks. 2014. (in Thai).
Thai Traditional Medical Professions Act, B.E. 2556 (2013). [Internet]: 2013 [cited 2018 May 1]; Available from: https://www.thaimed.or.th/?page_id=1387 (in Thai).
Health & Development Foundation (HDF). Textbook of Thai massage volume 1. 4th. Bangkok: Pimdee printing; 2009. 444 p. (in Thai).
Suwannapong S. Bangkok: Department for Development of Thai Traditional and Alternative Medicine. Summary report of project Nuad Thai in Thai Traditional textbooks. Bangkok; 2015. 21 p. (in Thai).
Bureau of Projection of Thai Traditional Medicine knowledge. Department for Development of Thai Traditional and Alternative Medicine. Ministry of Public Health. Report of committee and promotion of Thai Traditional Medicine 2010-2011. Bangkok: The War Veterans Organization of Thailand, Printing Mill; 2012. 126 p. (in Thai).
Office of Information and Knowledge Bank. Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. Thai Traditional Digital Knowledge classification, volume 1. Bangkok: Owit (Thailand) Co., Ltd; 2016. 164 p. (in Thai).
Office of Information and Knowledge Bank. Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. Explanation of the “Sen Seb” (ten lines) in the textbook of “Kham Chan 11” and the massage plan in the inscription of the textbook of Raja Orasaram Rajaworawihan Temple. Bangkok: Kaeo Chao Chom Media and Print Materials center, Suan Sunandha Rajabhat University. 2017. 160 p. (in Thai).
Office of Information and Knowledge Bank. Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. Wat Explanation of the Wat Phrachetuphon Wimonmangkhalaram Rajaworamahavihara (Wat Pho). Bangkok: Kaeo Chao Chom Media and Print Materials center, Suan Sunandha Rajabhat University. 2017. 158 p. (in Thai).
Office of Information and Knowledge Bank. Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. Explanation of Scripture, Massage Plan, Book 1-2, in the textbook of King Rama VII, Volume 2. Bangkok: Kaeo Chao Chom Media and Print Materials center, Suan Sunandha Rajabhat University. 2017. 252 p. (in Thai).
Office of Information and Knowledge Bank. Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. Explanation of the Rue-si-dad-ton. Bangkok: Kaeo Chao Chom Media and Print Materials center, Suan Sunandha Rajabhat University. 2017. 198 p. (in Thai).
Office of Information and Knowledge Bank. Department of Thai Traditional and Alternative Medicine. Thai Traditional and Alternative Health Profile: Thai Traditional Medicine, Indigenous Medicine And Alternative Medicine 2014-2016. Bangkok: The Agricultural Cooperative Federation of Thailand. Limited. 2016. 298 p. (in Thai).
Chantraket R, Klinhom U, Tontipidog, Suksud P, Jansorn S, Kamhongsa W. Development of classification and coding Thai Traditional Digital Knowledge of Thailand. Journal of Thai Traditional & Alternative Medicine. 2017;15(2):175-91.
