ความรอบรู้ด้านโภชนาการของผู้ปกครองและความสัมพันธ์กับภาวะโภชนาการของเด็ก ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย: การศึกษาแบบภาคตัดขวาง

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเชิงพรรณนาแบบตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความรู้ความเข้าใจด้านโภชนาการของผู้ปกครองแยกตามเพศ และตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ความเข้าใจด้านโภชนาการกับภาวะโภชนาการของเด็กวัยเรียนในจังหวัดสกลนคร ประเทศไทย ดำเนินการในคู่ผู้ปกครองและเด็กจำนวน 414 คู่ โดยใช้การสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ประเมินความรอบรู้ด้านโภชนาการของผู้ปกครองครอบคลุม 6 ด้าน ซึ่งผ่านการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือมีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ .78 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคทั้งฉบับเท่ากับ .84 และแบบประเมินภาวะโภชนาการของเด็กกำหนดโดยใช้ค่าคะแนนมาตรฐานดัชนีมวลกายตามเกณฑ์อายุ (BMI-for-age z-scores: BAZ) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปร ผลการวิจัยพบว่า

ผู้ปกครองร้อยละ 43.48 มีความรอบรู้ด้านโภชนาการที่เพียงพอ โดยผู้ปกครองเพศหญิงมีระดับความเพียงพอในด้านการจัดการตนเองสูงกว่า ในขณะที่ด้านความรอบรู้เท่าทันสื่อเป็นด้านที่คะแนนน้อยที่สุดในทั้งสองเพศ และจากการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปรเผยให้เห็นว่า เด็กที่มีผู้ปกครองที่มีความรอบรู้ด้านโภชนาการระดับไม่เพียงพอ (AOR = 2.22, 95%CI: 1.10 - 4.48) หรือระดับปานกลาง (AOR = 2.15, 95%CI: 1.24 - 3.72) มีโอกาสเกิดผลลัพธ์ทางโภชนาการที่ไม่ดีสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ยังพบว่าผู้ปกครองที่มีอายุมาก (≥51 ปี; AOR = 2.14) และเด็กเพศชาย (AOR = 1.55) ยังเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ

ผลการศึกษาครั้งนี้เน้นย้ำถึงช่องว่างระหว่างวัยในความรอบรู้ด้านสุขภาพ และความจำเป็นในการดำเนินมาตรการที่มุ่งเน้นการเสริมสร้างความรอบรู้เท่าทันสื่อ นโยบายสาธารณสุขควรให้ความสำคัญกับกลยุทธ์ที่ยึดครอบครัวเป็นศูนย์กลางและเหมาะสมกับบริบททางเพศ เพื่อเพิ่มสมรรถนะของผู้ปกครองในการประเมินข้อมูลด้านโภชนาการและบรรเทาภาวะทุพโภชนาการแบบซ้ำซ้อนของประเทศไทย