ผลกระทบและปัญหาสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในพื้นที่ประสบภัยพิบัติน้ำท่วม จังหวัดอุตรดิตถ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์ครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วม ปัญหาสุขภาพจิตด้านความเครียดและภาวะซึมเศร้า และความสัมพันธ์ระหว่างผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วมกับปัญหาสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในพื้นที่ประสบภัยพิบัติน้ำท่วม จังหวัดอุตรดิตถ์ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วม จำนวน 260 คน คัดเลือกโดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วม ซึ่งมีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.85 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.92 แบบประเมินความเครียด (ST-5) และแบบคัดกรองภาวะซึมเศร้า (9Q) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน
ผลการวิจัย พบว่า ผู้สูงอายุได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วมโดยรวมอยู่ในระดับน้อย (Mean = 2.53, S.D. = 1.58) โดยผลกระทบด้านจิตใจอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 2.74, S.D. = 1.58) ขณะที่ผลกระทบด้านกายภาพและสังคมอยู่ในระดับน้อย (Mean = 2.45, S.D. = 1.61) ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความเครียดในระดับน้อย (ร้อยละ 56.54) รองลงมา คือ ระดับปานกลาง (ร้อยละ 26.54) และมีความเครียดระดับมากถึงมากที่สุดร้อยละ 16.92 ผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วมมีความสัมพันธ์ทางบวกกับความเครียดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) โดยเฉพาะผลกระทบด้านจิตใจมีความสัมพันธ์ในระดับปานกลาง (r = 0.482) ขณะที่ไม่พบความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า (p > 0.05)
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าผลกระทบด้านจิตใจจากภัยพิบัติน้ำท่วมมีความสัมพันธ์กับความเครียดของผู้สูงอายุ บุคลากรทางสุขภาพจึงควรให้ความสำคัญกับการประเมิน คัดกรอง และจัดการความเครียด รวมทั้งเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพจิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในพื้นที่ประสบภัยพิบัติ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Reference
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. Global assessment report on disaster risk reduction 2022. Geneva: UNDRR; 2022.
World Health Organization. Mental health and psychosocial well-being in emergencies. Geneva: WHO; 2022.
Neria Y, Nandi A, Galea S. Post-traumatic stress disorder following disasters: a systematic review. Psychol Med. 2008;38(4):467–80.
Phiri M, Draper CE, Lambert EV, Kolbe-Alexander TL, Cooper J. Impact of natural disasters on older adults’ mental health: a systematic review. Int J Environ Res Public Health [serial online]. 2020 Oct. [cited 2026 Apr 18];17(21):7850. Available from: https://doi.org/10.3390/ijerph17217850
Fernandez RS, Lord H, Halcomb EJ, Moxham L, Middleton R. The psychological impact of natural disasters on older adults: an integrative review. Issues Ment Health Nurs. 2015;36(12):948–63.
Strough J, Parker AM, Ayer L, Parks V, Finucane ML. Aging and emotional well-being after disasters: vulnerability and resilience. Gerontologist [serial online]. 2024 Mar. [cited 2026 Apr 18];64(3):gnad099. Available from: https://doi.org/10.1093/geront/gnad099
Gao L, Zhang Y, Wang Z, Yu X. The effect of flood exposure on mental health among older adults: a community-based cross-sectional study in China. BMC Public Health [serial online]. 2021 Oct [cited 2026 Apr 15];21:1889. Available from: https://doi.org/10.1186/s12889-021-11896-0
Goldmann E, Galea S. Mental health consequences of disasters. Annu Rev Public Health. 2014;35:169–83.
Norris FH, Friedman MJ, Watson PJ. 60,000 disaster victims speak: Part II. Summary and implications of the disaster mental health research. Psychiatry. 2002;65(3):240–60.
First JM. Post-traumatic stress and depression following disaster: examining the mediating role of disaster resilience. Front Public Health [serial online]. 2024 Jan. [cited 2026 Apr 15];12:1272909. Available from: https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1272909
Kaewsuk P. Psychological impacts of flooding on older adults in Northern Thailand. J Nurs Sci. 2021;39(2):45–58. Thai
Department of Mental Health. Five-year strategic plan (2023–2027) of the Department of Mental Health. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2023. Thai
Lazarus RS, Folkman S. Stress, appraisal, and coping. New York: Springer; 1984.
Kun P, Han S, Chen X, Yao L. Prevalence and risk factors for posttraumatic stress disorder among adults following the 1998 flood in China. Compr Psychiatry. 2013;54(5):495-501.
Yamane T. Statistics: an introductory analysis. 3rd ed. New York: Harper and Row; 1973.
Department of Mental Health. Stress test (ST-5). Ministry of Public Health. Retrieved. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2020. Thai
Lotrakul M, Sumrithe S, Saipanish R. Reliability and validity of the Thai version of the PHQ-9. BMC Psychiatry. 2008;8(46):1-7.
Praboromarajchanok Institute. Practice manual for PBRI model according to the concept of seven-color life traffic ping-pong. Praboromarajchanok Institute; 2022. Thai.
Polit DF, Beck CT. Nursing research: generating and assessing evidence for nursing practice. 11th ed. Wolters Kluwer; 2021.
Aldrich DP, Meyer MA. Social capital and community resilience. Am Behav Sci. 2015;59(2):254-69.
First JM, First NL, Houston JB. Intimate partner violence and disasters: a framework for empowering women experiencing violence in disaster settings. Affilia. 2023;38(1):3-17.
